مرور ۳۰ سال خاطرات جمعی کودکان

خبرگزاری ایسنا: ابراهیم حقیقی در مراسم رونمایی از کتاب نمایشگاه «کارنامه؛ فرهنگ دیداری کودکان ایران» گفت: «کارنامه» مرور ۳۰ سال خاطره جمعی فرزندان ماست که مثل یک آینه می‏‌توانیم خود را در آن ببینیم.

مراسم رونمایی از کتاب «کارنامه؛ فرهنگ دیداری کودکان ایران» با حضور محمدرضا اصلانی (کارگردان سینما)، ابراهیم حقیقی (گرافیست) و سحر ترهنده (نماینده شورای کتاب کودک) عصر روز ۱۷ خردادماه در موزه هنرهای معاصر برگزار شد.

در ابتدای این مراسم، اصلانی با اشاره به فعالیت‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و نقش آن در شکل‌گیری فرهنگ دیداری کودکان، اظهار کرد: فیروز شیروانلو یکی از روشنفکران دهه‌ی ۴۰ بود که در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان فضای متفاوتی را ایجاد کرد. او با دعوت از شاعرانی مانند م. آزاد، سیروس طاهباز و نادر ابراهیمی مرکز ویرایش و نثر کودکانه را فراهم کرد و با دعوت از هنرمندانی مانند نورالدین زرین‌کلک، بهمن دادخواه، علی‌اکبر صادقی و فرشید مثقالی باعث شد برای اولین‌بار طراحی کتاب کودکان در جهان مطرح شود و در جشنواره‌ها درخشش عجیبی پیدا کند.

او ادامه داد: شیروانلو شرایطی فراهم کرد که تصویرگری کتاب به سمت بخش مدرن، پیش‌رو و خلاقش حرکت کند. او معتقد بود تصویرگری‌ها باید مدرن و پیش‌رو باشند و طراحان بتوانند آزادانه طراحی کنند. بعد از این مرحله که در سطح جهانی موفقیت‌آمیز بود، جریان عظیمی پیش آمد و باعث شد این سازمان حتی بعد از انقلاب که بسیاری سازمان‌ها از هم پاشیدند، با همین منش و ارتباط پابرجا بماند.

این فیلمساز همچنین بیان کرد: شیروانلو حدود سال‌های ۱۳۴۶ پیشنهاد ایجاد مرکز سینمایی کانون را مطرح کرد. او با اعتبار شخصی خودش یک گروه سیرک از روسیه را به ایران دعوت کرد که یک ماه در تهران اجرا داشتند و عواید آن را صرف تأسیس مرکز سینمایی کانون کرد. او از جوان‌هایی که احساس می‌کرد وجه روشنفکرانه دارند برای حضور در این محفل دعوت کرد. فیلم‌هایی که در این مرکز شکل می‌گرفتند یک جریان ساختارمند سینمایی - داستانی داشتند. امیر نادری وقتی به کانون آمد، چهره پیش‌رو سینمای ایران شد. اگر تا قبل از آن در بدنه تجاری سینما موفق و پیش‌رو بود، از آنجا به بعد به عنصر فرهنگی سینما تبدیل شد. شاپور قریب در کانون، از فضای فیلم‌فارسی جدا شد و آثار بدیعی ساخت.

اصلانی افزود: تصویرسازی پیش‌روی امروز مدیون جریانی است که حاصل خلاقیت یک نفر نبود، بلکه محصول کار جوانانی بود که با یکدیگر برای خلق هنر تعامل بسیار داشتند.

در بخش دیگری از این نشست، ابراهیم حقیقی - گرافیست - نمایشگاه «کارنامه» را یک نوع حضور جمعی دانست و گفت: این نمایشگاه نمودار یک حضور ۳۰ ساله‌ی رفتار عده‌ای هنرمند و نویسنده برای کودکان است. سواد بصری نسل امروز کودکان ما رشد بسیاری کرده و نتیجه آن، تصویرگری‌هایی است که تصویرگران در آن زمان انجام دادند. البته همه این‌ها مربوط به کانون نبود، کانون دوران رشد بلندقامتی این رفتار است. ما قبل‌تر از آن، تجارت‌چی را داشتیم که گرافیک نخوانده بود، اما با عشق کار کرد تا حدی که تمام افراد نسل گذشته‌ی ما با «خاله سوسکه» خاطره دارند. تقی‌پور و جوادی‌پور نسل بعدی بودند که در زمینه طراحی و تصویرسازی تحصیل کرده بودند و نخستین کسانی هستند که به شکل خاص برای کتاب کودک تصویرگری کردند.

او افزود: اهمیت این نمایشگاه پرداختن به خاطره و حافظه جمعی یک ملت است. پس از سال ۱۳۳۲ کتاب‌های کودک شرقی و غربی وارد ایران شدند. فیروز شیروانلو نهالی را کاشت که تا امروز ثمر داده است و هنرمندان توانسته‌اند در این راستا اثر تولید کنند. برای یک امر، سه گونه ارزش وجود دارد؛ اقتصادی، اجتماعی و نمادین. ارزش اجتماعی همان خاطره جمعی است و ارزش نمادین از نتایج آن است. «کارنامه» مرور ۳۰ سال خاطره جمعی فرزندان ماست که مثل یک آینه بزرگ یا تعدادی آینه‌های کوچک می‌‌توانیم خودمان را در آن ببینیم.

سحر ترهنده - نماینده شورای کتاب کودک - نیز در این مراسم با بیان این‌که به نمایندگی از قدیمی‌ترین نهاد غیردولتی ایران در این نشست حضور دارد، اظهار کرد: شورای کتاب کودک ۵۲ سال سابقه دارد. افرادی مانند توران میرهادی، ایرج جهانشاهی و پرویز کلانتری در راه‌اندازی آن نقش داشتند. بررسی ناشران و فعالیت‌های آن‌ها در زمینه‌ی کتاب کودک جزو فعالیت‌های این شوراست.

او ادامه داد: جای مجموعه ۱۰ جلدی تاریخ ادبیات کودک در «کارنامه» خالی است. ما اسناد بسیاری داریم که می‌‌تواند شکل‌دهنده‌ی موزه کودکی باشد. امیدوارم رویکردی که موزه هنرهای معاصر تهران در حال حاضر دارد فضا را برای شکل‌‌گیری چنین موزه‌ای فراهم کند.

نمایشگاه «کارنامه» شامل مرور فرهنگ تصویری کودکان ایران از ۱۳۳۰ تا ۱۳۶۰ در موزه هنرهای معاصر برپا شده است. این نمایشگاه تا ۲۵ مردادماه میزبان علاقه‌مندان خواهد بود.