نگرانی «جوان» از سینمایی‌های دو پاسپورته
افزایش تعداد افراد دو پاسپورته فعال در سینما این نگرانی را به وجود آورده است که سینمای ملی ایران در آینده با مشکلات محتوایی جدی روبه‌رو شود.
خبرگزاری ایسنا: افزایش تعداد افراد دو پاسپورته فعال در سینما این نگرانی را به وجود آورده است که سینمای ملی ایران در آینده با مشکلات محتوایی جدی روبه‌رو شود.
روزنامه «جوان» نوشت: «داشتن تابعیت دوگانه از نظر قانونی منع نشده است ولی روی آوردن برخی از افراد برای داشتن تابعیت یک کشور خارجی دارای پیش‌زمینه‌هایی است که ریشه‌های آن را در مراودات سیاسی و اجتماعی افراد می‌توان پیدا کرد. یکی از بخش‌هایی که در آن افراد دو تابعیتی زیاد دیده می‌شوند یا این که تمایل برای به دست آوردن تابعیت کشورهای دیگر در آنها دیده می‌شود، سینما است.
از مدیران سینمایی گرفته تا کارگردانان و بازیگران سینما، تعداد قابل توجهی دو پاسپورته داریم؛ افرادی که از آنها با کنایه به عنوان «دوگانه‌سوز» نام برده می‌شود.
تابعیت‌های دوگانه و مشغله نان
افراد دارای تابعیت دوگانه در سینما بیشتر از این که به کشورشان به چشم محل زندگی نگاه کنند، ایران را محلی برای درآمد می‌بینند. شبیه نگاهی که برخی از مهاجران از کشورهای همسایه که به ایران می‌آیند و درآمدشان را برای خرج کردن به خارج از کشور می‌فرستند. سینمایی‌های دو پاسپورته هم چنین نقشی را دارند. درآمدشان در ایران است و خرج کردنشان در اروپا و آمریکا.
پروانه معصومی به «جام‌جم» درباره این رفتار دو پاسپورته‌ها می‌گوید: «بازیگرانی را که اینجا کار می‌کنند، پول درمی‌آورند و می‌روند پولشان را جای دیگری خرج می‌کنند، اصلاً نمی‌توانم درک کنم. واقعاً یعنی چه؟ این کار خیانت به بازیگرانی است که در وطنشان زندگی می‌کنند و بیکارند! ضمن این که بعضاً بازیگران برای این که بتوانند بهتر در قالب نقشی که به آنها محول شده، فرو بروند خودشان را در همان موقعیت قرار می‌دهند. مثلاً کسی که قرار است نقش یک معلول را بازی کند، مدتی به آسایشگاه معلولان رفت‌وآمد می‌کند یا کسی که قرار است نقش یک معلم را بازی کند برای بهتر درآوردن نقش با معلم‌ها صحبت می‌کند. حالا کسی که خارج از کشور زندگی می‌کند و از نزدیک دغدغه‌ها، مشکلات و دلخوشی‌ها این مردم را لمس نمی‌کند، چطور می‌تواند به درستی نقش شهروندی از این اجتماع را ایفا کند؟»
دو پاسپورته‌ها برای آینده برنامه دارند!
دو پاسپورته‌ها نه از ایران مهاجرت کرده‌اند و نه به طور کامل در ایران زندگی می‌کنند. آنها برای کار در ایران هستند و برای زندگی در خارج از کشور و با این که ایرانی هستند اما می‌توانند همزمان خارجی باشند. به همین دلیل است که چندان نمی‌توان آنها را در چارچوب قوانین داخلی تعریف کرد. ولی چرا باید در سینما افراد دو پاسپورته داشته باشیم؟
محمدرضا شرف‌الدین، مدیر سابق انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس در این باره می‌گوید: من با دیدن فیلم‌های ضدایرانی هالیوود حس می‌کنم که آنها هنوز برآورد کاملی ندارند تا نیروهای اصلی خود را به میدان بیاورند و در حال جذب نیروهای ما هستند. در سینمای ایران دو پاسپورته کم نداریم و اینها برنامه‌هایی است که برای آینده دارند.
به اعتقاد این مدیر سینمایی دو پاسپورته‌ها بخشی از یک برنامه برای آینده سینما هستند. این نظر در بین دیگر سینماگران هم موافقانی دارد. با وجود این که کمتر پیش می‌آید درباره موضوع دو پاسپورته‌ها صحبتی از سوی اهالی سینما پیش بیاید، شاید ملاحظات صنفی و شخصی در این بین میسر بوده باشد ولی یکی از افرادی که در این باره بدون ملاحظه نظر خود را اعلام کرده و از دو پاسپورته‌ها انتقاد داشته، ابراهیم حاتمی‌کیا است.
حمله حاتمی‌کیا به دو پاسپورته‌ها
ابراهیم حاتمی‌کیا با حضور در برنامه «راز» شبکه ۴ سیما از دو پاسپورته‌های سینما انتقاد می‌کند و می‌گوید: این بحثی که امروز مطرح شده و افراد و هنرمندان دو پاسپورته در فرهنگ وجود دارند، نگران‌کننده است. چرا باید یک هنرمند و فیلمساز یک پایش در این ور مرز و یک پایش در آن ور مرز باشد.
از زمان انتقاد صریح حاتمی‌کیا تا به امروز بیش از دو سال می‌گذرد با وجود این نه تنها از تعداد این افراد کاسته نشده بلکه حتی بر شمار آنها افزوده شده است. این که یک فرد در زندگی شخصی‌اش حاضر باشد به غیر از وطن خود تابعیت یک کشور خارجی را داشته باشد به خود وی مربوط است ولی این نگرانی همیشه وجود داشته و دارد که داشتن تابعیت خارجی روی فکر و عملکرد افراد تأثیر بگذارد؛ به طوری که شاهد آن هستیم برخی از اهالی سینما در مواضع سعی می‌کنند نوعی رفتار کنند تا تابعیت خارجی‌شان دچار مشکل نشود. برای همین هیچ‌وقت نمی‌توان از یک سینماگر دو پاسپورته انتظار داشت در حمایت از مظلومان عالم مانند مردم فلسطین فیلمی بسازد.
سینماگر دو پاسپورته نماینده سینمای متعهد نیست
سینمای استراتژیک هنوز نتوانسته خود را در بطن سینمای ایران جای بیندازند. وجود سینماگران دو پاسپورته یکی از عواملی است که مانع از پرداختن به سوژه‌های استراتژیک می‌شود. حتی این قشر تلاش می‌کنند تا تلاش‌ها برای ساخت آثار خط‌شکن در سینما را با انحراف روبه‌رو کنند. به همین دلیل نمی‌توان از دو پاسپورته‌ها به عنوان نماینده سینمای متعهد نام برد. این گروه از سینماگران ترجیح می‌دهند در آثار سینمایی اجتماعی با نگاهی تلخ به مسائل جاری کشور حضور داشته باشند. موضوعی که باعث شد حاتمی‌کیا از اصغر فرهادی انتقاد کند.
حضور افراد دارای تابعیت دوگانه در برخی از مشاغل حساس ممنوع است و نهادهای نظارتی اجازه ورود این‌گونه افراد را به بسیاری از حوزه‌های حساس کشور نمی‌دهند اما در زمینه فرهنگی دو پاسپورته‌ها در کمال آسایش به فعالیت پرداخته، فیلم بازی می‌کنند، فیلم می‌سازند و بخشی از مدیریت سینمای ایران را نیز بعضاً در اختیار می‌گیرند. سینما سال‌هاست که عنوان مهم‌ترین کالای فرهنگی را به خود اختصاص داده است و نمی‌شود تا این حد سهل‌انگاری در حضور افرادی که نمی‌توان آنها را یک ایرانی کامل نامید در تولید مهم‌ترین کالای فرهنگی که نقش تعیین‌کننده‌ای در استقلال فرهنگی کشور دارد، نادیده گرفت.
باید این خواسته را از نهادهای نظارتی و حتی قانونگذاری داشت تا حضور دوگانه‌سوزها را در سینما کنترل و تا حد زیادی محدود کنند تا هم از افزایش تعداد این افراد جلوگیری شود و هم جولانگاه دو پاسپورته‌ها در فضای فرهنگی کشور بی‌قید و بد نباشد.»
روزنامه «جوان» نوشت: «داشتن تابعیت دوگانه از نظر قانونی منع نشده است ولی روی آوردن برخی از افراد برای داشتن تابعیت یک کشور خارجی دارای پیش‌زمینه‌هایی است که ریشه‌های آن را در مراودات سیاسی و اجتماعی افراد می‌توان پیدا کرد. یکی از بخش‌هایی که در آن افراد دو تابعیتی زیاد دیده می‌شوند یا این که تمایل برای به دست آوردن تابعیت کشورهای دیگر در آنها دیده می‌شود، سینما است.
از مدیران سینمایی گرفته تا کارگردانان و بازیگران سینما، تعداد قابل توجهی دو پاسپورته داریم؛ افرادی که از آنها با کنایه به عنوان «دوگانه‌سوز» نام برده می‌شود.
تابعیت‌های دوگانه و مشغله نان
افراد دارای تابعیت دوگانه در سینما بیشتر از این که به کشورشان به چشم محل زندگی نگاه کنند، ایران را محلی برای درآمد می‌بینند. شبیه نگاهی که برخی از مهاجران از کشورهای همسایه که به ایران می‌آیند و درآمدشان را برای خرج کردن به خارج از کشور می‌فرستند. سینمایی‌های دو پاسپورته هم چنین نقشی را دارند. درآمدشان در ایران است و خرج کردنشان در اروپا و آمریکا.
پروانه معصومی به «جام‌جم» درباره این رفتار دو پاسپورته‌ها می‌گوید: «بازیگرانی را که اینجا کار می‌کنند، پول درمی‌آورند و می‌روند پولشان را جای دیگری خرج می‌کنند، اصلاً نمی‌توانم درک کنم. واقعاً یعنی چه؟ این کار خیانت به بازیگرانی است که در وطنشان زندگی می‌کنند و بیکارند! ضمن این که بعضاً بازیگران برای این که بتوانند بهتر در قالب نقشی که به آنها محول شده، فرو بروند خودشان را در همان موقعیت قرار می‌دهند. مثلاً کسی که قرار است نقش یک معلول را بازی کند، مدتی به آسایشگاه معلولان رفت‌وآمد می‌کند یا کسی که قرار است نقش یک معلم را بازی کند برای بهتر درآوردن نقش با معلم‌ها صحبت می‌کند. حالا کسی که خارج از کشور زندگی می‌کند و از نزدیک دغدغه‌ها، مشکلات و دلخوشی‌ها این مردم را لمس نمی‌کند، چطور می‌تواند به درستی نقش شهروندی از این اجتماع را ایفا کند؟»
دو پاسپورته‌ها برای آینده برنامه دارند!
دو پاسپورته‌ها نه از ایران مهاجرت کرده‌اند و نه به طور کامل در ایران زندگی می‌کنند. آنها برای کار در ایران هستند و برای زندگی در خارج از کشور و با این که ایرانی هستند اما می‌توانند همزمان خارجی باشند. به همین دلیل است که چندان نمی‌توان آنها را در چارچوب قوانین داخلی تعریف کرد. ولی چرا باید در سینما افراد دو پاسپورته داشته باشیم؟
محمدرضا شرف‌الدین، مدیر سابق انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس در این باره می‌گوید: من با دیدن فیلم‌های ضدایرانی هالیوود حس می‌کنم که آنها هنوز برآورد کاملی ندارند تا نیروهای اصلی خود را به میدان بیاورند و در حال جذب نیروهای ما هستند. در سینمای ایران دو پاسپورته کم نداریم و اینها برنامه‌هایی است که برای آینده دارند.
به اعتقاد این مدیر سینمایی دو پاسپورته‌ها بخشی از یک برنامه برای آینده سینما هستند. این نظر در بین دیگر سینماگران هم موافقانی دارد. با وجود این که کمتر پیش می‌آید درباره موضوع دو پاسپورته‌ها صحبتی از سوی اهالی سینما پیش بیاید، شاید ملاحظات صنفی و شخصی در این بین میسر بوده باشد ولی یکی از افرادی که در این باره بدون ملاحظه نظر خود را اعلام کرده و از دو پاسپورته‌ها انتقاد داشته، ابراهیم حاتمی‌کیا است.
حمله حاتمی‌کیا به دو پاسپورته‌ها
ابراهیم حاتمی‌کیا با حضور در برنامه «راز» شبکه ۴ سیما از دو پاسپورته‌های سینما انتقاد می‌کند و می‌گوید: این بحثی که امروز مطرح شده و افراد و هنرمندان دو پاسپورته در فرهنگ وجود دارند، نگران‌کننده است. چرا باید یک هنرمند و فیلمساز یک پایش در این ور مرز و یک پایش در آن ور مرز باشد.
از زمان انتقاد صریح حاتمی‌کیا تا به امروز بیش از دو سال می‌گذرد با وجود این نه تنها از تعداد این افراد کاسته نشده بلکه حتی بر شمار آنها افزوده شده است. این که یک فرد در زندگی شخصی‌اش حاضر باشد به غیر از وطن خود تابعیت یک کشور خارجی را داشته باشد به خود وی مربوط است ولی این نگرانی همیشه وجود داشته و دارد که داشتن تابعیت خارجی روی فکر و عملکرد افراد تأثیر بگذارد؛ به طوری که شاهد آن هستیم برخی از اهالی سینما در مواضع سعی می‌کنند نوعی رفتار کنند تا تابعیت خارجی‌شان دچار مشکل نشود. برای همین هیچ‌وقت نمی‌توان از یک سینماگر دو پاسپورته انتظار داشت در حمایت از مظلومان عالم مانند مردم فلسطین فیلمی بسازد.
سینماگر دو پاسپورته نماینده سینمای متعهد نیست
سینمای استراتژیک هنوز نتوانسته خود را در بطن سینمای ایران جای بیندازند. وجود سینماگران دو پاسپورته یکی از عواملی است که مانع از پرداختن به سوژه‌های استراتژیک می‌شود. حتی این قشر تلاش می‌کنند تا تلاش‌ها برای ساخت آثار خط‌شکن در سینما را با انحراف روبه‌رو کنند. به همین دلیل نمی‌توان از دو پاسپورته‌ها به عنوان نماینده سینمای متعهد نام برد. این گروه از سینماگران ترجیح می‌دهند در آثار سینمایی اجتماعی با نگاهی تلخ به مسائل جاری کشور حضور داشته باشند. موضوعی که باعث شد حاتمی‌کیا از اصغر فرهادی انتقاد کند.
حضور افراد دارای تابعیت دوگانه در برخی از مشاغل حساس ممنوع است و نهادهای نظارتی اجازه ورود این‌گونه افراد را به بسیاری از حوزه‌های حساس کشور نمی‌دهند اما در زمینه فرهنگی دو پاسپورته‌ها در کمال آسایش به فعالیت پرداخته، فیلم بازی می‌کنند، فیلم می‌سازند و بخشی از مدیریت سینمای ایران را نیز بعضاً در اختیار می‌گیرند. سینما سال‌هاست که عنوان مهم‌ترین کالای فرهنگی را به خود اختصاص داده است و نمی‌شود تا این حد سهل‌انگاری در حضور افرادی که نمی‌توان آنها را یک ایرانی کامل نامید در تولید مهم‌ترین کالای فرهنگی که نقش تعیین‌کننده‌ای در استقلال فرهنگی کشور دارد، نادیده گرفت.
باید این خواسته را از نهادهای نظارتی و حتی قانونگذاری داشت تا حضور دوگانه‌سوزها را در سینما کنترل و تا حد زیادی محدود کنند تا هم از افزایش تعداد این افراد جلوگیری شود و هم جولانگاه دو پاسپورته‌ها در فضای فرهنگی کشور بی‌قید و بد نباشد.»
ارسال نظر