خط مقدم سربازی ما کجاست؟

روزنامه شهروند: خبر تصادف دو اتوبوس در جاده سيرجان به شيراز و به فاصله يك ساعت از يكديگر از چند جهت تأسف‌آور و نيز تعجب‌آور بود. اين‌كه مسافران اين دو اتوبوس از یک مبدأ حرکت کرده و با فاصله يك ساعت تصادف كنند و همه سرباز وظيفه باشند، درحالی‌که به مأموريت نظامي نيز نمي‌رفته‌اند؛ به‌علاوه تعداد زياد مسافران یک اتوبوس كه تا حدود ٥٦ نفر هم گفته مي‌شود، همه و همه مبهم و رازآلود است و اين تصادفات را از تصادف‌های مشابه متمايز مي‌كند. هنگامي هم كه خبري از قول مدیر شركت مسافربري اتوبوس مسافربری نقل شد كه به درخواست پادگان اتوبوس را با يك راننده و دو كمك‌راننده و يك شاگرد راننده و نيز مالك اتوبوس!! عازم كرده است، مسأله پيچيده‌تر شد، چون حضور همزمان دو كمك‌راننده و مالك اتوبوس در این سفر امري عجيب است، آن هم براي فاصله‌اي كه كمتر از ٦٠٠ كيلومتر است. قضيه وقتي پيچيده شد كه معلوم شد در فاصله مبدأ و مقصد اتوبوس چندبار توقف كرده و بار و مسافران خارجی و قاچاق در محل‌هاي خطرناك مثل باك بنزين زده است.

پس از انتشار اين خبر، واكنش‌های گسترده‌اي در شبكه‌هاي مجازي به وجود آمد. همين واكنش‌ها بود كه بسياري از دست‌اندركاران امور را وادار كرد كه آنان نيز واكنش نشان دهند و حتی به عیادت مصدومان بروند و اين اتفاق مبارك (واکنش سریع نشان دادن) ناشي از اثرات فضاي مجازي و رسانه‌اي آزاد است و وجود همين فضای رسانه‌ای تا حدی آزاد است كه كم‌كم همه را اميدوار مي‌كند كه براي نخستین‌بار شاهد آن باشيم كه از ثمرات آزادي رسانه بهره‌مند شويم و بخش قابل توجهي از نارسايي‌هاي اجتماعي خود را حل كنيم. ولي در اين ميان چند نكته اهميت دارد كه نبايد فراموش كنيم.

١ـ تأكيد بسياري از رسانه‌ها بر جوان و سرباز و فارغ‌التحصيل دانشگاهي بودن فوت‌شدگان و حادثه‌ديدگان است. كساني كه شايد تا اين ساعت حداقل ٢٠ نفر از آنان جان باخته باشند. اگرچه ويژگي فوق، جذابيت‌هاي خبري يك حادثه را بيشتر مي‌كند، ولي مهم دانستن اصل حادثه فارغ از اينكه چه كساني قرباني آن شده‌اند، اهميت بيشتري دارد. زيرا اين حادثه‌ها هر روز در جاده‌هاي كشور رخ مي‌دهد و نبايد اصل ماجرا به دليل وجود اين ويژگي‌ها در حاشيه قرار گيرد.

٢ـ تصادفات جاده‌اي و تلفات ناشي از آن در استان فارس بيش از همه استان‌هاي كشور است و تقريبا يك‌دهم كل تلفات ناشي از تصادفات برون‌شهري در جاده‌هاي استان فارس رخ مي‌دهد. البته اين تعداد به‌دليل وسعت زياد اين استان هم هست ولي در هر حال بيش از تلفات در استان‌هایي مثل تهران، اصفهان، آذربايجان شرقي و خراسان است و اين نكته‌اي است كه حتما بايد چاره‌جويي و پیش از آن نیز پاسخ دقیقی به چرایی وجود چنین تفاوتی داده شود.

٣ـ واكنش مسئولان كشور نسبت به استمالت و دلجويي از خانواده‌هاي داغدار و نيز رسيدگي بهتر و بيشتر به وضعيت مصدومان حادثه و نیز دیدار از آنان امري لازم و ضروري است ولي اين اقدام به هيچ‌وجه جايگزين رسيدگي به چند موضوع مهم‌تر و پاسخ دادن به پرسش‌هاي مرتبط با اين مسأله نمي‌شود. برخی از پرسش‌هاي كليدي اين است:
فارغ از اين‌كه چه كساني در اتوبوس‌ها بوده‌اند، علت اصلي (و نه فقط علت فني یا انسانی) و ريشه‌اي رخ دادن چنين حوادثي چيست؟ نقش شركت‌هاي مسافربري، مشكلات جاده، فقدان نظارت بر رفتار رانندگان و رفت‌وآمد اتوبوس‌ها و... در بروز اين حوادث چيست؟

چرا گزارش‌های كارشناسي دقيق و اقدامات قضائي انجام شده درباره مقصران ماجراهاي مشابه منتشر نمي‌شود؟

چرا اين سربازان براي رفتن به مرخصي و براي اجاره اتوبوس از طريق پادگان عمل كرده‌اند؟ آيا توافقي ضمني ميان دو طرف وجود داشته است كه از اتوبوس‌هايي با اين وضع فني و راننده استفاده شود؟ ارزش ريالي توافق براي كرايه خودرو چقدر بوده و چگونه تعيين شده و تفاوت آن با توافق‌هاي عادي چقدر است؟ چرا اصرار شده که سربازان با این اتوبوس و به شکل دربستی بروند؟

نقش و ضعف احتمالي پليس راه در نظارت بر رفت‌وآمد اين اتوبوس‌ها چه بوده است؟
آيا سوار كردن سربازان، پوششي براي انجام كار خلاف از قبيل قاچاق كالا و انسان بوده است؟ اين بدترين قسمت ماجراست كه بايد روشن شود.

با اطمينان نسبي مي‌توان گفت كه اگر اين رويداد به‌خوبي موشكافي و جزييات آن پيگيري شود، به احتمال فراوان لانه‌هاي فساد در ساختار اداري کشور بيش از پيش روشن خواهد شد. نياز خانواده‌هاي داغدار و سربازان مصدوم به روشن شدن اين مسأله اگر از حمايت‌هاي مالي و كمك به آنان بيشتر نباشد، قطعا كمتر هم نيست. شايد خط مقدم جبهه برای سربازي ما، مبارزه با همين فساد است.