دومینوی کاهش نرخ‌ سودهای بانکی

روزنامه آرمان - حسین حلاج: کاهش مجدد سود بانکی از روز یکشنبه با اقدام داوطلبانه یک بانک خصوصی و با کاهش دو درصدی سود سپرده‌ها، عملا کلید خورد.

روز گذشته اعلام شد:«بانک‌های کشور این بار بدون توافق رسمی و در غیاب مصوبه شورای پول و اعتبار، کاهش سود بانکی را کلید زدند.» این اتفاق البته طی سال گذشته و در دو مرحله نیز به اجرا درآمده بود و متاثر از آن، سود سپرده‌ها از ۲۴ درصد به ۱۸ درصد کاهش یافت تا آنکه روز گذشته توافق بانک‌های خصوصی و دولتی نرخ این سودها را به ۱۶ درصد تقلیل داد.

آغاز روند کاهشی

نخستین زمزمه های کاهش نرخ سودهای بانکی در اوایل سال گذشته به گوش رسید و بر آن اساس قرار بود تا شورای پول و اعتبار در مورد میزان معین نرخ های سود (تسهیلات و سپرده ها) تصمیم گیری کند. در نهایت نهم اردیبهشت سال ۹۴ خبرهای اعلامی از سوی مسئولان این شورا حکایت از توافق مدیران عامل بانک‌ها برای کاهش نرخ بهره‌ها در انواع سپرده‌ها و نیز تسهیلات داشت.

«بر اساس تفاهم بانک داران نرخ سود سپرده های بانکی ۲۰ درصد تعیین شد، همچنین بر اساس مصوبات امروز شورای پول و اعتبار نرخ سود عقود مشارکتی ۲۴ درصد و عقود مبادله ای ۲۱ درصد شده است.» در همین ارتباط و در همان تاریخ محمدرضا پور ابراهیمی عضو ناظر شورای پول و اعتبار به این خبرگزاری گفت:« این ارقام براساس نرخ تورم ۱۵ درصد تعیین شده است و همچنین کاهش نیم واحد درصدی نرخ ذخیره قانونی بانک‌ها نزد بانک مرکزی نیز به تصویب رسید.» در همین گفت و گو، پورابراهیمی البته عنوان کرده بود: « این مرحله اولین مرحله کاهش نرخ سود است و بر اساس ارزیابی های سه ماهه قرار است که این نرخ‌ها مورد بازنگری قرار گیرند.»

آغاز مرحله دوم

مرحله دوم و مورد اشاره عضو ناظر شورای پول و اعتبار که در ابتدای سال آن را با مردم در میان گذاشته بود، در بهمن سال ۹۴ اجرایی شد تا با توافق مدیران عامل بانک‌های کشور، یک بار دیگر به میزان ۲ درصد از نرخ سودهای بانکی کاسته شود. خبرگزاری ایسنا ۲۶ بهمن سال گذشته خبر داد:« بانک‌ها برای کاهش سود بانکی به توافق رسیدند. بر این اساس سود سپرده سالانه از ۲۰ به ۱۸ درصد و سود روزشمار به کمتر از ۱۰ درصد کاهش می‌یابد.»

«نرخ های جدید سود بانکی از اول اسفند ماه سال جاری اجرایی خواهد شد.» در همین ارتباط البته رئیس شورای هماهنگی بانک‌های دولتی در گفت و گوی خود با خبرگزاری تسنیم عنوان کرد:« بانک‌ها قول داده‌اند تا از اول اسفند این مصوبه را اجرایی کنند.» این سخن عبدالناصر همتی هرچند تردیدهایی در رابطه با عملیاتی بودن تصمیم مورد اشاره را در لفافه داشت، اما بعد از مدتی با ناهمسویی برخی از بانک‌ها خود را در عمل نشان داد.

هر چند همتی در همان گفت و گو هم تلویحا به توافقی بودن و غیر الزامی بودن تصمیم گرفته شده اشاره کرده و گفته بود:« قرار گذاشتیم که نرخ‌ها را کم کنیم و این موضوع را به اطلاع بانک مرکزی هم رسانده ایم.» با همه این تردیدها و گمانه زنی ها، حضور قائم مقام بانک مرکزی در برنامه« تیتر امشب» شبکه خبر و ارائه توضیحات در رابطه با نرخ بهره های بانکی، نشان داد که عزم دولت برای ساماندهی به نظام پولی و بانکی کشور جدی است.

در این برنامه، اکبر کمیجانی کاهش نرخ سود بین بانکی از ۲۹ درصد در فروردین ماه سال جاری به کمتر از ۱۹ درصد کنونی را نتیجه اقدامات گسترده بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار عنوان و تصریح کرد: «در آخرين اقدام، شوراي پول و اعتبار، به منظور رفع تنگنای نقدینگی بانک‌ها، نسبت سپرده قانونی برای بانک‌های تجاری را در دامنه ۱۰ تا ۱۳ درصد مصوب کرده است.» این مقام بانک مرکزی همچنین ابراز امیدواری کرد:« انتظار داریم در شش‌ماهه آینده اقدامات اصلاحی نرخ سود بانکی به نتیجه برسد و بانک‌ها نیز نسبت به کاهش نرخ سود سپرده‌ها اقدام کنند.» به نظر می‌رسد زمان تحقق انتظارات بانک مرکزی، اینک فرا رسیده باشد.

رسیدن به مرز تورم

حالا و برای چندمین بار، نرخ سودهای بانکی باز هم کاهش داشته است. موضوعی که با تردید خبرگزاری‌ها رسانه ای شده است. خبرگزاری ایسنا روز گذشته در این رابطه نوشت:« كاهش بي‌خبر و در سكوت نرخ سود سپرده، روز گذشته مخاطبان شبكه بانكي را بهت‌زده كرد؛ اقدامي كه ظاهرا بدون توافق و بر اساس آزادي عمل بانك‌ها در تغيير نرخ سود رقم خورده اما ماجرا زواياي ديگري هم دارد.» این خبرگزاری در ادامه گزارش خود نتیجه گرفت:« اين اقدام بانك‌ها نمي‌تواند بدون هماهنگي با بانك مركزي و حتي توافق يا نفعي براي آنها انجام شده باشد، آن هم در شرايطي كه سود تسهيلات از ٢٢ درصد تغييري نكرده و هزينه پول بانك‌ها همچنان بالاست.»

در همین ارتباط پیمان قربانی معاون اقتصادی بانک مرکزی به ایسنا توضیح داد:« بانک مرکزی در نظر داشت در چارچوب نظام سیاستی پولی و با تطبیق با نظام بانکداری ایران از طریق فعالیت در بازار بین‌بانکی و تاثیر‌گذاری در نرخ سود آن، نرخ سود بانکی را تحت تاثیر قرار دهد.» با این همه، بانک پاسارگاد نرخ سود یکساله خود را از ۱۸ به ۱۶درصد کاهش داد. این بانک قبل از این، تصمیم‌گیری جدید بانک‌ها نرخ سود یکساله خود را از ۱۸ به ۱۶درصد کاهش داد. بر این اساس و در لیست جدید، نرخ‌های سود بانک پاسارگاد برای سپرده‌های کوتاه‌مدت ۱۰ درصد، سپرده‌های سه‌ماهه ۱۲ درصد، سپرده‌های ۶ ماهه ۱۴ درصد، سپرده‌های ۹ ماهه ۱۵ درصد و برای سپرده‌های یک ساله ۱۶ درصد است.