پایان سلطه مسکن بر اقتصاد ایران

روزنامه آرمان- حجت صالحی: «عصر سلطه مسکن بر رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال در تاریخ ایران به پایان رسیده است و دیگر هیچ زمینه‌ای درباره اینکه با تحریک بخش مسکن می‌توان به ۱۲۰ میلیون تا ۱۳۰ میلیون مترمربع ساختمان سازی در سال رسید، وجود نخواهد داشت».

یک تحلیلگر مسائل اقتصادی در حالی روز گذشته این اظهار نظر را انجام داده است که حدود سه سال است بازار مسکن با مساله رکورد رو‌به‌رو است. در سال ۹۳ شاهد رکود بی سابقه در بخش مسکن بودیم که دلیل این راکد ماندن را می‌توان در اعمال سیاست های ضد تورمی دولت روحانی جست‌و‌جو کرد که بسیاری از کارشناسان عنوان می‌کنند این رکود حاصل از تورم طبیعی است و نمی‌تواند پایدار باشد.

رکود در مسکن بحث تازه‌ای نیست و شهروندان ایران در مقاطع مختلف شاهد راکد ماندن خرید و فروش خانه و نوسانات قیمتی در این بخش بوده‌اند. مسکن در نیمه اول سال ۹۳ نسبت به نیمه دوم سال ۹۲، ۵۰ درصد کاهش در ساختمان سازی داشت و در نیمه دوم سال ۹۳ با کاهش ۷۰ درصدی ساخت آپارتمان روبه‌رو شد.

رونق اقتصادی در گرو بخش مسکن

بخش مسکن رابطه مستقیم با رونق اقتصادی و اشتغال دارد. به این دلیل که بسیاری از صنایع مانند، آهن، فولاد، مصالح ساختمانی و... به صورت زنجیرگونه به مسکن وصل شده اند. به طور کلی بخش مسکن ۳۳ درصد از حجم کل اقتصاد و صنعت ساختمان ۱۲ درصد اشتغال مستقیم ایجاد می‌کند و تعداد شاغلان این بخش حدود ۱/۳ میلیون نفر برآورد شده است. آنچه در بخش مسکن ما را امیدوار به رونق می‌کند، امضای همکاری مشترک یا همان برجام است. به گفته بسیاری از تحلیلگران جهانی و فعالان اقتصادی بازار ایران پسابرجام یکی از بکرترین بازار های جهان بوده که ارزش آن میلیاردها دلار است.

این زمینه‌ خوبی برای ساخت و ساز در عرصه‌های عمران و مسکن فراهم می‌کند، چرا که در آینده احتمالا شاهد ورود شرکت‌های تجاری، اقتصادی و گسترش گردشگری هستیم و به گفته‌ مسئولان سونامی ورود گردشگران به ایران در راه است. مسکن به قدری دارای اهمیت است که عده ای از تحلیلگران این بخش عنوان می‌کنند مسکن موتور محرک اقتصاد است و اگر بنا باشد اقتصاد را از رکود خارج کنیم باید ابتدا مسکن را سامان دهیم.

با توجه به اهمیت این بخش، دولت یازدهم همواره با اقداماتی نظیر ساخت آپارتمان و اعطای وام برای تحریک تقاضا اقدام به رونق در این بخش کرده است. با این حال هنوز مسکن تصمیم نگرفته از خواب زمستانی که سه سال از آن گذشته است خارج شود. این در حالی است که همه کارشناسان بر این عقیده اند که پایان سال ۹۵ پایان رکود در مسکن است.

کدو تنبل کالسکه طلایی نمی‌شود

یک تحلیلگر مسائل اقتصادی با بیان اینکه اقتصاد ایران باید روند سرمایه گذاری را در بخش تولید و صنعت احیا کند، گفت: باید راه رفته را برگردیم؛ معجزه ای که بتواند کدو تنبل را تبدیل به کالسکه طلایی کند، وجود ندارد. به گزارش ایرنا، سعید لیلاز اظهار داشت: در حالی که دو سوم تشکیل سرمایه کشور تا اواخر سال ۱۳۸۴ ماشین آلات بود، اکنون این میزان به یک سوم کاهش پیدا کرده است. او ادامه داد: باید نسبت تشکیل سرمایه به «GDP» (تولید ناخالص داخلی) که اکنون به ۲۵ درصد رسیده است، به میزان اوج پیشین خود یعنی ۴۰ درصد برگردد.

این کارشناس اقتصادی افزود: رشد سالیانه بهره‌وری اقتصادی که در ۱۰ سال گذشته صفر یا منفی بود، دست کم باید به سه تا پنج درصد برسد؛ یعنی بتوانیم حداقل یک سوم تا ۴۰ درصد رشد اقتصادی را از محل ارتقای بهره وری تامین کنیم. لیلاز یادآوری کرد: در ۶۰ سال گذشته، بخش مسکن موتور محرک رشد اقتصادی ایران نامیده می شد اما پیش بینی می شود از این پس دیگر شاهد رشد اقتصادی به سبب انفجار در تقاضای مسکن نباشیم. لیلاز تاکید کرد: «عصر سلطه مسکن بر رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال در تاریخ ایران به پایان رسیده است و دیگر هیچ زمینه ای درباره اینکه با تحریک بخش مسکن می توان به ۱۲۰ میلیون تا ۱۳۰ میلیون مترمربع ساختمان سازی در سال رسید، وجود نخواهد داشت».

او ادامه داد: به طور عادی هیچ‌گاه تقاضای موثر مسکن در ایران از نزدیک به ۸۰ میلیون مترمربع در سال فراتر نخواهد رفت، به ویژه اینکه اکنون رشد جمعیت و میزان ازدواج در حال کاهش است و ۱۰۰ میلیون تا ۱۲۰ میلیون مترمربع مسکن خالی و مازاد وجود دارد.

استاد دانشگاه شهید بهشتی افزود: اگر منظور از رونق مسکن، بازگشت به دوران ساخت ۱۲۰میلیون تا ۱۳۰ میلیون مترمربع در سال های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ باشد، معتقدم بازار مسکن ایران به رونق گذشته باز نخواهد گشت؛ یعنی اگر اقتصاد به شرایط عادی و رونق خود برگردد، تا ۸۰ میلیون مترمربع در سال باید مسکن شهری ساخته شود. او خاطرنشان کرد: تولید ۱۳۰ میلیون مربع مسکن در سال در صورتی تکرار می شود که بار دیگر به سیاست انبساط پولی با رشد ۴۵ درصدی نقدینگی روی بیاوریم و در عین حال بتوانیم سالی ۲۰۰ میلیارد دلار درآمد ارزی داشته باشیم.

بنابراین دولت باید از این پس، انرژی خود را از بخش مسکن به تقاضاهای واقعی معطوف کند. لیلاز افزود: اگر بخواهیم به مطالبه اقتصادی رهبر معظم انقلاب که انعکاسی از نیاز ملی است، جامه عمل بپوشانیم، باید به سراغ بخش تولید و صنعت برویم؛ زیرا در ۱۰ سال گذشته سهم ماشین‌آلات در سرمایه‌گذاری و تشکیل سرمایه در ایران به شدت کاهش پیدا کرد. همچنین علی چگینی مد‌‌یر برنامه ریزی و اقتصاد‌‌ مسکن وزارت راه و شهرسازی نیز کاهش صد‌‌ور پروانه‌های ساختمانی را موجب بی تعاد‌‌لی د‌‌ر بخش عرضه و تقاضا و بحرانی شد‌‌ن بازار مسکن اعلام کرده است.