پیش‌ بینی آینده خصوصی‌ سازی در ایران

اقتصادنیوز نوشت: عضو سابق هیات عامل سازمان خصوصی‌‌سازی پیش‌بینی می‌کند که در‌ آینده چه سرنوشتی در انتظار خصوصی‌سازی است و آیا شرایط لازم برای حرکت سریع به سمت توسعه موثر بخش خصوصی‌ در یک دهه آینده فراهم می‌شود؟

محمد مهدی امینی در این مورد چنین تحلیل می‌کند: با توجه به اینکه تقریباً در اواخر دوره ماموریت سازمان خصوصی‌سازی برای واگذاری شرکت‌های دولتی هستیم، باید بررسی کرد که در مقطع کنونی چه می‌توان کرد؟ در این مقطع باید بیش از هر مساله‌ای نگاه نظام سیاسی به بخش خصوصی تغییر یابد. یعنی نظام سیاسی قبول کند که گذرگاه توسعه اقتصادی کشور، توسعه بخش خصوصی است. باید پذیرفت که اگر بخش خصوصی کشور توسعه یابد، نظام اقتصاد کشور هم توسعه پیدا می‌کند.

وقتی این نگاه در تمام سطوح حاکمیت وجود داشته باشد، می‌توانیم به توسعه امیدوار باشیم. همان‌گونه که عرض کردم در واگذاری‌های تا پیش از این، فقط لباس شرکتی عوض شده و از یک لباس دولتی به یک لباس غیردولتی و نه خصوصی تغییر یافته، اما قامت همان قامت و مدیریت هم همان مدیریت قبلی بوده است. راهکار این است که باید نگاه دولت به این مساله عوض شده و نظام بازار در مفهوم واقعی خودش پذیرفته شود.

وی در ادامه این تحلیل خود عنوان می‌کند: اکنون عمده واگذاری‌ها، انجام ‌شده و تعداد شرکت‌های محدودی در اختیار سازمان خصوصی‌سازی برای واگذاری است. در مقطع کنونی لازم است حقوق مالکیت بخش خصوصی تقویت و تدریجاً و در یک چارچوب مدون و مشخص قواعد بازارگرا کردن صنایع را با یک اولویت‌بندی در دستور کار قرار دهیم. در هر بخشی که سرکوب قیمتی وجود داشته باشد، اصولاً بخش خصوصی نمی‌تواند حضور داشته باشد. به این ترتیب، بدیهی است باید به سمت نظام بازار حرکت شود.

بحث دیگر این است که تجربه بین‌المللی و بررسی‌های علمی نشان می‌دهد کشورهایی که در مسیر خصوصی‌سازی توانسته‌اند با مالکیت خارجی این مسیر را طی کنند، این اقدام به بهبود عملکرد مالی و عملیاتی آنها منجر شده است. در حالی که با این ضعف عمده یعنی فقدان سرمایه‌گذار خارجی در فرآیند خصوصی‌سازی در ۱۵ سال گذشته مواجه بوده‌ایم، در وضعیت فعلی هم باید وجود سرمایه‌گذار خارجی و مشارکت خارجی‌ها را تقویت کنیم. این هم ضعف بزرگی است که باید برطرف شود.

امینی همچنین تصریح می‌کند: به نظر می‌رسد شرایط لازم برای حرکت سریع به سمت توسعه موثر بخش خصوصی‌ دست‌کم در کوتاه‌مدت و میان‌مدت وجود ندارد و حداقل تا ۵ الی ۱۰ سال آینده زیرساخت‌های این امر مهیا نخواهد شد. اما شواهد موجود دلالت بر این دارد که نگاه و نگرش مقام‌های سیاسی به بخش خصوصی در حال تقویت است. به عنوان مثال، به‌طور مستمر بالاترین مقام قوه مجریه بر نقش محوری بخش خصوصی در توسعه سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی تاکید می‌کند. در فرآیند توسعه بخش خصوصی و بهبود فضای کسب‌وکار، نگاه نظام سیاسی بسیار اهمیت دارد و در کنار آن توسعه نظام بازار و مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی هم اجزای جدایی‌ناپذیر این فرآیند هستند.