نقدینگی از مرز یک‌ تریلیون تومان گذر کرد

روزنامه شهروند: تازه‌ترین آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد میزان نقدینگی در پایان اردیبهشت‌ماه از سطح یک تریلیون تومان عبور کرد و رکورد جدیدی را به ثبت رساند. اما گزارش منتشر شده درحالی از رشد نقدینگی به ١٠٣٨ تریلیون تومان حکایت می‌کند که بخش تولید در کشور همچنان از خشکسالی پولی رنج می‌برد و تخصیص صفر بودجه عمرانی نیز بر رکود فعالیت‌ها افزوده است. با این وجود مسئولان دولت یازدهم تنها به دنبال کاهش نرخ تورم بوده و به تک‌رقمی شدن آن می‌بالند. کاهشی که بسیاری از فعالان اقتصادی ریشه آن را در رکود حاکم بر اقتصاد دانسته و معتقدند که تک‌رقمی شدن نرخ تورم ناشی از عملکرد مثبت اقتصادی نبوده و چندان قابل اتکا نیست.

صورت‌های مالی منتشر شده توسط بانک مرکزی از عملکرد بانک‌ها تا پایان اردیبهشت امسال بیانگر رشد بدهی آنها به بانک مرکزی است؛ به‌گونه‌ای که در دو ماهه ابتدایی امسال حدود ۶۰۰۰‌میلیارد تومان به بانک مرکزی بدهکار شده‌اند و رقم این بدهی از حدود ۸۳‌هزار ‌میلیارد تومان پایان ‌سال گذشته به بیش از ۸۹‌هزار ‌میلیارد تومان افزایش یافته است.افزایش بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی درحالی رخ داده که پیش از این بانک مرکزی با سیاست‌های اعمالی خود از کاهش بدهی بانک‌ها به این بانک به‌عنوان یکی از دستاوردهای مهم مدیریتی سیاست‌گذاران پولی دولت یازدهم خبر می‌داد. اما به نظر می‌رسد فشار‌های وارده از سوی بانک مرکزی تاکنون نتوانسته بانک‌ها را وادار به پرداخت بدهی‌شان به بانک مرکزی کند.

چه کسانی بیشترین بدهی را به بانک‌ها دارند؟

آمارهای منتشر شده از شاخص‌های کلان در دو ماهه ابتدای‌ سال‌جاری، تصویر دقیقی از وضع اقتصادی و ریشه مشکلات بنگاه‌های تولیدی به نمایش می‌گذارد. با وجود شتاب بیشتر افزایش نقدینگی همچنان تولید در کشور از خشکسالی پولی رنج می‌برد و تخصیص صفر بودجه عمرانی نیز بر رکود فعالیت‌ها افزوده است.طبق گزارش بانک مرکزی بدهی دولت به بانک‌ها در دو ماه ابتدای ‌سال جاری نسبت به مدت مشابه‌ سال قبل ٢٢,٥‌درصد افزایش یافته است. اگرچه این نرخ رشد در مقایسه با نرخ ٣١.٨‌درصدی رشد بدهی دولت به بانک‌ها در اردیبهشت ٩٤ نسبت به اردیبهشت ٩٣ حدود ٩‌درصد کاهش نشان می‌دهد اما همچنان باید دولت را بزرگترین بدهکار بدحساب بانک‌ها دانست.

از سوی دیگر نقدینگی در اردیبهشت‌ماه امسال با ٢٩‌درصد افزایش نسبت به اردیبهشت‌ماه ‌سال گذشته به ١٠٣٨ تریلیون تومان رسیده است. این درحالی است که نقدینگی در اردیبهشت‌ماه ‌سال گذشته در مقایسه با مدت مشابه‌ سال ٩٣ معادل ٢٣‌درصد افزایش یافته بود.

نقدینگی که در اردیبهشت ‌سال ٩٢ بیش از ٦٤٩‌هزار‌ میلیارد تومان بود، در اردیبهشت ‌سال ٩٣ به بیش از ٧٨٢‌هزار‌ میلیارد تومان رسید. روند افزایشی نقدینگی در‌ سال گذشته هم ادامه داشت به‌طوری که آمارها نشان می‌دهد که نقدینگی از ١٠١٧‌هزار‌ میلیارد تومان در اردیبهشت ‌سال گذشته به بیش از ١٠٣٨‌هزار ‌میلیارد تومان رسیده است. این درحالی است که رقم نقدینگی در پایان‌ سال گذشته روی عدد ١٠١٧‌هزار‌ میلیارد تومان جا خوش کرده بود که مقایسه آن با جدیدترین آمار از افزایش ٢١‌هزار‌ میلیارد تومانی خبر می‌دهد.

افزایش بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی تا مرز ۹۰‌هزار ‌میلیارد تومان

بانک‌ها که در سال‌های گذشته متهم به بنگاهداری و استقراض از یکدیگر بودند، با افزایش بدهیشان به بانک مرکزی مواجه شده‌اند. روند صعودی بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی درحالی طی این مدت ادامه داشته که براساس گزارش بانک مرکزی بدهی بانک‌ها در اردیبهشت‌ماه امسال با ٦ هزار میلیارد تومان افزایش به ۸۹‌هزار‌میلیارد تومان رسیده است. بدهی بانک‌ها درحالی از اسفند تا اردیبهشت‌ماه ٦‌هزار‌ میلیارد تومان افزایش یافته که آمار بانک مرکزی نشان می‌دهد در این مدت شاخص بدهی نظام بانکی به این بانک ٦,٨‌درصد افزایش یافته است.

دولت؛ بزرگترین بدهکار بانکی

در اردیبهشت‌ماه امسال باز هم بدهی دولت به نظام بانکی افزایش یافته و به ۱۲۸‌هزارو۳۰۰‌میلیارد تومان رسیده است.در دوماهه منتهی به اردیبهشت‌ماه، رشد بدهی دولت ٥,٥‌درصد و رشد بدهی شرکت‌ها و موسسات دولتی منفی ٣‌درصد بوده است. برهمین اساس بدهی بخش دولتی به بانک‌ها ١٢٨‌هزارو٣٠٠‌میلیارد تومان اعلام شده که ١٢٥‌هزارو٣٨٠‌میلیارد تومان این رقم مربوط به بدهی دولت و٢٦٢٠‌میلیارد تومان بدهی شرکت‌ها و موسسات دولتی است.در این میان بدهی بخش غیردولتی یعنی مانده تسهیلات اعطایی با ٢‌درصد رشد نسبت به اسفند ٩٤ و ١٨.١‌درصد رشد نسبت به اردیبهشت ٩٤ به ٧٥٠‌هزارو٦٤٠‌میلیارد تومان رسیده است.

ناگفته نماند که بدهی بخش دولتی به بانک‌های تجاری دولتی در دوماهه اول امسال ٠.٨‌درصد و در ١٢ماه منتهی به اردیبهشت‌ماه امسال ٢١.٣‌درصد افزایش یافته و به رقم ٣٣‌هزارو٩٦٠‌میلیارد تومان رسیده، ضمن آن‌که بدهی دولت به این بانک‌ها ٣٢‌هزارو٧٢٠‌میلیارد تومان و بدهی شرکت‌ها و موسسات دولتی یک‌هزارو٢٤٠‌میلیارد تومان بوده است.در بانک‌های تخصصی، بدهی بخش دولتی ٤٢‌هزارو٣٧٠‌میلیارد تومان اعلام شده که در دوماهه اول امسال ٩.٩‌درصد و نسبت به اردیبهشت‌ماه ‌سال گذشته ٢٤.٩‌درصد افزایش داشته است. سهم دولت از این بدهی‌ها ٤٢‌هزارو٢٦٠‌میلیارد تومان و شرکت‌ها و موسسات دولتی ١١٠‌میلیارد تومان است.همچنین بدهی بخش دولتی به بانک‌های غیردولتی و موسسات اعتباری ٥١‌هزارو٩٧٠‌میلیارد تومان برآورد شده که در دوماهه اول امسال ٤.٨‌درصد و نسبت به اردیبهشت‌ماه ‌سال قبل ٢١.٤‌درصد افزایش داشته است، ضمن آن‌که سهم دولت از این بدهی‌ها ٥٠‌هزارو٧٠٠‌میلیارد تومان و سهم شرکت‌ها و موسسات دولتی یک‌هزارو٢٧٠‌میلیارد تومان است.

بودجه عمرانی صفر در ۲ ماهه اول امسال

اما رشد نقدینگی و بدهی دولت و بانک‌ها به بانک مرکزی درحالی از ابتدای امسال ادامه داشته که در این مدت ریالی از بودجه عمرانی ۵۷‌هزار‌میلیارد تومانی مصوب امسال به پروژه‌های عمرانی تخصیص نیافته و بودجه مصوب در خزانه دولت مانده است. این درحالی است که برای دوماهه نخست امسال باید ٩‌هزارو٧٦٣‌میلیارد تومان صرف پروژه‌های عمرانی می‌شد.

بدهی خارجی کشور ۷‌میلیارد و ۵۹۷‌میلیون دلار شد

بدهی خارجی کشور درپایان دومین‌ماه ‌سال‌جاری با کاهش ۷۵‌میلیون دلاری نسبت به ماه قبل از آن مواجه شد و از ٧‌میلیارد و٦٧٢‌میلیون دلار در فروردین به ۷‌میلیارد و۵۹۷‌میلیون دلار رسید. بدهی که ٢‌میلیارد و١٦٠‌میلیون دلار آن مربوط به بدهی کوتاه‌مدت و ٥‌میلیارد و٤٣٧‌میلیون دلار دیگر بدهی بلندمدت مربوط می‌شود.

تراز تجاری مثبت شد

در بخش دیگری از گزارش بانک مرکزی به آمار تجارت خارجی ایران اشاره شده است که براساس آن در دوماهه نخست ‌سال‌جاری ٥‌میلیارد و٤٩٧‌میلیون دلار کالا به کشور وارد و ٥‌میلیارد و٧٦٧‌میلیون دلار کالا از کشور صادر شده است. ناگفته نماند که آمار مربوط به میعانات گازی در این گزارش لحاظ نشده است.

براین اساس تراز تجاری کشور در این دوره ٢٧٠‌میلیون دلار مثبت بوده است. به عقیده کارشناسان مثبت بودن تراز تجاری کشور درشرایط رکود حاکم بر اقتصاد کشور تحول مثبتی محسوب نمی‌شود و بیانگر کاهش واردات مواد اولیه و تجهیزات صنعتی است که به‌طور معمول درشرایط رکودی رخ می‌دهد.