اعلام برائت دوباره از آیت الله هاشمی

روزنامه شرق: جامعه روحانیت مبارز که زمانی به اعتبار هاشمی‌رفسنجانی از نامزدی ناطق‌نوری در انتخابات ریاست‌جمهوری حمایت کرده و او را ادامه‌دهنده راه هاشمی خوانده بود، حالا در برابرش ایستاده است.

حجت‌الاسلام احمد سالک، عضو جامعه روحانیت مبارز، دیروز از عدم تمایل این نهاد برای قرارگرفتن نام هاشمی در فهرست انتخابات خبرگان پنجم خبر داد و گفت این کمیته سیاسی جامعه بود که هاشمی را در فهرست گذاشت. احتمالا جامعه روحانیت و طیف مخالف هاشمی آن زمان تصورش را نمی‌کرد که هاشمی رأی اول تهران شود. همان زمان انتخابات یکی از پرسش‌های مهم این بود که آیا هاشمی‌رفسنجانی در فهرست جامعه روحانیت هست یا نه؟

برای همین هم یک روز خبر می‌رسید که نام او به احتمال زیاد در فهرست جامعه روحانیت است ولی در جامعه مدرسین نیست. روز دیگر گفته می‌شد حضورش در جامعه روحانیت قطعی شده اما روز دیگر خبر می‌آمد که جامعه روحانیت درباره هاشمی هنوز به جمع‌بندی نهایی نرسیده است. در نهایت فهرست جامعه روحانیت با نام هاشمی و فهرست جامعه مدرسین بدون نام هاشمی منتشر شد. حالا مشخص شده که در جامعه روحانیت یک طیف، حامی ماندن هاشمی و طیف دیگر مخالف حضورش بوده‌اند.

آن‌طورکه سالک از مخالفان قرارگرفتن نام هاشمی در فهرست جامعه روحانیت روایت کرده است، نظر کمیته سیاسی بر دیگران غالب می‌شود. سالک به «فارس» گفته است: «بنده به‌صراحت می‌گویم جامعه روحانیت آقای هاشمی را در فهرست خود نگذاشت و کمیته‌ سیاسی این تصمیم را گرفتند که اسم آقای هاشمی را در فهرست خبرگان جامعه روحانیت قرار دهند. در بحثی که صورت گرفت، بنده و چند نفر دیگر با قرارگرفتن اسم آقای هاشمی در فهرست مخالفت کردیم، همان شبی که این مسئله مطرح شد، من به آقای مصباحی‌مقدم زنگ زدم و به این مسئله اعتراض کردیم».

همان زمان انتخابات هم جعفر شجونی از دیگر مخالفان هاشمی گفته بود: «من و بعضی از دوستان، مخالف قرارگرفتن نام آقای هاشمی در فهرست جامعه روحانیت مبارز بودیم اما بعضی از همشهری‌های ایشان به او رأی دادند و در نهایت در فهرست قرار گرفت. بنده پای منبر آقایانی که نوکر هاشمی‌رفسنجانی هستند، نمی‌نشینم. قرارگرفتن نام هاشمی در فهرست جامعه روحانیت مبارز باعث ننگ شد و همان‌طورکه آقای مهندس ضرغامی در یادداشتی گفته بود، قرارگرفتن نام هاشمی خطایی برای جامعه روحانیت است».

عزت‌الله ضرغامی، رئیس سابق رسانه ملی در انتقاد به قراردادن نام هاشمی‌رفسنجانی در فهرست جامعه روحانیت مبارز در کانال تلگرامی خود نوشته بود: «اعلام انتخاب آقای هاشمی‌رفسنجانی توسط جامعه روحانیت مبارز برای انتخابات خبرگان رهبری از تهران، با چارچوب و اصولی که از آنان در اذهان عمومی است، به هیچ‌وجه قابل‌انطباق نیست. آقای هاشمی به دلیل سازمان رأی خود و انگیزه‌های گوناگون فعلی در جامعه، که در جای خود قابل‌بحث است، رأی خود را در تهران دارد و عجله جامعه روحانیت برای شراکت در این رأی جز ناامیدکردن مردم متدین، انقلابی و بابصیرت، آورده دیگری ندارد».

٣ عضو همیشه‌غایب

نتیجه انتخابات نشان داد که ایده ضرغامی درست بود و هاشمی نیازی به بودن در فهرست جامعه روحانیت نداشت و رأی خود را در تهران و به مدد فهرست «خبرگان مردم» (فهرست موردحمایت اصلاح‌طلبان) گرفت. هاشمی‌رفسنجانی، حسن روحانی و علی‌اکبر ناطق‌نوری سه عضو مهم جامعه روحانیت مبارز هستند که هرکدام به دلیلی، ترک جامعه گفته‌اند. به لحاظ حقوقی عضو هستند اما به لحاظ حقیقی در جلسات آن شرکت نمی‌کنند. البته واکنش جامعه روحانیت مبارز هم در برابر این سه نفر یکسان نیست. در برابر قهر ناطق‌نوری در هفت سال قبل، واکنش خاصی نشان نداد اما بعدا اعلام کرد که تلاش‌ها برای بازگرداندن او بی‌نتیجه ماند.

ناطق‌نوری بابت تهمت‌هایی که احمدی‌نژاد در آن مناظره علیه او زد و حمایتی که از تشکل متبوعش ندید، دلخور شد و دیگر در جلسات آن شرکت نکرد. روحانی هم از زمانی که رئیس‌جمهوری شده، تقریبا در جلسات جامعه روحانیت شرکت نمی‌کند. بعید نیست از آنجایی که روحانی به هاشمی بسیار نزدیک است، در آینده او هم به ترک‌کنندگان دائمی، این سنتی‌ترین نهاد روحانی در کشور، بپیوندد. روایت هاشمی‌رفسنجانی و جامعه روحانیت اما از همه متفاوت‌تر است؛ تاجایی‌که حتی وقتی نفر اول خبرگان تهران می‌شود هم برخی اعضا ابایی از اینکه بگویند مخالف حضور او در فهرست جامعه روحانیت بوده‌اند، ندارند و به‌صراحت از مخالفت خود با هاشمی می‌گویند.

هاشمی‌رفسنجانی از سال ٨٤ و هم‌زمان با آمدن احمدی‌نژاد و رفتن قاطبه اصولگرایان پشت ‌سر او، دیگر در جامعه روحانیت شرکت نکرد. این در حالی بود که در انتخابات مجلس ششم هاشمی در کنار احمدی‌نژاد، حدادعادل، محسن رضایی و دیگر چهره‌های اصولگرا فهرست مورداعتماد و منتخب جامعه روحانیت بود. در انتخابات خبرگان چهارم، جامعه روحانیت همچنان حامی هاشمی بود اما بعد از رخدادهای سال ٨٨ فاصله هاشمی و جامعه روحانیت روز‌به‌روز بیشتر شد، اگرچه شاید ریشه‌های آن را باید در همان سال ٨٤ و نوع رفتار اصولگرایان با احمدی‌نژاد در مقایسه با هاشمی جست‌وجو کرد. جامعه روحانیت مبارز در سال ٥٧ تشکیل شد.

هیأت مؤسس آن عبارت بود از آیات بهشتی، مطهری، باهنر، مهدوی‌کنی، مفتح، شاه‌آبادی، محلاتی، ملکی، خسروشاهی، عمید زنجانی، عرفانی، محمدعلی موحدی‌کرمانی، ناطق‌نوری، کروبی و موسوی‌خوئینی‌ها. بعد از فوت آیت‌الله مهدوی‌کنی در‌حال‌حاضر آیت‌الله موحدی‌کرمانی، دبیرکل این جامعه است.

جامعه روحانیت مبارز در آستانه انتخابات مجلس چهارم و زمانی که طیف راست، حاضر به قراردادن نام برخی در فهرست انتخاباتی خود برای مجلس نشد، دو قسمت شد؛ طیف چپ آن به دبیرکلی مهدی کروبی به اضافه موسوی‌خوئینی‌ها و برخی دیگر از اعضا از آن جدا شدند و مجمع روحانیون مبارز را که بعدها جزئی از جریان اصلاحات شد، تشکیل دادند. به نظر می‌رسد هاشمی هم از همان عقبه است که با تأخیری ٣٠ساله در حال پیوستن به طیف چپ جامعه است؛ حتی اگر هیچ‌وقت رسما عضو مجمع روحانیون مبارز نشود.