آقای روحانی قرار بود اعتبار پاسپورت ایرانی برگردد

روزنامه جوان: «حسن روحاني» نامزد يازدهمين دوره انتخابات رياست جمهوري چند روز مانده به برگزاري انتخابات در گفت‌وگو با شبكه جهاني جام‌جم بيان مي‌كند: «همه سؤالات به سياست خارجي بازمي‌گردد. بايد بدانيد كه ارزش پاسپورت علامت نوع رابطه ما با دنياست، اگر روابط ما با كشوري، قاره‌اي يا كل جهان صميمي و بر مبناي احترام متقابل و منافع متقابل، روابط گرمي شد، آن وقت شهروند ايراني در آن كشور جايگاه ديگري پيدا مي‌كند، در آن صورت چهره ايراني را كه مي‌بينند، به عنوان چهره دوست نگاه مي‌كنند و پاسپورت هم جايگاه خود را پيدا مي‌كند.»

«حسن روحاني» نامزد يازدهمين دوره انتخابات رياست جمهوري چند روز مانده به برگزاري انتخابات در گفت‌وگو با شبكه جهاني جام‌جم بيان مي‌كند: «همه سؤالات به سياست خارجي بازمي‌گردد. بايد بدانيد كه ارزش پاسپورت علامت نوع رابطه ما با دنياست، اگر روابط ما با كشوري، قاره‌اي يا كل جهان صميمي و بر مبناي احترام متقابل و منافع متقابل، روابط گرمي شد، آن وقت شهروند ايراني در آن كشور جايگاه ديگري پيدا مي‌كند، در آن صورت چهره ايراني را كه مي‌بينند، به عنوان چهره دوست نگاه مي‌كنند و پاسپورت هم جايگاه خود را پيدا مي‌كند.»

وي همچنين ادامه مي‌دهد: «قول مي‌دهم كه اعتبار و احترام را به پاسپورت ايراني برگردانم.»
به اين ترتيب «بازگرداندن اعتبار به پاسپورت ايراني» به يكي از شعارهاي انتخاباتي حسن روحاني تبديل شد و امروز پس از سه سال از روي كارآمدن وي افكار عمومي همچنان منتظر آن هستند تا اين شعار رنگ تحقق به خود بگيرد.

محمود سريع‌القلم مشاور ارشد روحاني هم در كتاب «عقلانيت و توسعه‌يافتگي ايران»، پذيرش گذرنامه يك ايراني توسط كشورهاي مطرح غربي نظير فرانسه، انگليس و امريكا را اوج احترام يك دولت به شهروندان خود بيان مي‌كند، اين اظهار نظر و اظهارات مشابه برخي دولتمردان اين باور را به ذهن متبادر مي‌كرد كه محترمانه سخن گفتن غربي‌ها درباره جامعه ايراني و تكريم شهروندان ايراني در ساير كشورها يك اولويت براي دولت يازدهم است و چنانچه رفتار يا اقدامي خلاف چنين رويه‌اي صورت بگيرد قطعاً با پاسخ در خور دولتمردان يازدهم مواجه خواهد شد.

اما آنچه در 36 ماه اخير تجربه شده است آن بوده كه نه تنها رفتار و مواضع غربي‌ها با مقامات كشورمان و جامعه ايراني رويكرد مناسبي را تجربه نكرده است بلكه گستاخي و توهين‌هاي مقامات غربي توسعه قابل توجهي داشته و تا آنجا پيش رفته است كه برخي از شيوخ منطقه‌اي هم از آن كپي‌برداري كرده و تلاش كرده‌اند توهين و تحقير ايرانيان را يك اصل بي‌بديل در موضع‌گيري‌هاي بين‌المللي خود عنوان كنند.

با بررسي رويكرد آل‌سعود در طول سه سال اخير مي‌توان به‌خوبي مشاهده كرد كه سياستمداران سرزمین حجاز نه تنها از برخورد خصمانه خود با جمهوري اسلامي ايران دست نكشيده‌اند بلكه با اضافه كردن چاشني‌اي به نام «توهين و تحقير» با مقامات و جامعه ايراني روبه‌رو شده‌اند، آنگونه كه وزير امور خارجه اين كشور در طول ماه‌هاي اخير به بهانه‌های مختلف شمشير را براي طرف ايراني از رو بسته و هر آنچه يك مقام دولتي در مورد يك دشمن بايد عنوان كند را به زبان آورده است؛ از «متهم كردن جمهوري اسلامي ايران به دخالت در امور داخلي ساير كشورها» گرفته تا «متهم كردن ايران به تروريست‌پروري» و «زير پا گذاشتن حقوق بشر و آزادي‌هاي عمومي در ايران» را مي‌توان در سخنراني‌هاي مختلف عادل الجبير جست‌وجو كرد؛ اظهاراتي كه سطح دشمني آل‌سعود با جمهوري اسلامي ايران را به بالاترين سطح خود در طول سال‌هاي گذشته رسانده است.

گستاخی علیه ایران به شیوخ منطقه رسید!

در يكي از آخرين گستاخي‌هاي رژيم آل‌سعود، وزير امور خارجه اين كشور در مصاحبه با تلويزيون يورونيوز با تأكيد بر اينكه «ايران ۳۵ سال است به ما تجاوز مي‌كند»، در پاسخ به اين سؤال كه «آيا عربستان دستيابي به سلاح هسته‌اي را در برنامه دارد؟» گفت: «عربستان براي پاسداري از مردم و كشورش به هر كاري دست مي‌زند... ۳۵ سال تجاوز از سوي اين كشور به پادشاهي عربستان سعودي و متحدانش كافي است. ما چنين چيزي را تحمل نخواهيم كرد.»

وي ادامه مي‌دهد: «... به گمانم براي داوري كردن بايد ديد آيا تغييري در رفتار ايران وجود دارد يا نه، ولي ما شاهد چيز خاصي نيستيم.» وزير خارجه سعودي كه در ماه‌هاي اخير مواضع خصمانه و هتاكانه خود عليه كشورمان را به سطح خيره‌كننده‌اي رسانده است در نشستي خبري بعد از پايان اجلاس فوق‌العاده شوراي همكاري خليج‌فارس مي‌گويد كه كشورش اقداماتي بيشتر عليه ايران اتخاذ خواهد كرد. وي ادامه مي‌دهد: اگر ايران به سياست‌هاي فعلي‌اش ادامه دهد، ما اقداماتي بيشتر عليه اين كشور اتخاذ خواهيم كرد.

عادل الجبير در حالي در اين نشست به جوسازي عليه جمهوري اسلامي ايران پرداخت كه رژيم آل‌سعود از پنج سال پيش در سوريه از طريق دهها هزار تروريست مزدور خود تاكنون دهها هزار شهروند سوري بي‌گناه را قتل‌عام كرده و در يمن هم از 9 ماه پيش جنگ ويرانگري به راه انداخته و هزاران يمني بي‌گناه را به كام مرگ كشانده است، وي مدعي شد كه ايران نقش منفي در يمن و سوريه ايفا مي‌كند.

انفعال، همه پاسخ ما به هتاکی‌ها

اما هر چه از عمر دولت يازدهم گذشت و مقامات غربي و منطقه‌اي جمهوري اسلامي ايران را به انواع و اقسام توهين‌ها و اتهامات مورد خطاب قرار دادند، در اين سو مقامات دولت يازدهم به ويژه دستگاه ديپلماسي كشور ترجيح داد با سكوت با چنين رويكرد خصمانه‌اي مواجه شود كما اينكه در طول 36ماه گذشته هر باري كه جمهوري اسلامي ايران و مردمان اين سرزمين مورد هجوم توهين‌هاي يك مقام رسمي ساير كشورها قرار گرفتند در بهترين حالت - كه آن را هم بايد انگشت‌شمار دانست - سخنگوي وزارت امور خارجه با بيان جملاتي كلي و مبهم پاسخي خنثي را به طرف مقابل داده و تلاش كرده به اين وسيله سيل انتقادات داخلي را نسبت به برخورد منفعلانه كمرنگ كند.

برخورد حداقلي سخنگوي دستگاه سياست خارجه گاه آنقدر گلايه‌برانگيز و غيرمتوازن بود كه برخي از حاميان دولت نيز زبان به انتقاد گشوده و تغيير رويكرد دولت در مواجهه با چنين رويكردي را خواستار شدند. زير سؤال بردن اعتبار پاسپورت ايراني با محروم ماندن نماينده دولت در سازمان ملل (حميد ابوطالبي) آغاز شد و با ويزا ندادن به علي جنتي وزير فرهنگ و ارشاد براي سفر به عربستان سعودي وارد فاز جديدي شد. پس از فاجعه منا محمدجواد ظريف و حسن روحاني كه سفر خود به نيويورك را لغو نكرده بودند - موضوعي كه واكنش‌هاي منفي بسياري را در داخل به همراه داشت - با رد پيشنهاد ملاقات از سوي عادل الجبير وزير امور خارجه عربستان مواجه شدند كه پيرو آن عكسي از محمدجواد ظريف منتشر شد كه در مقابل امير كويت به صورتي كاملاً دوستانه بر زمين نشسته و در كنار ميز وي مشغول گفت‌وگو است. اتفاقات و حواشي اين سفر بار ديگر بحث زير سؤال رفتن پاسپورت ايراني در دولت يازدهم را به بحث داغ رسانه‌ها تبديل كرد.

«قانون محدوديت ويزا» كه طي آن شهروندان 38 كشور در صورتي كه به ايران سفر كنند براي رفتن به ايالات متحده دچار محدوديت مي‌شوند و سفرشان به اين كشور با موانع اساسي و جدي روبه‌رو خواهد شد، رويداد ديگري بود كه اعتبار پاسپورت ايراني را به چالش كشاند و توهين آشكاري بود به جامعه ايراني چراكه در متن اين قانون از ايران به عنوان كشوري تروريست‌پرور ياد شده بود. وزارت خارجه كشورمان نيز مانند اتفاقات مشابه بدون اتخاذ موضع محكمي در اين باره، اعلام كرد كه طرح كنگره را بررسي مي‌كند و سيدعباس عراقچي، مسئول پيگيري برجام نيز در همين زمينه اميدوارانه عنوان مي‌كرد كه «اين مصوبه هنوز نهايي نشده»! است، آن هم در صورتي كه در كمتر از چند روز اين مصوبه توسط باراك اوباما تأييد و نهايي شد.

به هر روي جامعه ايراني به اعتبار و پاسپورت خود و تحريم‌هايي كه 37 سال است عليه آنان اعمال شده است عادت دارد و با دشمن‌شناسي مناسب اعتباري براي مواضع تند و خصمانه مقامات غربي و منطقه‌اي قائل نيست اما سؤال اساسي اين است كه چرا دولت يازدهم به گونه‌اي درباره روابط بين‌المللي با ساير كشورها و بازگرداندن اعتبار به پاسپورت سخن گفت كه امروز بايد «زير سؤال رفتن اعتبار و احترام به پاسپورت ايراني» يكي از انتقادات جدي به دولت يازدهم باشد؛ انتقادي كه هيچ‌گاه دولتمردان تلاش نداشته‌اند نسبت به آن پاسخي قانع‌كننده به افكار عمومي ارائه دهند.