انتخاب شهردار توسط مردم؛ خوب یا بد؟

لایحه مدیریت یکپارچه شهری، موضوعی است که همگان از دولت و مجلس گرفته ‌تا مسئولان مدیریت شهری بر ضرورت تحقق آن اذعان دارند، زیرا از یک طرف تحقق آن بسیاری از درهم‌ریختگی‌های مدیریت شهری را سامان می‌دهد و از طرف دیگر بسیاری از وظایف را از دوش دولت برمی‌دارد.

روزنامه فرهیختگان: لایحه مدیریت یکپارچه شهری، موضوعی است که همگان از دولت و مجلس گرفته ‌تا مسئولان مدیریت شهری بر ضرورت تحقق آن اذعان دارند، زیرا از یک طرف تحقق آن بسیاری از درهم‌ریختگی‌های مدیریت شهری را سامان می‌دهد و از طرف دیگر بسیاری از وظایف را از دوش دولت برمی‌دارد.

در این میان اما موضوع انتخاب شهردار توسط مردم، که در این لایحه به آن اشاره شده است، محل اختلاف‌نظر بوده و حتی بسیاری به آن انتقاد دارند. موافقان تکیه نظام مدیریت شهری بر مردم و جلوگیری از سیاسی‌کاری در این حوزه را دلیل این موافقت اعلام می‌کنند و مخالفان، این موضوع را به محدودیت شورای شهر نسبت می‌دهند. البته در این لایحه به موضوع استیضاح شهردار نیز اشاره شده که قرار است آن را به شورایی به نام شورای حل اختلاف محول کند که به اعتقاد برخی باعث محدودیت شورا خواهد شد.

انتخاب مردمی با توجه به برنامه‌ها

غلامرضا انصاری، عضو کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران که موافق انتخاب شهردار توسط مردم است با اشاره به اینکه‌ در این صورت بهترین و کیفی‌ترین خدمات با کمترین هزینه به مردم ارائه می‌شود، به می‌گوید:‌ «این موضوع باعث می‌شود خود مردم با توجه به برنامه‌های ارائه شده، شهردار را انتخاب کنند که این به معنای تقویت مردم‌سالاری و تکیه مدیریت شهری بر مردم و جلوگیری از نفوذ سیاست در این حوزه است.» البته به اعتقاد او یکی از چالش‌های نظام انتخاباتی کشور، انتخابات مبتنی بر فرد و نبود انتخابات حزبی است. این در حالی است که اگر این انتخابات بر اساس برنامه‌های احزاب باشد، خود احزاب نیز به عنوان ابزار نظارتی بر فرد منتخب عمل می‌کنند. این مساله در کنار نظارت‌های شورای محلی باعث تکامل نظارت‌ها می‌شود.

او در پاسخ به این سوال که انتخاب شهردار توسط مردم باعث می‌شود شهردار از شورای شهر حرف‌شنوی نداشته باشد، می‌گوید:‌ «‌سوال من این است که آیا شهردار درحال‌حاضر پاسخگویی شورای شهر است؟» به اعتقاد او، این موضوع به تعداد کم اعضای شورا برمی‌گردد که بالا و پایین شدن دو رای باعث اتفاقات نامیمون در شهر می‌شود، در حالی که اگر تعداد اعضا در شورا به بالای ۱۰۰ نفر برسد لابی با آنها امکان‌پذیر نخواهد بود و قانون حکمفرما می‌شود. او موضوع استیضاح شهردار توسط شورای حل اختلاف را به مجلس نهم مرتبط می‌‌داند که در اصلاحیه‌ای آن را به مصوبه دولت اضافه کرده است. به گفته او موضوع استیضاح در لایحه پیشنهادی دولت همانند قانون استیضاح رئیس‌جمهور و وزیران در قانون آمده است.

قوانین برای نظات بر شهردار نیازمند تغییر

اما رضا تقی‌پور، سخنگوی شورای شهر تهران مخالفت خود را با این موضوع ابراز می‌کند. به اعتقاد او در لایحه پیشنهادی دولت تنها موضوع انتخاب شهردار از شورا به مردم تفویض شده و سایر اجزا و شرایط مثل گذشته است. با پیش کشیدن این موضوع بلافاصله موضوع نظارت بر شهردار پیش می‌آید. آیا نباید قوانین در این حوزه نیز تغییر یابد. تقی‌پور در این باره می‌گوید:‌ «‌متاسفانه در حال حاضر ما از لحاظ قوانین به حد بلوغ نرسیده‌ایم. بنابراین نباید شرایطی ایجاد شود که کارایی قبلی مدیریت شهری نیز از بین برود. در این راستا ما نیازمند ارائه بسته‌ای متشکل از تمامی این موارد در لایحه دولت هستیم.» محسن مهرعلیزاده، رئیس سازمان تربیت بدنی در دولت اصلاحات نیز انتخاب شهردار در این مقطع زمانی را به صلاح مدیریت شهر نمی‌داند. او آشنا نبودن مردم به حوزه مدیریت شهر و قوانین آن را دلیل این ماجرا می‌داند. به گفته او، ارتقای فرهنگ انتخاب باید در کشور شکل گیرد که این موضوع باید در دراز‌مدت اتفاق بیفتد.

محمد دامادی، نایب رئیس فراکسیون شهری مجلس شورای اسلامی هم نبود سازوکار نظارتی مناسب شورا بر شهرداری را دلیل مخالفت خود با این موضوع اعلام می‌کند. دامادی » می‌گوید: ‌«‌امروز شاهدیم شهرداری در برخی موارد پاسخگوی شورای شهر نیست، در حالی که توسط خود آنها انتخاب شده است. حالا اگر این انتخاب توسط مردم صورت گیرد آیا شورا توانی برای نظارت بر شهردار خواهد داشت.» به اعتقاد او، این موضوع باعث می‌شود مدیریت شهری به جای گرایش به کارهای زیر‌ساختی و زیر‌بنایی به سمت سیاست‌های پوپولیستی حرکت کند.