پادزهری علیه زهر‌های عربستان

عصر ایران: روی کار آمدن حسن روحانی در ایران و به قدرت رسیدن سلمان بن عبدالعزیز در عربستان باعث شده است تا رقابت در خاورمیانه به اوج خود برسد.

ایران بعد از روی کار آمدن حسن روحانی تغییر در سیاست خارجی را در دستور کار خود قرار داد و توانست با کشورهای ۱+۵ به توافق هسته‌ای دست پیدا کند و از آن کشور منزوی دوران احمدی‌نژاد به کشور فعال در دوران روحانی تغییر شکل بدهد. برداشته شدن تحریم‌ها و حضور شرکت‌های اروپایی در ایران زمینه را برای رشد اقتصاد ایران فراهم آورده که باعث می‌شود ایران قدرت مالی گذشته خود را به‌دست بیاورد.

قدرت‌یابی ایران و نقش مؤثر این کشور در معادلات منطقه‌ای به‌ویژه در عراق، سوریه، لبنان و یمن باعث شد تا عربستان احساس خطر کند و به دنبال این باشد که جایگاه منطقه‌ای خود را ترمیم کند و تبدیل به رهبر کشورهای عربی منطقه شود. این رقابت پنهان بعد از اعدام شیخ نمر در عربستان و حمله به سفارت سعودی در تهران تبدیل به جنگی علنی تبدیل شد. در نتیجه این اتفاقات، سعودی‌ها روابط با ایران را قطع و سفارتخانه‌های دو طرف در ریاض و تهران تعطیل شدند.

عربستان به‌واسطه قدرت مالی توانسته است جبهه‌ای از کشورهای عربی منطقه و برخی کشورهای مسلمان آفریقایی و آسیایی مانند کومور و مالدیو را علیه ایران متحد کند. عربستان ایران را متهم به حمایت از تروریسم می‌کند. وزیر خارجه عربستان عادل الجبیر در مصاحبه خبری اخیر خود گفته است: «ایران با حمایت از تروریسم خودش را منزوی کرده. این واکنش جهان و به‌ویژه دنیای اسلام به ایران است که دیگر کافی است».

تلاش عربستان برای منزوی کردن ایران در میان کشورهای اسلامی یک راه کار را پیش روی دولت روحانی می‌گذارد تا از این انزوا خارج شود. ایران برای خروج از این دو قطبی باید به سمت اروپا برود تصمیمی که به نظر می‌رسد دولت روحانی نیز آن را در دستور کار خود قرار داده است. سفر رؤسای جمهور و وزرای خارجه به همراه تیم‌های اقتصادی به ایران به خوبی حکایت از این معنا دارد.

ایران باید از این فرصت استثنایی استفاده کند و استحکام روابط خود با اروپا، سیاست‌های عربستان را خنثی کند. به‌ویژه اینکه امروز مردم اروپا عربستان را حامی داعش می‌دانند و نگاهشان به این کشور نگاه به یک کشور حامی تروریست است؛ آن‌هم تروریستی که اروپا را هم ناامن کرده است.

در کنار این مسأله، چرخش کشورهای مسلمان به سوی عربستان نشان داد که نمی‌توان در سیاست خارجی بر اساس قول‌ها و اظهارنظرها رفتار کرد. کومور و کشورهایی از این جنس قبل از این مسائل از ایران به عنوان یک کشور دوست یاد می‌کردند اما با وعده‌های مالی عربستان سیاست خود را تغییر دادند و تبدیل به تحریم‌کنندگان ایران شدند. ایران باید بر روی کشورهایی سرمایه‌گذاری کند که در بزنگاه‌های مهمی سیاسی با دلارهای عربی رفتار خود را تغییر ندهند. لبنان، سوریه و عراق نمونه‌های بارز این کشورها هستند.

ایران و عربستان رقابت سخت منطقه‌ای را آغاز کرده‌اند و برنده این بازی کسی است که بتواند از بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در صفحه شطرنج خاورمیانه استفاده کند.