پایان ریاست سعودی‌ ها بر کارتل نفتی

روزنامه آرمان - حجت صالحی: صد و شصت و نهمین اجلاس اوپک که امروز در وین آغاز به کار می‌کند، از آن جهت اهمیت دارد که در این اجلاس قرار است دبیر کل جدید این سازمان مشخص شود. این نشست اوپک در حالی قرار است پنجشنبه، دوم ژوئن (١٣ خردادماه) در مقر دائمی این سازمان برگزار شود که بازار نفت به تعادل نسبی رسیده است و قیمت سبد نفتی اوپک نسبت به نشست ١۶٨ این سازمان حدود پنج دلار افزایش نشان می دهد.

در این نشست قرار است افزون بر تعیین سیاست‌های اوپک برای شش ماه آینده و بررسی بازار نفت، دبیرکل این سازمان نیز انتخاب شود. برای تحلیلگران اوپک همه جزئیات اهمیت دارد؛ از کوچک‌ترین اظهار نظر گرفته تا زمان حضور نمایندگان در وین. نشست امروز اوپک، اولین جلسه اوپک پس از برکنار شدن وزیر نفت عربستان،النعیمی، است.

و چشم بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران به نتایج این نشست دوخته شده و البته نقشی که خالد الفالح وزیر جدید نفت عربستان بازی می‌کند. بنابراین نشست اوپک در وین یکی از مهم‌ترین و پرچالش‌ترین نشست‌های اوپک محسوب می‌شود. آخرین تصمیم اوپک در دسامبر ۲۰۰۸ برای کاهش سطح تولید در راستای کاهش همزمان تقاضا به دلیل بحران اقتصاد جهانی بود. این در حالی است که این سازمان عظیم نفتی در بین سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۸، مجموعا ۲۷ تغییر در وضعیت عرضه نفت به وجود آورده بود. تحلیلگران معتقدند اوپک نتوانسته به اجماع کلی درباره تولید نفت برسد.

به همین دلیل هم هست که از سال قبل زمزمه مرگ سیاسی این کارتل نفتی مطرح می‌شود. نشست یک ماه و نیم قبل که در دوحه برگزار شد و قرار بود در آن برای توافق در مورد طرح تثبیت تولید نفت تصمیم گیری شود، به دلیل درخواست جدید عربستان سعودی در لحظات آخر با مشكل روبه‌رو شد. برای دهه‌ها، عربستان سعودی به عنوان اصلی‌ترین تولیدکننده اوپک و عملا رهبر این سازمان، طیفی از قیمت‌های ترجیحی برای نفت داشت و هر زمان از وضعیت بازار ناراضی بود، تلاش می‌کرد یک حرکت جمعی را در راستای افزایش یا کاهش تولید هماهنگ کند. عربستان در حال حاضر برای کسب سهم بیشتر در بازار، هر اقدامی انجام می‌دهد و بر این عقیده است که تولید نفت بیشتر با قیمت ارزان تر بهتر از تولید کم در آینده است.

بازگشت به یک وضع متعادل

وزیر نفت تفاوت اجلاس ١۶٩ اوپک با اجلاس گذشته این سازمان را افزایش صادرات نفت ایران عنوان کرد و اظهار داشت که افزایش دو برابری صادرات نفت ایران نه تنها تاثیر منفی بر بازار نداشته، بلکه به‌خوبی جذب بازار شده است. به گزارش ایسنا، بیژن زنگنه با اشاره به اینکه اوپک، نهادی برای حداکثر کردن منافع اعضاست که باید در جهت تثبیت بازار فعالیت کند و بتواند در مواردی که بازار نامتعادل می‌شود، نقش مدیریتی داشته باشد، تصریح کرد که ایران از این نقش اوپک حمایت می‌کند. او تاکید کرد که اوپک به هر میزان این نقش را ایفا کند، ایران از آن در جهت اهداف، ساختار اصلی و اساسنامه اوپک حمایت می‌کند.

وزیرنفت اینطور ادامه داد که جای خوشحالی دارد که بازار نفت با وجود برخی تخریب‌ها که در این مدت انجام شد در حال بازگشت به یک وضع متعادل است. زنگنه درباره انتخاب دبیرکل در نشست ١۶٩ اوپک هم با بیان اینکه هفت کاندیدا برای احراز این پست از کشورهای ایران، عراق، عربستان، اندونزی، نیجریه، اکوادر و ونزوئلا برای پست دبیرکلی اوپک وجود دارد، یادآور شد که با توجه به اینکه انتخاب دبیرکل نیاز به اجماع کامل اعضا دارد، برخی کشورها شانسی برای گرفتن این پست ندارند. او با اشاره به اینکه به طور معمول دبیرکل از میان کشورهایی که نقش خنثی در اوپک دارند انتخاب می‌شود، خاطرنشان کرد که برای انتخاب دبیرکل باید منتظر برگزاری این نشست ماند و اینکه ایران به نامزدی که صلاحیت احراز این سمت را داشته باشد، رای می‌دهد.

جنگ بر سر دبیرکلی اوپک

در طول حدود چهار سال اخیر موضوع انتخاب دبیرکل اوپک به پیچیده‌ترین موضوع کشورهای عضو این سازمان تبدیل شده، به طوری‌که تاکنون توافقی برای انتخاب کاندیدای یکی از سه کشور ایران، عربستان و عراق برای تصاحب استراتژیک ترین کرسی اوپک حاصل نشده است. به گزارش مهر، بر اساس قوانین اوپک، انتخاب دبیرکل اوپک باید با اجماع کل کشورهای عضو انجام شود و اگر حتی یکی از کشورها با کاندیدایی مخالفت کند، امکان انتخاب دبیرکل جدید فراهم نمی‌شود.

شواهد نشان می‌دهد ایران قصد دارد با وتو دبیرکلی عربستان و کنار گذاشتن «البدری» دبیرکل فعلی اوپک، یکی از کشورهای دوست را به عنوان دبیرکل این سازمان انتخاب و تاحدودی توازن قدرت را در اوپک برقرار کند. اعضا باید جایگزین البدری را تعیین کنند. عبدا... البدری، دبیر کل فعلی باید در سال ۲۰۱۲ از این پست خداحافظی می‌کرد، اما به دلیل اختلاف نظر بین اعضای کلیدی مانند ایران، عربستان و عراق بر سر دبیرکلی، اوپک مجبور شده ماموریت دبیر ۷۶ ساله خود را در چهار سال گذشته تمدید کند.

درباره اختلافات میان اعضای کلیدی اوپک یکی از تحلیلگران می‌گوید تنها چیزی که در حال حاضر درباره این نشست تازه روشن نیست، این است که چقدر میزان تفرقه بین اوپکی‌ها بیشتر می‌شود و اعضای این سازمان چه میزان از اختلافات موجود را در معرض عموم قرار می‌دهند. ایران قبل از پیروزی انقلاب یکبار دبیر کلی اوپک را به عهده داشته و پس از آن دیگر دبیر کل از ایران انتخاب نشده است.ایران امیدوار است که امسال دبیر کلی اوپک را به عهده بگیرد. اما نکته قابل توجه در این رابطه این است که رقابت دیرین ایران و عربستان برای دبیرکلی اوپک سال‌ها ادامه دارد و کشورهای خنثی در این رقابت حضور دارند، گفته می‌شود امسال نماینده نیجریه شانس بالایی برای دبیرکل شدن دارد.