صف آرایی مخالفان برجام

روزنامه شهروند: مخالف‌خوانی منتقدان دولت علیه برجام و مذاکرات سیاسی میان ایران و ١+٥ کماکان به‌عنوان یک خط پررنگ از سوی برخی از اصولگرایان درحال پیگیری است. در روزهای گذشته بیشترین انتقادات و کنایه‌ها درباره برجام از نوار شمالی کشور مخابره شد.

سعید جلیلی در تالار حکمت دانشگاه گیلان به مناسبت روز ملی فناوری هسته‌ای و سید احمد خاتمی در محمود‌آباد صراحتا به برجام تاختند. تنها چند روز پس از محمود احمدی‌نژاد که در آمل به کنایه خطاب به مستمعانش گفت مردم باید درباره برجام نظر بدهند. سعید جلیلی که زمانی به‌عنوان نماد مخالفان دولت در مباحث هسته‌ای در شهرهای مختلف سخنرانی می‌کرد برای نخستین‌بار پس از ماه‌ها پشت تریبون رفت تا این‌بار با لحنی به‌دور از تعارفات معمول سیاسی صراحتا موضوع برجام را زیر سوال ببرد.

او در میان دانشجویان گیلان گفته است که اگر رئیس‌جمهوری بود هیچ‌گاه برجام را امضا نمی‌کرد. جلیلی همچنین به سخنان چند روز گذشته حسن روحانی اشاره کرده و بدون آن‌که نامی از وی ببرد، گفته است: می‌گویند برجام یک فرصت است! می‌گویند ابری است که می‌گذرد، یک فرصت شتابان است. البته برجام در ابتدا آفتاب تابان بود که بعد به ابری شتابان تبدیل شد! خب چه کسی نمی‌گذارد از این فرصت استفاده شود؟ چه کسی مانع می‌شود؟

آیا مانع برجام منتقدان داخلی هستند؟ یا کسی که می‌گوید ظرف ۲۴ ساعت می‌توانیم تحریم‌های ایران را برگردانیم؟ آیا نباید در دهان کسی زد که می‌گوید ۲۴ ساعته تحریم‌ها را برمی‌گردانیم؟ به گفته سعید جلیلی، از روز پذیرش برجام تا زمان اجرا، نه‌تنها آیین‌نامه‌های رفع تحریم تنظیم نشده، بلکه ویزاهای ایرانی را با محدودیت مواجه کرده‌اند؛ لذا بدبینی‌های ما براساس یک نگاه واقعی شکل گرفته است. جلیلی در ادامه اظهاراتش گفته است: این‌که رهبری می‌فرمایند به آمریکا بدبین هستیم، یک نگاه واقع‌بینانه است.

افرادی که می‌گویند نباید به آمریکا کاملا بدبین باشیم، یک نمونه از موارد خوشبینی به دولت آمریکا را بیان کنند! این موارد خوشبینی چیست؟ در همین برجام آمریکا حاضر به انجام تعهدات اندک خود نیز نیست. او در ادامه این سخنرانی انتقادات خود را متوجه متن برجام کرده و گفته: به صراحت می‌گویند می‌خواهیم ایران را به شورای امنیت ببریم و درباره قطعنامه‌ها صحبت کنیم.

مگر گفته نمی‌شد همه قطعنامه‌ها لغو شد؟ اگر این‌گونه است پس این ادعاها چیست؟ کدام قطعنامه‌ها لغو شد؟ پس چرا پاسخ محکم داده نمی‌شود؟ می‌گویند علم مرز ندارد پس چرا اجازه داده می‌شود کسانی برای دانش و علم ما مرز ایجاد کنند و بگویند ما چقدر می‌توانیم تحقیق و توسعه انجام دهیم؟

سعید جلیلی که پس از علی لاریجانی در مدت ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد دبیری شورایعالی امنیت ملی را برعهده داشت برای حدود ٦‌سال سرپرستی مذاکرات با ١+٥ را برعهده داشت و پس از شکست در انتخابات ریاست‌جمهوری ‌سال ٩٢ تا مدت‌ها از اظهارنظر صریح درباره مذاکرات هسته‌ای به سرپرستی محمد جواد ظریف خودداری می‌کرد.

او در میان دانشجویان دانشگاه گیلان درباره راهکار خود برای مواجهه با به گفته او «دشمنی‌ها» اظهار کرده است: راه ‌حل این است که ما باید دشمن را خلع سلاح کنیم و این ممکن نیست مگر این‌که دشمن از ابزار تحریم علیه ما ناامید شود و به این نتیجه برسد که ما از تحریم هراسی نداریم.

سعید جلیلی می‌گوید: در بندهای ۳۶ و ۳۷ برجام سازوکاری تعریف شده که اگر یکی از دو طرف اعتراضی داشته باشد باید درباره این موضوع در مدت ۶۰ روز در شورای امنیت تصمیم‌گیری شود که آیا تحریم‌هایی که در گذشته وضع شده، ادامه پیدا کند یا نکند و جالب اینجاست که اگر خودمان هم اعتراض کنیم که چرا طرف مقابل تعهداتش را انجام نداده باز هم تحریم‌ها علیه ما باز خواهد گشت!

این عین متن برجام است. اما سعید جلیلی تنها سیاستمداری نبود که صراحتا لب به انتقاد از برجام گشود. آیت‌الله مصباح‌یزدی از متحدان سیاسی وی نیز تقریبا همزمان در ديدار با جمعي از اعضاي منتخب دوره‌هاي طرح ولايت به مواضع دولت درباره برجام تاخته و با بيان اين‌که کوتاه آمدن در برابر دشمن، گاه به خاطر ترس از تهاجم و تحريم دشمن است که انگيزه افراد را براي مقاومت تحت تاثير قرار مي‌دهد؛ گفته است: گاهي اين ترس در سخنان برخي نيز کاملا مشخص است و مثلا مي‌گويند اگر اين برجام و مذاکرات نبود، امروز جنگ شده بود!

آیت‌الله مصباح‌یزدی در ادامه انتقاداتش از دولت روحانی بدون آن‌که نامی از شخص خاصی ببرد، گفته است: اگر در داخل کشور نيز خداي ناکرده مسئولاني باشند که باور کرده باشند چاره‌اي جز کنار آمدن با آمريکا يا به عبارت بهتر باج دادن به آمريکا وجود ندارد، درواقع از دو حال خارج نيستند؛ يا فکرشان تحت تاثير القائات دشمن قرار گرفته است يا از تهديدات دشمنان (اعم از تحريم يا حمله نظامي) هراس دارند؛ از اين رو توجيه مي‌کنند و مي‌گويند بايد تعامل برد - برد داشته باشيم؛ البته از ابتدا نيز مي‌گويند که توقع بيجا نبايد داشت، چرا که معامله برد - برد بوده و آنها نيز بايد برد داشته باشند! آنها معتقدند که ٤٠‌سال دشمني کرده‌ايم، چه فايده‌اي داشته است؟

مگر قدرت آنها را نمي‌بينيد که به راحتي نفت ١١٠ دلار را به ٣٠ دلار مي‌رسانند؟ لذا چاره‌اي جز تسليم و سازش نداريم و اگر ٤٠‌سال است احساسي برخورد کرده و دشمني کرده‌ايم، اشتباه بوده است! درواقع اصل مطلب همين است، اما اسم آن را معامله برد - برد گذاشته‌اند. آیت‌الله مصباح‌یزدی در ادامه گفته است: رهبري بارها گفته‌اند که به نتيجه مذاکرات خوشبين نيستم و امروز هم عملا مي‌بينيم که هر چند در مذاکرات از خطوط قرمز هم عبور شده تا به نتيجه برسد، اما هيچ فايده‌اي نداشته است و اگر رهبري اصلا به روي آنها هم نمي‌آورد، از بزرگواري ايشان است. مسئولان نيز مي‌دانستند که رهبري موافق چنين شيوه مذاکرات نيست، اما گمان مي‌کردند که ايشان اشتباه مي‌کنند و در جريان کامل روابط بين‌الملل نيستند!

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم افزود: البته نمي‌توان گفت در حوادث اخير هر چه اتفاق افتاده ناصحيح بوده و به خاطر سوءنيت و خيانت بوده است؛ اما آنچه حایز اهميت است اين‌که گاه ضررها مي‌توانند منشأ نفع و خير و برکت باشند. اگر برخي اتفاقات و حوادث تلخ ما را به حرکت درآورد که تنبلي نکرده و براي رسيدن به آرمان‌هاي انقلاب تلاش کنيم، مي‌توانيم نفع و برکت آن را نيز در آينده مشاهده کنيم؛ لذا نمي‌توان به تنبلي و راحتي عادت کرد و توقع داشت که با يک رأي دادن به کسي که از نظر ما اصلح است، همه مسائل حل شود.

سیداحمد خاتمی، امام جمعه موقت تهران و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم نیز در محمودآباد به صف منتقدان اخیر گفتمان اعتدال پیوسته و نسبت به نفوذ دشمن در میان دستگاه‌های تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز جامعه هشدار داده و گفته است: از مصادیق نفوذ این است که نیروهای انقلابی را افرادی تندرو و افراد سازش‌گر را افرادی معتدل در جامعه معرفی کنند. وی با اشاره به این‌که نشانه‌های بدعهدی دشمنان علیه کشورمان کاملا مشهود است، ادامه داد: همان‌طور که مقام معظم رهبری در سخنان مهم ابتدای ‌سال خود در حرم رضوی فرمودند، هیچ اثری از مذاکرات دیده نشده است. نماینده مجلس خبرگان رهبری با بیان این‌که در عرصه داخلی جریانی در پی کمرنگ کردن ارزش‌هاست، تصریح کرد: این جریان غیرتمندانی که دم از مقاومت در برابر استکبار می‌زنند را افراطی می‌نامند، خانمی که باحجاب است را تندرو و خانمی که به حجاب و ارزش‌ها توهین می‌کند را معتدل می‌نامند.

آیت‌الله خاتمی در ادامه سخنان خود به تاکیدات همیشگی مقام معظم رهبری به مسأله فتنه، بصیرت و نفوذ اشاره کرد و گفت: متاسفانه عده‌ای در داخل کشور حتی یک‌بار به این موضوعات مهم اشاره نکردند و تنها به مسأله افراطی‌ها اشاره می‌کنند.