ایران از چه کشورهایی اسلحه خریده؟

عصرایران: بر اساس نتایج تحقیق مستندی که وب سایت "PRI" از آمارهای "موسسه صلح استکهلم" در سوئد (SIPRI) و اندیشکده مستقل "arms transfers database" انجام داده است، ایالات متحده آمریکا از سال ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۹ نزدیک به ۲۵ میلیارد دلار سلاح به ایران فروخته است.

رقم دقیق فروش سلاح آمریکا به ایران از سال ۱۹۵۰ تا ۲۰۱۵ بالغ بر ۲۴ میلیارد و ۹۴۳ میلیون دلار بوده است که از این رقم تنها ۶۴ میلیون دلار پس از انقلاب اسلامی (در قالب ایران - کنترا) و ۲۴ میلیارد و ۸۷۹ میلیون دلار مربوط به سال‌های پیش از انقلاب اسلامی در ایران بوده است.

اوج فروش سلاح‌های آمریکایی به ایران در فاصله سال‌های ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۸ بوده است.

در سال ۱۹۷۲ صادرات سلاح آمریکا به ایران ۵۲۴ میلیون دلار بوده است که این رقم دو سال بعد و در سال ۱۹۷۴ به ۳.۹۱ میلیارد دلار - هفت برابر - می‌رسد.

صادرات سلاح آمریکا به ایران در میانه‌های دهه ۱۹۷۰ به حدی می‌رسد که بر اساس گزارش سال ۱۹۷۶ کمیته روابط خارجی مجلس سنای آمریکا، ایران به عنوان بزرگ‌ترین خریدار تسلیحات آمریکایی در جهان معرفی می‌شود.

این گزارش سنای آمریکا بیان می‌کرد که در سال ۱۹۷۲ پرزیدنت ریچارد نیکسون و مشاور امنیت ملی وقت او هنری کسینجر تصمیم می‌گیرند به شاه ایران به عنوان یک متحد مهم آمریکا در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس هر نوع سلاح متعارفی را که می‌خواهد، بفروشند.

پس از این تصمیم بود که سیل درخواست‌های ارتش ایران برای خریداری انواع و اقسام سلاح‌های مدرن و پیشرفته آمریکایی روی میز کاخ سفید قرار می‌گیرد و برای نخستین‌بار نیروهای هوایی و زمینی و دریایی ارتش ایران به چنان تجهیزات پیشرفته آمریکایی مجهز می‌شوند که شاه تبدیل به ژاندارم منطقه خلیج فارس می‌شود و ارتش وقت ایران نیز به یکی از مجهزترین و مدرن‌ترین ارتش‌های منطقه و جهان تبدیل می‌شود.

پس از وقوع انقلاب اسلامی و متعاقب آن بحران گروگانگیری کارکنان سفارت آمریکا در تهران، جیمی کارتر رئیس‌جمهور وقت آمریکا تحریم‌های فروش اسلحه به ایران را به مورد اجرا می‌گذارد.

پس از آن تاریخ، صادرات اسلحه آمریکا به ایران قطع می‌شود و تنها در فاصله سال‌های ۱۹۸۴ تا ۱۹۸۶ (۳ سال) حدود ۶۴ میلیون دلار اسلحه آمریکایی به صورت محرمانه به ایران صادر شده و پول دریافتی از آن خرج شورشیان مسلح مخالف دولت چپگرای نیکاراگوئه می‌شود.

در طول دوره مورد بحث (۱۹۵۰ تا ۲۰۱۵) پس از ایالات متحده آمریکا، اتحاد جماهیر شوروی سابق و روسیه کنونی با فروش کلی ۶ میلیارد و ۷۱۵ میلیون دلار اسلحه به ایران، دومین صادرکننده بزرگ سلاح به ایران بوده است.

چین در جایگاه سوم قرار دارد. در همین مدت چینی‌ها ۴ میلیارد و ۲۵۹ میلیون دلار سلاح به ایران فروخته‌اند.

بریتانیا در حالی که در دهه ۱۹۷۰ پس از ایالت متحده آمریکا دومین صادرکننده بزرگ سلاح به ایران بوده است، اما این کشور نیز پس از انقلاب اسلامی صادرات سلاح خود به ایران را کاهش قابل ملاحظه‌ای داده و در کل ۳ میلیارد و ۷۴۴ میلیون دلار سلاح به ایران فروخته است و با این رقم در جدول تامین‌کنندگان اسلحه ایران در ۶۵ سال گذشته در جایگاه چهارم نشسته است.

کره شمالی پنجمین صادرکننده عمده سلاح به ایران بوده است. این صادرات بیشتر در سال‌های پس از انقلاب اسلامی بوده است. کره‌ای‌ها در مجموع ۱ میلیارد و ۵۲۷ میلیون دلار سلاح به ایران فروخته‌اند.

ایتالیا ششمین صادرکننده عمده سلاح به ایران بوده است. این کشور نیز در طول دوره مورد بحث (۱۹۵۰ تا ۲۰۱۵) ۱ میلیارد و ۳۴۴ میلیون دلار سلاح به ایران فروخته است.

در طول ۶۵ سال گذشته، ایران ۳ میلیارد و ۶۰۱ میلیون دلار سلاح نیز از دیگر کشورهای جهان خریداری کرده است که جمع این اعداد کل خریدهای تسلیحاتی ایران از جهان خارج را در طی ۶۵ سال گذشته به رقم ۴۶ میلیارد و ۱۳۳ میلیون دلار می‌رساند که در مقایسه با خریدهای تسلیحاتی برخی از کشورهای همجوار (همچون امارات، عربستان، قطر و کویت و ...) رقم بسیار ناچیزی است.

در مجموع اگر بخواهیم میانگین خریدهای تسلیحاتی ایران را در طی ۶۵ سال گذشته حساب کنیم، ایران از سال ۱۹۵۰ تا ۲۰۱۵ و در طی ۶۵ سال گذشته به طور میانگین سالانه رقمی حدود ۷۱۰ میلیون دلار را صرف خرید تسلیحات از خارج کرده است.

نکته جالب دیگر اینکه بر اساس نمودار در سال ۲۰۱۵ ایران تنها ۱۳ میلیون دلار صرف خرید تسلیحات نظامی از خارج کرده است که ۹ میلیون دلار آن مربوط به واردات سلاح از چین و ۴ میلیون دلار آن نیز از روسیه بوده است.

این گزارش می‌افزاید: پیش‌بینی می‌شود در سال‌های آتی و با توجه به توافق برجام و برداشته شدن محدودیت‌های تحریمی از روی ایران، صادرات سلاح به ایران افزایش قابل ملاحظه‌ای داشته باشد.