دست بازتر بانک‌ها در فعالیت ارزی

روزنامه دنیای اقتصاد: سید کمال سیدعلی؛ مدیرعامل صندوق ضمانت صادرات ایران: نخستين گام براي يكسان‌سازي نرخ ارز برداشته شد. مسوولان پولي كشور براي آنكه به وعده يكسان‌سازي نرخ ارز خود جامه عمل بپوشانند، حركت آهسته و برنامه‌هاي تدريجي را به جاي وارد كردن شوك ارزي انتخاب كرده‌اند.

در دو دور تجربه يكسان‌سازي نرخ ارز، شوك‌هاي بالاي تورمي در اثر رشد نرخ رسمي ارز نسبت به نرخ آزاد سبب شد تورم كشور نيز دستمايه اين اتفاق قرار گيرد. هر چند امروز به دليل نزديكي نرخ رسمي و آزاد ارز، افزايش تورم قابل ملاحظه‌اي ايجاد نخواهد شد، با اين وجود ملاحظات بسيار سبب شده است، مسوولان بانك مركزي تصميم به اقدامات تدريجي و رشد اندك اندك نرخ رسمي ارز بگيرند.

بر اساس اين تصميم، بانك مركزي بخشنامه‌اي را به بانك‌ها ابلاغ كرد كه بر اساس آن بانك‌ها اجازه يافتند در بازار آزاد ارز خريد و فروش داشته باشند. بانك‌ها پيش از اين تنها با قيمت رسمي قادر به خريد ارز مشتریان بودند و نمي‌توانستند با نرخ آزاد به فعاليت در اين بازار بپردازند.

به همين دليل نيز صادركنندگان و مشتريان ترجيح مي‌دادند ارز خود را به صرافي‌ها عرضه كنند. به همين دليل ولي‌الله سيف، رئيس كل بانك مركزي اين دستورالعمل جديد را گامي در جهت تحقق پيش‌نيازهاي يكسان‌سازي نرخ ارز عنوان كرد. ورود بانک‌ها به بازار آزاد ارز یکی از اقدامات مثبت در نظام بانکی تلقی می‌شود، به این دلیل که تا به امروز بانک‌ها مجاز به خریداری ارز صادرکنندگان نبودند، اما با این اقدام، بانک‌ها آزادتر می‌شوند.

هم اکنون دست بانک‌ها برای بسیاری از فعالیت‌‌های ارزی باز است و آنها از فروش ارز مسافرتی گرفته تا سپرده‌گیری سرمایه‌گذاری ارزی، انتقال موجودی ارزی، سوئیفت، حواله ارزی، ضمانت‌نامه، اعتبارات اسنادی، فاینانس و ریفاینانس و تسهیلات‌دهی ارزی را انجام می‌دهند. با اجرای طرح مذکور منابع بانک‌ها نیز افزایش پیدا می‌کند و بانک‌ها تجهیز می‌شوند. از سوی دیگر، مدیریت ارز انتقال پیدا می‌کند و در اختیار نظام بانکی و بانک مرکزی قرار می‌گیرد.

به عبارت دیگر، این اقدام بانک مرکزی، گام بلندی برای یکسان‌سازی نرخ ارز است. البته باید زیرساخت‌‌های لازم برای مدیریت یکسان‌سازی نرخ ارز توسط بانک مرکزی صورت گیرد. به‌طور کلی، اهداف بانک مرکزی برای یکسان‌سازی نرخ ارز بهتر از گذشته دنبال شده است.

تک‌نرخی کردن نرخ ارز یکی از پیش‌‌نیازهای اصلی برای تثبیت رشد اقتصادی و از بین بردن فساد و رانت در اقتصاد کشور است و نباید برای عملی کردن آن وقت تلف کنیم. یکسان‌سازی نرخ ارز برای کشور منافع زیادی دارد و باید هر چه زودتر زیرساخت‌‌های لازم را برای آن فراهم کرد. به‌طور کلی دولت اگر قصد بهبود شرایط اقتصادی کشور را دارد، باید تک‌نرخی کردن ارز را به‌عنوان یکی از الزامات در اولویت نخست فعالیت‌‌های خود قرار دهد.

البته تک‌نرخی شدن ارز نیازمند یک کار دقیق، منظم، هماهنگ و زمان‌بندی شده است که دولت، وزارت اقتصاد، سازمان برنامه و بودجه و مردم باید مشارکت قوی برای آن داشته باشند. در زمینه ورود بانک‌ها به بازار آزاد ارز، باید منتظر باشیم تا جزئیات آن توسط بانک مرکزی منتشر شود. احتمال اینکه بسیاری از منابع خارج به کشور بیاید، زیاد است. اگر سپرده‌گذاری ارزی فراهم شود، نرخ سود ریالی نیز تعدیل می‌شود.

در حال حاضر، نرخ سود‌ سپرده‌های ارزی چهار یا پنج درصد است که این اقدام اخیر باعث تعدیل سود‌ها می‌شود. نباید بانک مرکزی را در فشار قرار دهیم که حتما تا پایان امسال نرخ ارز یکسان شود. دولت، سازمان‌های مختلف و مردم باید ابزار و شرایط را برای فعالیت بهتر بانک مرکزی فراهم کنند. ابتدا باید به بانک مرکزی فرصت دهیم تا زیرساخت‌های لازم را فراهم کند و سپس بتواند نرخ ارز را یکسان کند. در حال حاضر در شرایط پساتحریم قرار داریم و شاهد ورود هیات‌های خارجی و سرمایه‌گذاران اروپایی به کشورمان هستیم. باید هر چه زودتر نرخ ارز یکسان شود تا بتوان سرمایه خارجی را جذب کرد.

البته هنوز اعلام نشده که چه میزان ارز به واردکنندگان و صادرکنندگان پرداخت می‌شود، اما ۵۰ درصد از اقدامات انجام شده است. پیش‌بینی می‌شود هر چه زودتر شاهد یکسان‌سازی نرخ ارز باشیم و فقط باید به بانک مرکزی فرصت دهیم تا زیرساخت‌ها را فراهم کند.