سناریوهای احتمالی بازار سهام

روزنامه دنیای اقتصاد: روند معاملات بورس تهران در روزهای اخیر به حالت انتظاری بازار اشاره دارد. همچنان انتظار برای خودنمایی عوامل بنیادی در سودآوری شرکت‌ها وجود دارد.

پس از اثر مثبت رفع ریسک سیستماتیک از بازار سهام با حذف تحریم‌های بین‌المللی و همچنین کاهش نرخ سود بانکی به نظر می‌رسد انتظار برای بهبود عملکرد واقعی شرکت‌ها به وجود آمده است.

در این شرایط، نکته حائز اهمیت این است که سهامداران نباید انتظار تغییرات شگرفی در صورت‌های مالی سه‌ماهه شرکت‌ها داشته باشند. گرچه تحریم‌ها رفع شده و همه به بهبود وضعیت اقتصادی امیدوارند، اما اثر واقعی این خوش‌بینی‌ها در سه ماه ابتدایی سال به ندرت قابل مشاهده است. در این میان، اخبار قراردادهای خودرویی‌ها رشدهای قابل توجهی را برای نمادهای این گروه در ماه‌های اخیر به ثبت رسانده است، با این حال، سهامداران فعلی این گروه نیز از این موضوع که این قراردادها اثر کوتاه مدتی بر بازار سهام نخواهد داشت، مطلع هستند. این مساله در سایر صنایع نیز مشخص است.

با وجود افزایش درآمد دولت با رشد قیمت و همچنین مقدار صادرات نفت کشور همچنان تغییری در بخش ساخت و ساز و صنایع وابسته مشاهده نمی‌شود. در بازارهای کالایی، اما رشد قیمتی تا حدودی به اثر مثبت این موضوع بر صنایع این گروه اشاره دارد. گروه بانکی نیز در صدد رفع مشکلات سال‌های اخیر است که شاید بتوان اثرات این موضوع را در صورت‌های مالی سه ماهه بانک‌ها دید. هرچند اثر واقعی رفع تحریم‌ها در صورت‌های مالی آنها نیاز به زمان بیشتری دارد. بر این اساس، انتظار تغییرات شگرفی درصورت‌های مالی سه ماهه وجود ندارد. با این حال، همچنان خوش‌بینی به آینده وجود دارد. این امیدواری‌ها ممکن است در صورت‌های مالی ۶ ماه یا حتی در صورت‌های مالی بعدی مشاهده شود.

لزوم تعدیل انتظارات

شاخص کل بورس تهران روز گذشته با رشد ۹۹ واحدی (معادل ۱/ ۰ درصد) مواجه شد. نمادهای «رمپنا»، «خساپا»، «شپدیس» و همچنین بترانس از جمله نهادهای با بیشترین اثر مثبت بر شاخص کل بودند. در حالی که از ابتدای تابستان شاخص تنها یک روز منفی (روز چهارشنبه هفته گذشته) را تجربه کرده است، در شرایط کنونی شاخص حول ۷۴ هزار واحد با نوسانات اندکی مواجه است. تا میانه هفته گذشته شاخص پس از ۱۰ روز کاری با رشدهای تدریجی بار دیگر کانال ۷۴ هزار واحدی را بازپس گرفت، اما با افتی که شاخص پایان هفته گذشته تجربه کرد، این سطح را ترک کرد. روز گذشته نیز شاخص ورود آرامی به این سطح داشت، با این حال، همچنان احتمال تداوم نوسانات در سطوح کنونی وجود دارد.

از ابتدای زمستان شاخص روند پرنوسانی را پشت سرگذرانده است. پس از رشد بیش از ۳۰درصدی، شاخص کل سال جدید را در حالتی متورم شده آغاز کرد. این موضوع روند نزولی را برای شاخص رقم زد. این فضای منفی با انتظار برای انعکاس عوامل بنیادی تا آخر خرداد ادامه پیدا کرد. انتظاراتی غیر‌منطقی از اثر زود هنگام رفع تحریم‌ها بر شرکت‌ها، در کنار انتظار برای کاهش واقعی نرخ سود بانکی از جمله مواردی بود که فعالان بازار از آن به‌عنوان عوامل فشار بر قیمت سهام اشاره کردند. البته بسیاری از کارشناسانی که این موارد را تشدید‌کننده فضای منفی بازار می‌دانستند، در زمان رشدهای مداوم شاخص از آن غافل بودند و بعضا احتمال نمی‌دادند که شاخص پس از رسیدن به قله در ابتدای سال روند نزولی در پیش گیرد.

از ابتدای تابستان و پس از اصلاح نسبتا منطقی سهام عامل بنیادی قدرتمندی مانند کاهش نرخ بازدهی سرمایه‌گذاری کم‌ریسک در بازارهای رقیب نسبت قیمت به درآمد (P/ E) بازار با بازارهای رقیب حالتی متعادل‌تر به خود گرفت. این موضوع در کنار واکنش کف تکنیکال در مقابل شاخص قرار گرفت و سدی در برابر ادامه نزول شاخص ایجاد کرد.

در شرایط کنونی نیز حالت انتظاری در معاملات سهام محسوس است. بار دیگر انتظار برای عوامل بنیادی در بازار وجود دارد. این عوامل بنیادی می‌تواند در کاهش هزینه‌ها به خصوص هزینه‌های مالی (با تعدیل نرخ سود در اقتصاد) یا بهبود مقدار فروش منعکس شود. در شرایط کنونی بار دیگر نیاز به تعدیل انتظارات درخصوص گزارش‌های سه ماهه وجود دارد. همان طور که در زمان رشدهای پرشتاب شاخص در زمستان گذشته لزوم تعدیل انتظارات نکته‌‌ای بود که معامله‌گران از توجه به آن غافل شدند، این موضوع ممکن است در شرایط کنونی و انتظارات بعضا مازادی که در برخی گروه‌ها وجود دارد، رخ دهد.

صنایع مختلف وضعیت متفاوتی را در سه ماه ابتدایی سال تجربه کرده‌اند. گرچه انتظار بهبود هر چند اندک سودآوری برخی از گروه‌ها وجود دارد، ولی به‌طور کلی نباید در انتظار تغییراتی شگرف در وضعیت سودآوری شرکت‌های بازار سهام و خروج از رکودی که صنایع در سال‌های اخیر به خصوص در سال گذشته با آن مواجه بوده‌اند را داشت.