نگاهی به مصوبه آموزش زبان‌های خارجی

روزنامه شرق: درحالی‌که روز گذشته رسانه‌ها از زبان معاون شورای عالی آموزش‌وپرورش از آموزش پنج زبان آلمانی، فرانسوی، ایتالیایی، اسپانیایی و روسی در مدارس خبر داده بودند، وی در گفت‌وگو با «شرق» اعلام کرد، طبق مصوبه شورای عالی آموزش‌وپرورش این امکان در مدارس ایران از ١٤ سال پیش وجود داشته است.

پس از سخنان مقام معظم رهبری مبنی بر آموزش زبان‌های دیگر در کنار زبان انگلیسی، به نظر می‌رسد آموزش‌وپرورش نیز به تکاپو افتاده است. در هفته‌ای که گذشت، رهبری در دیدار با معلمان اظهار کردند: «زبان علم نباید فقط انگلیسی باشد. اگر علم فقط به زبان انگلیسی باشد، در آن‌ صورت به زبان‌های دیگر ضربه وارد می‌شود. زبان‌‌های دیگر مانند اسپانیولی، فرانسه، آلمانی و کشورهای شرقی هم زبان علم‌‌اند. کشورهای دیگر جلوی نفوذ زبان بیگانه را می‌گیرند.

نمی‌گویم از فردا آموزش انگلیسی را تعطیل کنیم، اما باید بدانیم چه می‌کنیم. هویت مستقل اولین چیزی است که باید در جوان پرورش دهیم، بعد از آن نوبت اقتصاد مقاومتی است. من بارها به مسئولان تذکر داده‌ام، اما الگوی مصرفی اصلاح نشده است. جامعه‌ معلم کشور کار دشواری را با درآمد اندک برعهده گرفته‌اند. تربیت نوجوان کار کوچکی نیست. بخشی از انگیزه‌ معلمان، عشق و محبت و احساس مسئولیت است. از جامعه‌ معلم کشور سپاس‌گزاری می‌کنم. مسئولان از مشکلات مادی معلمان غافل نمانند».

روز گذشته نیز، احمد عابدینی، معاون شورای عالی آموزش‌وپرورش اعلام کرد درحال‌حاضر مدارس کشور آماده آموزش پنج زبان آلمانی، فرانسوی، انگلیسی، ایتالیایی و اسپانیایی هستند. عابدینی گفت: «طبق مصوبه شورای عالی آموزش‌وپرورش حداقل تعداد دانش‌آموزان برای تشکیل هریک از کلاس‌های زبان خارجی در هر مدرسه، ۱۵ نفر است و کمتر از این تعداد، کلاس تشکیل نخواهد شد».

محمدتقی فلاحی، کارشناس آموزشی در گفت‌وگو با «شرق» با اشاره به اینکه آموزش این زبان‌ها در مدارس ما تقریبا غیرممکن به نظر می‌رسد، تأکید کرد: «فکر می‌کنم اگر کسی به سیستم آموزش‌وپرورش کشور آشنایی داشته باشد، می‌داند که چنین اتفاقی تقریبا غیرممکن است. بگذارید شما را به زبان‌های عربی و انگلیسی که در کشور آموزش می‌دهند و جزء دروس اصلی هم محسوب می‌شوند، ارجاع دهم. متأسفانه باید بگویم ما به‌هیچ‌وجه در مدارس و آموزش‌وپرورش در آموزش زبان موفق نبوده‌ایم. اینکه با عدد و رقم بگوییم ما این‌قدر زبان آموزش می‌دهیم که فایده ندارد. دانش‌آموزان ما بعد از فارغ‌التحصیلی یک کلمه عربی بلد نیستند و اگر زبانشان هم خوب است، باید ممنون کلاس‌های آموزش آزاد زبان باشند نه آموزش‌وپرورش!» این کارشناس آموزشی با تأکید بر اینکه آموزش این زبان‌ها برنامه‌ریزی طولانی‌مدت می‌طلبد، تأکید کرد: «چنین مسئله‌ای مقدمات می‌خواهد، نیروی انسانی و مواد آموزشی می‌خواهد و به نظر من عملی‌کردن چنین ایده بزرگی با مشکلات اجرائی زیادی مواجه خواهد شد.

مسئولان محترم آموزش‌وپرورش در ابتدا باید ببینند در هر منطقه و هر مدرسه، متقاضی آموزش چه زبان‌هایی وجود دارد و تعداد متقاضی هر زبان را پیدا کنند تا برای آن نیرو در نظر بگیرند. از طرفی آیا آنها نیروی مسلط به این زبان‌ها را در اختیار دارند؟ آیا برآورد کرده‌‌اند چند درصد دانش‌آموزان مثلا علاقه‌مند به یادگیری زبان آلمانی هستند و چند درصد دیگر می‌خواهند روسی یاد بگیرند؟»

اما احمد میرعابدینی، معاون شورای عالی آموزش‌وپرورش، در گفت‌وگو با «شرق» و در پاسخ به این سؤال که آیا تأکید بر آموزش زبان خارجی پس از منویات مقام معظم رهبری در نظر گرفته شده، تصریح کرد: «این طرح یک سابقه ١٤ساله دارد و متأسفانه خبرگزاری‌ها در ذکر تاریخ بی‌دقتی کرده‌اند. در سال ١٣٧٢ مصوبه‌ای برای آموزش دو زبان خارجی تصویب شد و در سال ٨١ نیز مصوبه آموزش پنج زبان خارجی نیز به تصویب رسید. این زبان‌ها، همین پنج زبان ذکرشده در خبرها هستند. یعنی آموزش‌وپرورش تا پیش از این هم منعی برای آموزش زبان‌ها نداشته است. اما پس از تأکیدات رهبری، به نظر رسید باید اطلاع‌رسانی بیشتری برای این ماجرا داشته باشیم».

عابدینی در پاسخ به این سؤال که در صورتی که این مصوبه وجود داشته، چرا مدارس تا به حال به دانش‌آموزان درباره‌اش اطلاعی نداده‌‌اند، گفت:«این ماجرا با وجود قدمت ١٤ساله‌اش متأسفانه اطلاع‌رسانی دقیقی نداشته است و چون دروس ارائه‌شده جزء دروس اختیاری محسوب می‌شوند، باید از سوی دانش‌آموزان درخواستی وجود داشته باشد تا مسئولان مدرسه‌ها نسبت به درخواست ارائه‌شده به آموزش‌وپرورش مراجعه کنند و از چنین مصوبه‌ای باخبر شوند».

وی همچنین در پاسخ به‌ این سؤال که دروس اختیاری باید از سوی مدارس ارائه شوند تا دانش‌آموزان نسبت به انتخاب آنها تشویق شوند و چرا تابه‌حال این زبان‌ها در مدارس ارائه نشده‌اند، افزود: «ضعف اطلاع‌رسانی را قبول داریم و پس از تأکیدات رهبری معتقدیم باید اطلاع‌رسانی شفاف‌تری نسبت به این امر داشته باشیم. بر فرض مثال زیرشاخه‌های رشته‌های فنی‌وحرفه‌ای و کار و دانش حدود ٢٥٠ رشته هستند و ممکن است شما نام بسیاری از آنها را نشنیده باشید. باید از سوی متقاضی برای گذراندن این رشته‌ها رغبتی وجود داشته باشد تا مدیر مدرسه نسبت به برگزاری کلاس‌های آن اقدام کند».

عابدینی همچنین در پاسخ به این سؤال که آیا آموزش‌وپرورش نیرو برای آموزش این زبان‌ها دارد نیز افزود: «آموزش‌وپرورش موظف است شرایط آموزش این زبان‌ها را به هر نحوی فراهم کند. البته مدارس خاصی برای آموزش زبان‌های خارجی درنظر گرفته نشده است، آموزش‌وپرورش موظف شده است شرایط تدریس و آموزش برای متقاضیان فراگیر زبان‌های خارجی به غیر از زبان انگلیسی را در هر مدرسه فراهم کند.

اگر مدرسه‌ای یک متقاضی زبان روسی، یک متقاضی زبان فرانسوی و پنج متقاضی زبان ایتالیایی داشته باشد، امکان تشکیل کلاس در آن مدرسه برای آموزش‌وپرورش وجود ندارد». وی تصریح کرد: «کارگروه‌هایی در آموزش‌وپرورش برای فرهنگ‌سازی آموزش زبان‌های خارجی در بین دانش‌آموزان و ایجاد تقاضای اجتماعی تشکیل شده است چراکه اگر در جامعه تقاضایی برای یادگیری این زبان‌ها وجود نداشته باشد، دانش‌آموزان نیز تمایلی به فراگیری آن نخواهند داشت».