اردوغان با اسد کنار می آید؟

فرارو: کودتای نافرجام در ترکیه نه تنها زلزله ای سیاسی در داخل ترکیه ایجاد کرده است، بلکه شرایط منطقه را نیز در آستانه یک زلزله قرار داده است.

بالاگرفتن تنش ترکیه با اروپا و آمریکا پس از کودتای نافرجام و بهبود روابط ایران و روسیه با ترکیه در کنار حمایت قاطع این دو کشور از دولت ترکیه در جریان کودتا وضعیت بحران سوریه را در مسیر تازه ای قرار داده است.

ترکیه که تا پیش از این از مخالفان سرسخت اسد و دولت مستقر در سوریه و یکی از مهمترین حامیان معارضان سوریه به حساب می آمد، اکنون به نظر می رسد مسیر تازه ای را در قبال همسایه جنگ زده خود در پیش گرفت است.

یکی از نشانه‌های بارز این مسیر تازه سفر موفق دیروز محمد جواد ظریف وزیر خارجه ایران به ترکیه است. ظریف اولین مقام عالی رتبه یک کشور خارجی است که پس از کودتا به ترکیه رفته است.

سفری که علی اکبر ولایتی مشاور امور بین الملل رهبر انقلاب آن را "ارزشمند" و "به موقع "خوانده است.

براساس گزارش ها در مذاکرات ظریف با مقامات ترکیه یکی از مهمترین بحث ها موضوع سوریه بوده است. ظریف در ترکیه از حل اختلاف نظر ایران و ترکیه در موضوع سوریه با گفت و گو و مذاکره سخن گفت.

اما منابع رسمی جزییات مذاکرات را منتشر نکرده اند. با این حال اخبار غیررسمی از مثبت بودن مذاکرات بر سر سوریه حکایت دارد.

امروز روزنامه الحیات چاپ لندن از احتمال سفر اردوغان به ایران برای گفت و گو درباره اوضاع سوریه خبر داد. این روزنامه همچنین از تشکیل کمیته‌ای سه‌جانبه (روسی-ایرانی-ترکیه‌ای) برای حل بحران سوریه گفته است.

پیش از دیدار ظریف از ترکیه، اردوغان در سفری به سن پترزبورگ با پوتین دیدار کرد. این دیدار تاریخی پس از مناقشه جدی روسیه و ترکیه صورت گرفت و نشانه ای برای عادی شدن روابط این دو کشور است.

ترکیه در حالی اولین روابط دیپلماتیک خود پس از کودتای نافرجام را به ایران و روسیه اختصاص داده است که این دو کشور هر دو از حامیان درجه یک بشار اسد هستند. از سوی دیگر اردوغان تاکنون از دشمنان درجه یک بشار اسد بوده است. این شاید مهمترین دلیلی باشد که تاکنون ایران و ترکیه و روسیه گفت و گویی درباره بحران سوریه نداشته اند.

طبق گزارش الحیات، منابع ترکیه‌ای می‌گویند که مهم‌ترین نقطه اشتراک تهران و آنکارا در خصوص سوریه، حفظ تمامیت ارضی و رد سناریوهای تجزیه یا فدرالیته شدن و رد کیان کردی مستقل و مبارزه با تروریسم است که در گروههای مثل داعش و النصره و حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) نمود دارد.

الحیات افزوده است که این مسائل نشانه‌ای بر این است که موضوع حضور بشار اسد (در حل بحران) دیگر اولویت آنکارا نیست، هرچند که «ابراهیم کالن» سخنگوی اردوغان گفته که موضع ترکیه درباره لزوم کنار رفتن اسد تغییر نکرده و گفته که سخن از مرحله انتقالی با مشارکت بشار اسد در سوریه هنوز زود است.

اگر ترکیه حاضر باشد مسئله کناره گیری بشار اسد برای حل بحران سوریه را کنار بگذارد، موضع غرب و متحدان منطقه ای آن همچون عربستان و قطر در قبال سوریه به شدت تضعیف می شود و راه برای حل بحران سوریه باز می‌گردد. نباید فراموش کرد که ترکیه مهمترین گذرگاه معارضان سوری است تغییر موضع ترکیه در قبال بشار اسد می تواند زلزله ای در مسئله سوریه و منطقه ایجاد کند.

البته شکل گیری این شرایط به سادگی نیست. از یک سو ایران و روسیه به دنبال نزدیک کردن ترکیه به خود هستند و از سوی دیگر غرب و متحدان منطقه اش به دنبال نگهداشتن ترکیه در جبهه خود است. قرار است «جو بایدن» معاون «باراک اوباما» رئیس‌جمهوری آمریکا ۲۴ آگوست (سوم شهریور) به آنکارا سفر کند. سفری که می تواند در این باره تعیین کننده باشد.

با این حال علی اکبر ولایتی مشاور رهبر انقلاب امروز اعلام کرد امیدوار است "تفاهم بین ایران و ترکیه روز به روز بیش‌تر شود و این روابط در مسائل منطقه‌یی به‌ویژه در زمینه سوریه بیش‌تر شود."

تفاهمی که قطعا بخش مهمی از آن به مسئله بقای اسد در قدرت باز می گردد.