رسیدگی به پرونده مقصران مرگ کیارستمی

روزنامه شرق - شهرزاد همتی: «بالاخره آقای بهمن کیارستمی پدرشان را از دست داده‌اند و ما تألم روحی ایشان را درک می‌کنیم». این اولین جمله‌ای بود که وزیر بهداشت در گفت‌وگوی تلفنی بر زبان آورد؛ گفت‌وگویی که انتشار مشروح آن به وقت دیگری موکول شد، اما از فحوای سخنان قائم‌مقام سیدحسن قاضی‌زاده‌هاشمی می‌شد به این نتیجه رسید که او هم منتظر پاسخ نتیجه بررسی پرونده عباس کیارستمی از سوی سازمان نظام پزشکی است؛ پرونده‌ای که حالا ابعاد گسترده‌ای به خود گرفته است.

مردمی که انگار دلخوری‌های بی‌شماری از جامعه پزشکی داشته‌اند و این دلخوری را در پاسخ‌گونبودن پزشکان در شرایط بیماری خلاصه می‌کنند نیز می‌خواهند زودتر ماجرا باز شود. حالا بهمن کیارستمی، فرزند کارگردان فقید، نامه می‌نویسد و از سوگیری‌ها در پرونده پدرش شکایت می‌کند و رئیس دانشگاه علوم پزشکی در نامه‌ای بلندبالا از پزشکان دفاع می‌کند. هرچند در این ماجرا نمی‌شود حضور عده‌ای که می‌خواهند از آب گل‌آلود ماهی بگیرند و آبروی پزشکان را خدشه‌دار کنند را کتمان کرد.

بهمن کیارستمی مهم‌ترین نگرانی‌اش را نبود اطلاع‌رسانی صحیح از پرونده به مردم دانسته و می‌گوید: «به‌هرحال این پرونده در نظام پزشکی مطرح شده و در حال بررسی است، من فکر نمی‌کنم که لااقل در بررسی این پرونده بشود نتیجه متفاوت از آنچه رخ داده را گرفت. چون از شواهد و مدارک پزشکی و مصاحبه‌ای که با پزشکان شده نتیجه دیگری نمی‌توان اتخاذ کرد. اما نگرانی من از تعجیلی است که در این تصمیم‌گیری و داوری وجود دارد.

رسیدگی به این گونه پرونده‌ها ماه‌ها به طول می‌انجامد و احساس می‌شود به‌خاطر جوی که ایجاد شده می‌خواهند به سرعت پرونده جمع شود و انگار نظام پزشکی وظیفه پزشکی‌قانونی را برعهده گرفته و می‌خواهد علت فوت را اعلام کند». وی افزود: «طبعا اولین اعتراض را بعد از صحبت‌های وزیر فرهنگ مطرح کردم، ایشان به‌عنوان وزیر فرهنگ تا زمانی که اطلاعاتی از وزارت بهداشت نگرفته باشند صحبت نمی‌کنند. ما امیدواریم بررسی دقیق انجام شود.

من قصد ندارم به جزئیات ماجرا وارد شوم و تنها در صورتی که به عنوان ناظر یا شاهد از من خواسته شود، اطلاعات و مدارکی که در دست دارم را در اختیارشان قرار خواهم داد. برایم مسئله‌ای که مهم است این است که اطلاعاتی که وجود دارد به‌درستی بازتاب پیدا کند». اما دکتر ایرج حریرچی، قائم‌مقام وزیر بهداشت، در گفت‌وگو با «شرق» با اشاره به اینکه وزارت بهداشت نماینده مردم است، گفت: «متأسفانه این قابل‌کتمان نیست که پزشکان ما در نحوه مشاوره، اطلاع‌رسانی و تصمیم‌گیری مشترک با بیمار در مورد بیماری خودش عملکرد مطلوب و ایده‌آلی ندارند.

این مسئله هم دلایل مختلفی دارد. ممکن است که ما در بخش دولتی به دلیل کمبود پزشک و مشکلات تعرفه‌ای که داریم که میزان وقت‌گذاری را اندک می‌کند، تا حدودی اغماض کنیم ولی واقعیت این است که در بخش خصوصی که تعرفه‌ها نزدیک به واقعیت است، ما انتظارمان از جامعه پزشکی این است که بیش از پیش بیماران را در جریان بیماری خود قرار بدهند. اصلا بیمار در مورد تصمیم‌گیری در مورد نحوه درمان بیماری باید مشارکت و آگاهی کامل داشته باشد.

حتی الان در خیلی از کشورهای اروپای‌غربی و آمریکا و کانادا حقیقت‌گویی و فاش‌گویی مثلا درباره بیماری سرطان بسیار واضح است. در این کشورها فاش‌گویی جزء قانون است و پزشک ملزم است که بگوید. در خیلی از کشورهای پیشرفته در انتهای ویزیت که آنجا به‌جای ویزیت جلسه مشورت و مشاوره نامیده می‌شود،همان اظهارات شفاهی هم‌زمان تایپ شده و به امضای پزشک و بیمار می‌رسد. در برخی از کشورها این مسئله هم جزئی از قانون است. به‌عنوان جمع‌بندی باید بگویم با توجه به وضعیت فعلی ما از لحاظ میزان مشاوره‌دادن و در جریان قراردادن بیمار از مراحل بیماری و درمان و تصمیم‌گیری فعالانه و آگاهانه، وضعیت مطلوب نیست». وی در پاسخ به این سؤال که در برابر نگرانی خانواده کیارستمی مبنی‌بر نبود انتقال صحیح اطلاعات از پرونده عباس کیارستمی چه پاسخی دارد، گفت: «واقعیت این است که جامعه پزشکی اعتماد مردم برایش سرمایه است. اصلا برای کل نظام سلامت و کل مردم اعتماد متقابل بین بیمار و پزشک سرمایه‌ای است که سهم قابل‌توجهی از موفقیت درمان ناشی از این اعتماد است.

یکی از سؤال‌های اصلی وزارت بهداشت و کل جامعه پزشکی و جامعه روشنفکر کشور باید تقویت این اعتماد باشد. اما این به آن معنا نیست که ما هر اتفاقی افتاد، روی آن سرپوش بگذاریم. به عبارت دیگر در جامعه‌ای که از لحاظ سطح آگاهی و سواد به این سطح رسیده و میزان ارتباطات و دسترسی به اطلاعات هم بالاست اصلا سرپوش‌گذاشتن ممکن نیست.

قسمت دوم نیت افراد است، واقعیت این است که ما قاعدتا به خاطر دنیای کسان دیگر آخرت خود را خراب نمی‌کنیم و این ماجرا حق‌الناس است. بحث دیگر این است که بعضی دوستان علاقه‌مند هستند این موضوع سیاسی و فراکشوری بررسی شود و وضع سیاسی و فرهنگی و هنری افراد و مجموعه دستگاه‌های نظارتی را به هم ربط بدهند، از نظر ما و وزارت بهداشت این مهم است که روشن شود در مراحل بیماری آیا قصور و تقصیری وجود داشته و به چه مقدار بوده و به همان میزان هم اگر کسانی مقصر هستند از طرق انتظامی و قضائی لازم به وضعیتشان رسیدگی شود.

در این رابطه حتما به همه افرادی که دخیل بودند به یک چشم نگاه می‌شود و آن چیزی که مطابق با عدالت است، انجام خواهد شد». وی در پایان خاطرنشان کرد: «البته من تقریبا مطمئنم اگر عباس کیارستمی به فرانسه نمی‌رفت و آن پرواز طولانی را انجام نمی‌داد، این عوارض برایش پیش نمی‌آمد».

گفتنی است، اعضای کمپینی که در اعتراض به روند درمان عباس کیارستمی در کشور شکل گرفته بود، روز گذشته تجمع سکوتی روبه‌روی بیمارستان جم، بیمارستانی که عباس کیارستمی در آن بستری شد و تحت عمل جراحی قرار گرفت، برگزار کردند. در این تجمع علاوه بر گروهی از مردم، چهره‌هایی مانند حامد بهداد، شهرام مکری، نوید محمدزاده و رضا درمیشیان حضور داشتند و پلیس از آنها خواست در پیاده‌رو تجمع نکنند و به داخل پارکی در نزدیکی بیمارستان بروند.