یک «شنبه» دیگر برای دولت روحانی

روزنامه وقایع اتفاقیه: احتمالا همین امروز دور هم جمع می‌شوند و جلسه تشکیل می‌دهند تا برای بقیه روزهای هفته تصمیم بگیرند که چطور علیه دولت دست به کار شوند. دورهمی‌ آنها را سخنگوی دولت «اتاق فکر شنبه‌ها» نامید. حالا امروز هم یکی از همان شنبه‌هاست که آنها باید آنطور که نوبخت گفته است، جلسه داشته باشند.

جلساتی که دست‌کم به صورت علنی هیچ‌کس از ماهیت و جزئیات آنها صحبت نکرده است. سه‌شنبه گذشته سخنگوی دولت فقط به همین اکتفا کرد که بگوید: «اتاق‌های فکری تشکیل شده است و هر هفته روزهای شنبه تصمیم می‌گیرند که در آن هفته چه اتفاقی بیفتد که از آن سوء‌استفاده کنند. ما بدون توجه به این موضوع تمام مساعی خود را به کار می‌بریم که بتوانیم معیشت مردم را تأمین کنیم؛ چرا که به جز این شأن دیگری برای خود قائل نیستیم.»

نوبخت هیچ جزئیات دیگری از این اتاق‌فکرها ارائه نداد تا بعد از آن تنها یک ابهام باقی بماند که اساسا چه اتفاقی زیر پوست سیاست کشور درحال رخ‌دادن است. برخی حتی چنین مسئله‌ای را توهم توطئه‌ای می‌دانند که برخی از دولت‌ها برای فرافکنی ناکارآمدی‌های خود، مطرح می‌کنند تا بازی به نفع خودشان تمام شود. حالا این مسئله مطرح می‌شود که آیا صحبت از اتاق فکر دولت، چیزی نظیر غار افلاطونی است که حقیقت سیاست ایران، در عالم مُثُل به گونه‌ای دیگر صورت‌بندی می‌شود؟ هر چند فردای صحبت‌های نوبخت، یکی دیگر از دولتی‌ها نیز آن را تأیید کرد. محمد حسین مقیمی معاون سیاسی وزیر کشور روز چهارشنبه به ایلنا گفته بود: «حتما کسانی هستند که این اتاق فکر را علیه دولت تشکیل می‌دهند در غیر‌این صورت سخنگوی دولت چنین مسئله‌ای را مطرح نمی‌کرد.»

حتما این اتاق فکر وجود دارد

حالا در یکی از همان شنبه‌های معهود به سر می‌بریم و به نظر می‌رسد در گوشه و کنار این شهر، جایی جلسه‌ای تشکیل شود تا روایت نوبخت به حقیقت نزدیک شده باشد؛ حقیقتی که مشاور عالی وزیر کشور درباره آن می‌گوید: «بله چنین امکانی وجود دارد. ما جامعه آزادی داریم که در این جامعه آزاد ممکن است یک گروه دور هم جمع شوند و نظراتشان را بگویند و تصمیم بگیرند.» سیدرضا اکرمی با این‌حال اضافه می‌کند: «مادامی که تشکل و تحزب قانونی و برنامه‌محور نداشته باشیم، از این‌گونه جزیره‌ها بسیار خواهیم داشت که معمولا در ایام انتخابات اوج می‌گیرد و بعد از آن فروکش می‌کند.» این عضو ارشد جامعه روحانیت مبارز در مورد وجود اتاق فکری که به صورت سازمان‌یافته علیه دولت فعالیت کند، می‌گوید: «اینکه این مسئله نظام‌مند و حساب‌شده و تشکیلاتی باشد، جای حرف دارد. من خیلی وارد این بحث نشدم که ببینم چه کسانی هستند اما می‌دانم که حتما چنین مسئله‌ای وجود دارد.»

سازماندهی رسانه‌ای علیه دولت

یک فعال سیاسی اصلاح‌طلب هم معتقد است «امکان چنین چیزی قابل تصور است، به‌هرحال این همه که در طول روز علیه دولت مطالب مختلف در رسانه‌ها منتشر می‌شود، بعید نیست که اتاق فکری وجود داشته باشد، بالاخره خبرها در جایی سازماندهی و صورت‌بندی می‌شود که چگونه منعکس شده باشد.»

نجفقلی حبیبی اضافه می‌کند: «وقتی که دولت این حرف را می‌زند حتما اطلاع دارد. به هر حال وقتی سخنگوی دولت چنین موضوعی را مطرح می‌کند مانند یک فعال سیاسی نیست که فقط یک اظهارنظر کرده باشد، بلکه مسئول است. بنابراین حتما اطلاعات دقیقی دارد.» این عضو انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه‌ها در مورد وجود اتاق فکر علیه دولت می‌گوید: «از نظر عقلی هم چنین امکانی وجود دارد، این همه فعالیت‌ رسانه‌ای علیه دولت نشان می‌دهد در جایی، این‌گونه فضاسازی‌ها ساخته و پرداخته می‌شود و عده‌ای هم ممکن است که دانسته یا نادانسته سوءاستفاده‌کنند.»

حبیبی ادامه می‌دهد: «در گذشته هم رسما هیچ وقت چنین چیزی عنوان نشده است اما همیشه جریان‌هایی هستند که فکر می‌کنند و بحث‌هایی دارند، دائما در فضای سیاسی کشور نسبت به کسانی که بر سر کار هستند ممکن است حرف‌هایی زده شود.»

عده‌ای دولت را زیر ذره‌بین دارند

البته به نظر می‌رسد که صحبت‌های نوبخت چندان موضوع تازه‌ای نیست به طوری که محمدرضا خباز که حالا استاندار سمنان است، همان روزهای نخست روی‌کارآمدن دولت حسن روحانی و زمانی که معاونت تقنینی معاون پارلمانی دولت را بر عهده داشت گفته بود: «یک اتاق فکر با حرکت‌های به هم مربوط، درهم‌تنیده و زنجیره‌وار در گوشه‌وکنار کشور تخریب دولت را هدایت و مدیریت می‌کند که به صورت هماهنگ از تریبون‌های کشور استفاده می‌کند. این عده تلاش می‌کنند ارزش‌های دولت روحانی را به ضد ارزش تبدیل کنند.»

با این حال یک فعال سیاسی اصول‌گرا می‌گوید: «بهتر است که دولت توضیح بیشتری بدهد که این اتاق فکر چه ویژگی‌هایی دارد، چه کسانی هستند یا از سوی چه جریانی است.» البته سیدکمال سجادی سخنگوی جبهه پیروان خط امام و رهبری به عنوان بزرگ‌ترین تشکل اصول‌گرایی، در ادامه گفت‌وگویش با «وقایع اتفاقیه» منکر وجود برخی جلسات نمی‌شود و می‌گوید: «ممکن است کسانی باشند که نسبت به دولت انتقاد داشته باشند و انتقادات خودشان را تا جایی که ممکن است مطرح می‌کنند و با نشست‌هایی که دارند این انتقادات مطرح می‌شود یا مثلا تشکیلاتی دارند یا اینکه به صورت انفرادی، کسانی خودشان صاحب رسانه باشند و به راحتی این مسائل را منعکس کنند.

البته نیازی نیست که اسم روزنامه خاصی را ببریم.» با این حال سجادی با تأکید بر اینکه «ما از ویژگی‌های این اتاق فکر بی‌اطلاع هستیم و بهتر است آقایان خودشان توضیحات بیشتری بدهند.» ادامه می‌دهد: «البته بعد از انقلاب همواره موافقان و مخالفانی در برابر دولت‌ها وجود داشته‌اند. این مسئله طبیعی است به‌هرحال وقتی که از مردم‌سالاری دینی صحبت می‌کنیم پس امر به معروف و نهی از منکر داریم به‌هرحال امر به معروف فقط چند تار موی یک خانم نیست بلکه مسائل حکومتی و دولتی را هم شامل می‌شود.» او معتقد است «دولت باید سعه‌ صدر بیشتری داشته باشد؛ انتقاد لزوما دشمنی نیست بلکه ممکن است برای اصلاح باشد، اتفاقا دولت‌های هوشمند، از انتقادات بهترین بهره‌برداری را می‌کنند.»

سخنگوی جبهه پیروان خط امام و رهبری در پاسخ به اینکه «منظور نوبخت انتقادات نبوده بلکه به سوءاستفاده از اتفاقات کشور علیه دولت اشاره داشته است»، تشکل متبوعش را از این مسئله مبری می‌داند و می‌گوید: «نمی‌شود منکر شد که افرادی باشند که دولت را کاملا زیر ذره‌بین بگیرند تا مواضع خودشان را داشته باشند البته من به عنوان سخنگوی جبهه پیروان خط امام و رهبری می‌گویم که در جبهه پیروان چنین اتاق فکری وجود ندارد. ضمن اینکه ما هر زمان که کار خوبی از دولت دیدیم همیشه حمایت کردیم. ممکن است ما به برخی از موارد انتقاد داشته باشیم اما اینکه علیه دولت باشیم، چنین چیزی در جبهه پیروان خط امام و رهبری نیست.»

تکرار تاریخ

حالا صحبت‌های نوبخت و تأیید معاون سیاسی وزیر کشور از وجود اتاق فکر علیه دولت اگرچه بازتاب‌های گسترده‌ای در رسانه‌ها داشته است، نشان از تکرار یک روایت در سیاست ایران دارد؛ آن هم زمانی که رئیس‌دولت اصلاحات گفته بود: «هر ۹ روز یک بحران برای دولت من ایجاد می‌کنند.» و البته وزیر راه وی یعنی احمد خرم هم درباره دولت یازدهم گفته بود روحانی با «هر چهار روز یک بحران» مواجه است.

البته بعد از آنکه سخنگوی دولت یازدهم رسما از اتاق فکر شنبه‌ها علیه دولت صحبت کرد، سخنگوی دولت اصلاحات هم با ابراز همدردی با او، گفت: «ستاد جنگ روانی علیه دولت در سال ۸۲ هم وجود داشت.» عبدالله رمضان‌زاده با انتشار عکس خودش و محمدباقر نوبخت در اینستاگرام نوشت: «تاریخ تکرار می‌شود: ۱۸ دی۸۲: روزنامه‌ها به نقل از سخنگوی دولت خاتمی از تشکیل ستاد جنگ روانی علیه دولت خبر می‌دهند. ۲۶ خرداد ۹۵: روزنامه‌ها به نقل از سخنگوی دولت روحانی از تشکیل اتاق فکر علیه دولت خبر می‌دهند.»

یک سال پایانی دولت یازدهم، بدون شک، دست‌مایه تقابل‌های سیاسی و جناحی در کشور خواهد بود که نتایج آن به انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم معطوف می‌شود و از این نظر وجود اتاق فکر علیه دولت دست‌کم با رصد فعالیت‌ تخریبی برخی از رسانه‌ها، چندان هم دور از ذهن به نظر نمی‌رسد.