بورس سکه آنلاین شد

روزنامه آرمان - حسین حلاج: معامله طلا از جمله داد و ستدهایی است که طی سال های گذشته فراز و فرودهای زیادی را به خود دیده است. هر چند علاقه ایرانیان به خرید و فروش طلا عمدتا یک سنت تاریخی است، اما نوسانات پردامنه این بازار در سال های اخیر باعث شد تا سرمایه‌گذاری‌های کلان به منظور انتفاع سود از بازار طلا و سکه کاهش چشمگیری داشته باشد.

از سوی دیگر، رونق این بازار نیز در برهه هایی مورد نقد کارشناسان اقتصادی قرار داشته است، چرا که به عقیده آنها، رونق بازار سکه و طلا به معنای فربه شدن بازارهای موازی در اقتصاد کشور است و مسیر سرمایه ها را از نظام بانکی و یا بازار بورس به سمت سوداگری های غیر مولد منحرف می کند. شاید به همین دلیل بود که در سال ۱۳۸۷ بازار آتی طلا در بازار بورس ایران شروع به فعالیت کرد تا ذیل آن، در واقع گردش نقدینگی معطوف به این کالا را در این بازار مدیریت کند. هشت سال بعد از آن تاریخ، حالا امکان معاملات آنلاین هم برای سکه‌های طلا فراهم آمده است.

در دهه ۸۰ و بعد از افزایش درآمدهای حاصل از فروش نفت، نوعی نقدینگی سرگردان در اقتصاد ایران شکل گرفت و از آنجا که در آن دوره، نظام بانکی کشور آنچنان مخدوش نشده بود تا اقدام به پرداخت سودهای گزاف به سپرده گذاران کند، هر کس که مبلغی پس انداز داشت، ترجیح می داد آن را به طلا و یا سکه تبدیل کند و در هنگام صعود قیمت‌ها، سودی بیشتر از سپرده گذاری در بانک به دست آورد. این موضوع در کنار علاقه سنتی ایرانیان به طلا، در یک روند آرام، شکل گیری بازار موازی تحت عنوان «بازار سکه و طلا» را ایجاد کرد؛ هر چند بعد از گذشت اندک زمانی، انواع ارز و به ویژه دلار نیز پای ثابت این بازار شدند، اما همچنان این فلزات گران بها دست بالا را داشتند.

اما چیزی که در معاملات این بازار برای صاحبان طلا و طالبان آن بیش از هر چیزی اهمیت داشته و دارد، شیوه قیمتگذاری آن است. از آنجا که اقتصاد ایران به نفت و ارز وابستگی شدیدی دارد، قیمت طلا و سکه نیز در ایران همواره بر مبنای نوسانات قیمت در این دو بازار تعیین می شود. علاوه بر این، طلا از جمله کالاهایی است که از تغییرات و نوسانات سیاسی و اقتصادی در سطح جهانی هم متاثر می شود. همین موضوعات بود که در سال های ۹۰ تا ۹۲ تغییرات گسترده قیمت جهانی نفت و نیز افزایش ناگهانی قیمت دلار، یک التهاب دامنه دار در بازار طلا به وجود آورد، تا آنجا که بسیاری از معامله گران این بازار دچار زیان و خسران شدند. این موضوع باعث شد تا معامله گران حرفه ای به سوی بازار طلا در بورس رو بیاورند و معامله گران آماتور هم دارایی خود را نقد کرده و به سرمایه‌گذاری در بازارهای دیگر و یا سپرده گذاری در بانک ها اقدام کنند.

بحران طلا

با نگاهي به روند رو به رشد قيمت طلا، متوجه مي‌شويم که قيمت انواع سکه طلا از دي ۱۳۹۰ به صورت روزانه در حال افزايش بود و اين روند به جايي رسيد که براي اولين بار در تاريخ کشورمان، سکه از مرز يک ميليون تومان گذشت. اما دولتمردان که متهم به ناکارآمدي شده بودند، رسانه ها را هدف انتقاد قرار دادند. محمود احمدي‌نژاد در مقام رئيس دولت دهم، در واکنش به این گرانی ناگهانی عنوان کرد: «روز تعطيل و شهادت پيامبر عظيم‌الشان اسلام، اس‌‌ام‌‌اس‌ها، خبرگزاري‌ها و رسانه‌هاي عمومي لحظه‌اي خبر مي‌دادند كه قيمت سكه و ارز فلان قدر شده است.»

اما با گذشت چندين ماه از آشفته بازار طلا رئيس وقت کل بانک مرکزي مدعی شد:«هيچ عامل خاصي در بازار دخالت نداشته و تنها عامل اين بوده که مردم تمايل داشته اند بخشي از نقدينگي خود را به سمت طلا که ارزش ذاتي دارد، ببرند.» محمود بهمني با يادآوري اينکه قيمت جهاني طلا پايين مي‌آيد، اما قيمت طلا در کشور بالا رفته است، گفت: «بلافاصله ما آمديم پيش فروش را مطرح کرديم و در سال گذشته ۹ ميليون و ۶۰۰ هزار قطعه سکه پيش‌فروش کرديم و ۵۷ هزار ميليارد تومان نقدينگي را از جامعه جمع و به سمت توليد هدايت کرديم.» این روزها همچنان نرخ طلا با هر تکانه ای جابه‌جا می شود و بی دلیل هم نیست که قیمت سکه این روزها همچنان بالاتر از یک میلیون تومان نشسته است.

سکه در بازار کالا

مدت هاست که ریسک پذیر بودن معاملات سکه، روال سنتی داد و ستد در بازارهای غیررسمی را کمرنگ کرده است. به نظر می رسد دیگر همچون سابق، کسی حاضر نیست سرمایه خود را صرف خرید سکه کند تا با افزایش احتمالی قیمت آن، سودی به دست بیاورد، چرا که با یک حساب سرانگشتی، این اقدام ارزش خواب سرمایه را ندارد. ضمن آنکه امنیت و اعتبار چندانی هم در معاملات غیر رسمی وجود ندارد و دور از ذهن نیست که در چنین معاملاتی، سکه بدل مورد داد و ستد قرار گیرد.

از سوی دیگر وقتی که می شود با خیالی آسوده و به دور از التهابات کاذب بازار غیر رسمی، در بازار بورس اقدام به خرید و فروش سکه کرد، چرا باید از این امکان روی گردان بود. بر اساس اعلام بورس کالا با شروع سال ۱۳۹۵ معاملات روی سکه طلا شروع شده است و به این ترتیب، معامله گران سکه می‌توانند داد و ستدهای خود را در این بازار انجام دهند. ساز و کار این بازار هم به این شکل است که خرید و فروش‌ها در واقع ذیل عنوان یک کد اختصاصی صورت می گیرد و در واقع خطرات حمل و نقل و نیز احتمال جعل و کلاهبرداری به شدت کاهش می یابد.

معاملات اینترنتی

برای آنکه سکه ای را خرید و فروش کنیم، یک راهش این است که به طور مستقیم به واحدهای طلافروشی و یا صرافی ها مراجعه کرده و اقدام به خرید یا فروش کنیم. اما راه دیگر این است که این معاملات را از طریق بورس کالا انجام دهیم. این شیوه دوم مزیت ویژه ای دارد که داد و ستدها را تسهیل می کند. در بورس کالا، امکان معاملات به شکل آنلاین فراهم شده است و به این ترتیب، معامله گران می‌توانند هر جا و هر زمان، با ورود به سایت بورس، خرید و فروش خود را انجام دهند.

رئیس اداره ابزارهای مالی بورس کالا در تشریح روند این نوع معامله اینگونه توضیح داد: «هر کس که می‌خواهد معاملات سکه انجام دهد، سکه را به بانک رفاه می‌برد. با این اقدام روی کد سهامداری این فرد، تعداد سکه‌ای که به بانک برده، نمایش داده می‌شود. از این به بعد شخص می‌تواند روی سیستم معاملاتی بورس کالا به کارگزار دستور سفارش فروش دهد و کسانی که سفارش خرید گذاشته‌اند می‌توانند سکه‌ها را بخرند.» به عبارت دیگر، سکه‌های فروشنده در انبار بانک رفاه نگهداری می شود و صاحب سکه‌ها، موارد فروشی را با کدهای مشخص شده بر روی سایت عرضه می کند.

از آن سو، بعد از انجام معامله، کد سکه‌ها به خریدار منتقل می‌شود. به عبارت دیگر بدون ایجاد ناامنی برای سکه‌ها، معاملات آنها انجام می گیرد. علیرضا ناصرپور در تکمیل موضوع عنوان می‌کند:«سکه‌ از کد معاملاتی فروشنده به کد معاملاتی شخص خریدار انتقال می یابد. دقیقا مثل این است که شخص سهام خرید و فروش کرده باشد.» در این شیوه و به گفته رئیس اداره ابزارهای مالی بورس کالا می توان به طور روزانه و تا ساعت ۱۲ و ۳۰ دقیقه، معاملات آنلاین انجام داد.

ناصر پور در عین حال وعده داده است زمان این گونه معاملات بیش از این افزایش یابد. نکته دیگر در رابطه با این شیوه از معاملات سکه این است که صاحبان سکه، لزوما ناگزیر به معامله در بورس نیستند و هر زمان که بخواهند می توانند با مراجعه به انبار، سکه‌های خود را دریافت کرده و خود در صرافی‌ها به فروش برسانند.