فاصله ارزش خبری تا ارزش اجتماعی

سید ناصر نعمتی در پایگاه خبری - تحلیلی رصدنیوز نوشت: فاصله میان گزارش «خشونت اجتماعی» تا «درد اجتماعی» را باید یکی از مصداق‌های فاصله «ارزش خبری» تا «ارزش اجتماعی» دانست.

وظیفه دیده بانی رسانه‌ها آن‌ها را مکف کرده است تا به منظور هشیارسازی جامعه همیشه دردها را گزارش کنند و ظرافت گزارشگری اجتماعی رعایت مرزهای باریکی است که نمی‌گذارد صرفاً خشونت تصویر شود بلکه «دردِ خشونت» را در قاب رسانه تصویر می‌کند.

توجه بی اندازه به ارزش‌های خبری و به خصوص «درگیری۱» که برای مخاطبان پرجاذبه است گاهی رسانه‌ها را به ورطه ای می‌اندازد که در گزارشگری خود ارزش‌های اجتماعی را فراموش می‌کنند. آن چه به عنوان «مسئولیت اجتماعی» رسانه‌ها شناخته می‌شود، حساسیت به همین مرزهایی است که نمی‌گذارد منافع اجتماعی فدای جذب مخاطب شود.

این حساسیت‌ها مانع این می‌شوند که هر رویدادی به خبر تبدیل شود. رعایت مصالح عمومی شاید یک عنوان نه چندان شفاف باشد اما در جریان دروازه بانی خبر به گونه ای نقش ایفا می‌کند تا فقط ارزش‌های خبری تعیین کننده نهایی اخبار رسانه‌ها نباشند و ارزش‌های اجتماعی نیز جای خود را در این جریان پیدا کنند. کاری که در گزارش تصویری که با عنوان «۲۱ روز شکنجه زجرآور برای زن بی پناه» انتشار یافته از آن غفلت شده است.

این گزارش تصویری که به شکنجه‌های یک زن و دخترانش توسط همسر معتادش اختصاص دارد صحنه‌هایی را به تصویر کشیده است که حذف آن‌ها به اصل آن گزارش آسیبی نمی‌زند بلکه از درجه خشونت روایت شده در آن می‌کاهد. آن چه باید در انتشار این گزارش به آن فکر کرد، این است که چه عناصری اصطلاحاً «تأکیدگذاری و تأکید زدایی» شده‌اند.

آن چه در این تصاویر دیده نمی‌شود ریشه‌های خشونتی است که از آن صحبت می‌شود (اعتیاد مرد سرپرست خانواده) و تنها خشونتِ اعمال شده تصاویر را پرکرده‌اند. این به معنای انکار استفاده از تصاویر خشونت در گزارش‌هایی از این دست نیست اما باید دانست مرز این نوع گزارشگری توجه به دردِ اجتماعی است و نمایش خشونت نیز باید به خدمت این هدف دربیاید.