تلویزیون در کدام مسیر قدم گذاشته؟

وب‌سایت آی سینما: در شرایطی که ماجرای بی‌احترامی فرزاد حسنی و سازندگان برنامه «اکسیر»، همچنان در شبکه‌های اجتماعی موضوع صحبت مخاطبان است و انتظار می‌رفت مدیران تلویزیون توجه بیشتری به محترم دانستن شان مخاطبین خود داشته باشد. با این‌حال شبکه نسیم همچنان، برای خلق لحظات شاد در برنامه‌هایش دست به دامان شوخی‌های تحقیرآمیز با مخاطبان می‌شود. «ویتامین خ» برنامه‌ای ترکیبی و طنز است در شبکه نسیم است که مدتی است پخش آن از این شبکه آغاز شده، در آیتم «شوخی» این برنامه به بهانه سوال طنز، سوالات بی‌ربطی از مردم پرسیده می‌شود و پاسخ‌های بی‌ربط آن‌ها نیز پخش می‌شوند! شرح این آیتم را بخوانید.

تلویزیون تا قبل از آغاز سال هایواپسین دهه هشتاد و آغاز دهه نود قوانین سفت و سختی در خصوص رفتار مجری‌ها و اتفاقات رخ داده برنامه‌های تولید شده و سرگرم‌کننده اعمال می‌کرد. حتی در دهه هفتاد و هشتاد این سخت‌گیری‌ها سر منشا ممنوع‌التصویر شدن بسیاری از مجریان و چهره‌های شناخته شده در تلویزیون و تعطیل شدن برخی برنامه‌های مهم شد اما در اواخر دوره ریاست عزت‌الله ضرغامی در صدا و سیما که دوره اوج ریزش مخاطب بود تصمیم گرفته شد، سیاست‌ها در حوزه برنامه‌سازی بیشتر به سمت و سویی برود که برنامه‌های مخاطب‌پسند بیشتری ساخته و پخش شود. در مدت ریاست ۱۸ ماهه سرافراز هم که به تازگی به پایان رسیده هم این روند ادامه پیدا کرد و حتی صدا و سیما در چرخشی دور از انتظار و ناگهانی برای مقابله با اصلی‌ترین مشکل خود یعنی ریزش مخاطب، تصمیم به آشتی با برخی از چهره‌های ممنوع‌التصویر گرفت، که فرزاد حسنی و رضا رشیدپور از آن جمله‌اند.

اما مدتی پس از حضور یکی از این چهره‌های تازه بازگشته، یعنی فرزاد حسنی، او در برنامه‌ خود «اکسیر» برخورد زشت و توهین‌آمیزی با یکی از مخاطبین برنامه کرد که حسابی جنجال برانگیز شد. پخش پشت صحنه این بخش و اصرار عوامل بر نمایشی بودن ماجرا هم نه تنها موثر نبود، بلکه نشان داد مخاطبان انزجار بیشتری به بی‌احترامی برنامه‌ریزی شده نسبت به بی‌احترامی اتفاقی دارند.

البته تلویزیون برخلاف روال معمول‌اش در سال‌های نه چندان دور سخت‌گیری چندانی را در این‌باره به خرج نداد و خللی در روند پخش «اکسیر» و اجرای حسنی ایجاد نشد. با این‌حال انتظار می‌رفت با رخ دادن چنین اتفاقی، حداقل توجه مدیران تلویزیون به مسئله احترام به مخاطب و حساسیت بیشتر در این زمینه بیشتر شده باشد. اما نه تنها این اتفاق رخ نداده بلکه به نظر این رفتارها در قالب برنامه‌های طنز و شوخی در حال گسترش است. نمونه‌اش بخش «شوخی» در برنامه «ویتامین خ» به تهیه کنندگی رامین کرم‌بزدی است که هر شب از شبکه نسیم روی آنتن می‌رود.

این برنامه از آیتم‌های مختلفی تشکیل شده و ویدیوهای اینترنتی و تصاویری که اغلب در شبکه‌های اجتماعی میان مردم رد و بدل می‌شوند بخش اصلی محتوای آن را تشکیل می‌دهد. اما «ویتامین خ» یک بخش تولیدی هم دارد به نام «شوخی»، که در آن مردم با لحنی کاملا جدی، با تصور این‌که از سوی تلویزیون با آن‌ها گفت و گو می‌شود، به سوالات بی‌ربط گزارشگر «ویتامین خ» پاسخ می‌دهند. در ابتدا به نظر می‌رسد این نوعی دوربین مخفی باشد یا یک روش برای نشان دادن بعضی ناهنجاری‌های رفتاری به مردم که اگر این‌گونه بود شاید چندان جای انتقاد نداشت اما لحن زننده و زشت گزارشگر در قبال مردم کوچه و خیابان چیزی فراتر از یک شوخی و خنده ساده است.

در برنامه شب گذشته «ویتامین خ»، در بخش «شوخی»، این سوال از چند نفر پرسیده می‌شود که «به نظر شما، کتاب خواندن در کنار گیاه چقدر می‌تواند بر روی سطح سواد گیاه، استعداد گیاه، شکوفایی استعداد گیاه، شکوفه دادن، میوه دادن، کود دادن و آب دادن تاثیر بگذارد؟»

مخاطبان نیز با توجه به لحن جدی گزارشگر برنامه، چنین پاسخ‌هایی می‌دهند:

- به نظرم اگر با موج مثبت کنار گیاهت بنشینی و برایش کتاب بخوانی بر روی رشد و شکوفه دادنش تاثیرگذار است.

- رشد بیشتری می‌کند.

- مطمئنا وقتی موسیقی بر رشد گیاه تاثیرگذار است، کتاب خواندن و این‌طور چیزها هم می‌تواند تاثیر بگذارد.

- کتاب خواندن هم خوب است به شرطی که کتاب خوبی باشد و گیاه تاثیر مثبتی بگیرد.

گزارشگر در ادامه چنین سوالاتی را مطرح می‌کند و از مردم پاسخ می‌خواهد: «دوست عزیزی پیامک زده‌اند که هر وقت برای گیاهم کتابی می‌‌خوانم، گیاهم شروع به صحبت می‌کند، چرا؟» یا «الان گیاهی داریم که فوق دیپلمش را گرفته و الان روی لیسانسش کار می‌کند، باید چه کتاب‌هایی برایش بخوانیم، کتاب‌های درام یا خشن و درسی؟» کار تا آن‌جا پیش می‌رود که در پایان، گزارشگر به یکی از شرکت‌کنندگان که با جدیت به این سوالات پاسخ داده است، گوشزد می‌کند که نباید جواب سوالاتی را که پاسخ ندارند بدهد و دوباره از او می‌پرسد: «به نظر شما کتاب‌هایی که برای گیاهان می‌خوانیم باید از دسته یک باشد یا از دسته A؟» و این شرکت‌کننده بازهم پاسخ می‌دهد: «دسته A!»

در پایان برخی از شرکت‌کنندگان می‌گویند از روی احترام به سوالات این گزارشگر پاسخ داده‌اند. و گزارشگر نیز با خنده به یک شرکت‌کننده می‌گوید «بنشین پای تلویزیون و ببین چه کار کرده‌ای!» ویدیوی این برنامه را می‌توانید از این‌جا ببینید.

جای تعجب است که شرکت‌کنندگان در این برنامه از پخش این آیتم در تلویزیون شکایتی نکرده‌اند، اما نکته قابل توجه این است که قطعا همه مخاطبان تلویزیون قرار نیست، از قشر فرهیخته و متخصص جامعه باشند و یافتن افرادی که اطلاعات بالایی ندارند، کار چندان سختی نیست. اما چنین مخاطبانی هم برای رسانه ملی احترام قائلند و به یک گزارشگر تلویزیون آن‌قدر اعتماد می‌کنند که به سوالات عجیب او پاسخ دهند. در جواب این اعتماد نیز با آن‌ها به نوعی شوخی می‌شود که بیشتر به تحقیر و تمسخر نزدیک است، تا شوخی. سوال این است که چنین اتفاقی چه سودی برای رسانه ملی خواهد داشت؟ و آیا وقت آن نرسیده که تلویزیون برای جذب مخاطب از روش‌هایی به روزتر و آبرومندتر استفاده کند؟ کاری که در سری اول و دوم «خندوانه» که از همین شبکه نسیم روی آنتن رفته به بهترین شکل ممکن شاهدش بودیم!