واردات تخم سبزی از چهار گوشه دنیا

روزنامه وقایع اتفاقیه: ۲۴میلیون و ۱۷۶ هزار دلار؛ این رقم واردات تخم سبزیجات به کشور در پنج ماه نخست امسال است. جزئیات گزارش گمرک از واردات پنج‌ماهه سال ۹۵، حکایت از ورود ۷۰۲ هزار و ۹۱۱ کیلو تخم سبزیجات برای کشت دارد؛ حکایتی که رقمی حدود ۷۲ میلیارد تومان از واردات برای تأمین سبزیجات در کشور را به نمایش می‌گذارد. این واردات درحالی در پنج‌ماهه نخست سال رقم خورده و گزارش‌های رسمی هم از آن خبر می‌دهند که سال‌هاست، سبزیجات مورد نیاز کشور را تخم‌های وارداتی تأمین می‌کنند. تخم‌هایی که از اقصی‌نقاط جهان وارد می‌شوند و می‌توان گفت تمامی سبزیجات مورد نیاز ایرانی‌ها را تأمین می‌کنند.

در این گروه یعنی تخم سبزیجات برای کشت، چین برخلاف بسیاری از گروه‌های دیگر که در صدر کشورهای صادرکننده کالا به ایران قرار دارد، جایگاه چندان بالایی ندارد؛ در مقابل از گوشه و کنار دنیا ازجمله: اروپا، آمریکای شمالی و جنوبی، آسیا، آفریقا و حتی اقیانوسیه، تخم سبزیجات به کشور وارد شده است. در جمع کشورهایی که در این مدت موفق شده‌اند تخم سبزیجات به کشور وارد کنند، نام چین، ژاپن، آلمان، اسپانیا، ایالات متحده، آفریقای جنوبی، تایلند، استرالیا، شیلی، دانمارک، لبنان، کره، ترکیه و... به چشم می‌خورد. این به معنای خوردن سبزی با طعم اقصی‌نقاط جهان است.

این حجم واردات که به گفته عیسی کلانتری، دبیرکل خانه کشاورز، زیاد نیست و از ۳۵ سال گذشته هم همواره وارد می‌شده، درحالی رقم خورده است که اواخر اردیبهشت امسال بود که واردات بذر سبزی و صیفی تسهیل شد و سازمان توسعه تجارت اعلام کرد: «واردات بذر سبزی و صیفی نیاز به اخذ مجوز از امور بازرگانی جهاد کشاورزی ندارد و صرفا با رعایت کامل مقررات مربوطه و ارائه گواهی قرنطینه‌ای حفظ نباتات کشور و مؤسسه تحقیقات ثبت گواهی بذر و نهال، امکان‌پذیر است.»

تسهیل در واردات بذر سبزی و صیفی، درحالی است که کارشناسان کشاورزی، واردات و تسهیل آن را ناشی از بی‌توجهی همیشگی به تحقیق در بخش کشاورزی و تولید بذرهایی می‌دانند که در مقابل آفات مقاوم هستند و می‌توانند، محصول بهتر و بیشتری را تولید کنند.
کلانتری درباره واردات تخم سبزیجات به کشور با اشاره به اینکه بذر سبزیجات همیشه به کشور وارد شده است، به «وقایع اتفاقیه» می‌گوید: «ما در داخل کشور قادر نیستیم بذر تمام سبزیجات و صیفی‌جات مورد نیازمان را تولید کنیم. بذرهای وارداتی کیفیت بهتری دارند و محصولی بیشتر و با کیفیت‌تر تولید می‌کنند. ما دانش تولید این بذرها را نداریم؛ به همین دلیل سال‌هاست که این تخم سبزیجات و بذرها به کشور وارد شده است.»

او با یادآوری اینکه از 35 سال پیش بذر سبزیجات وارد کشور می‌شد، توضیح می‌دهد: «در سال 61 حدود 20 میلیون دلار تخم یا بذر سبزی وارد کشور شده است. ما توانایی تولید بذر مرغوب، حتی در تولید گندم، جو و ذرت را نداریم.»

وزیر اسبق کشاورزی درباره حجم واردات و افزایش آن نسبت به سال‌های گذشته هم معتقد است: «واردات این محصول به کشور ایرادی ندارد، زیرا 20 میلیون دلار بذر وارد می‌کنیم و با این میزان واردات، یک میلیارد دلار محصول تولید می‌کنیم.»

او با اشاره به اینکه امکان تولید، بسیاری از بذرهای وارداتی را به‌ویژه اگر هیبرید باشند، نداریم، ادامه می‌دهد: «مجبوریم تمام بذرهای هیبرید را وارد کنیم، مثلا بذر هندوانه، خیار، گوجه‌فرنگی، فلفل دلمه‌ای و... را نمی‌توانیم تولید کنیم و ناچار به وارد‌کردن آنها هستیم.»
کارشناسان کشاورزی از این واردات هر چند که با عنوان یک ناچاری یاد می‌کنند، اما از عدم توجه دولت‌ها در سال‌های گذشته، به تحقیق در بخش کشاورزی گله می‌کنند. آنها معتقدند که بسیاری از کشورها، سال‌هاست تحقیق و بررسی درباره تولید بهتر محصولات کشاورزی را آغاز کرده و موفق شده‌اند، بذرها یا به قولی تخم سبزیجات را به آفات، گرما و سرما مقاوم کنند. آنها هزینه تحقیقات می‌دهند تا تولید بهتری داشته باشند. این درحالی است که ایران در کار تحقیقات کشاورزی، شاید ۳۰ سال عقب است.

دراین‌میان، برخی با اشاره به این آمار، یادآوری می‌کنند که این میزان واردات، واردات رسمی به کشور است و ما از آمار واردات قاچاق در این بخش اطلاعاتی در دست نداریم. یکی از کارشناسان خانه کشاورز دراین‌باره می‌گوید: «برخی کشاورزان بذرها را به صورت چمدانی یا قاچاق از مرزها وارد کشور می‌کنند و ما اطلاعاتی دراین‌باره نداریم، اما این را می‌دانیم که بذر خربزه چمدانی و به صورت قاچاق وارد کشور می‌شود و همه اینها ناشی از جای خالی تحقیقات مناسب و کاربردی روی محصولات کشاورزی در داخل کشور است.»

واردات تخم سبزیجات برای کشت، درحالی در آمارهای پنج‌ماهه گمرک به بیش از ۲۴ میلیون دلار رسیده است که مسعود هرسینی، کارشناس مسئول کنترل و گواهی محصولات سبزی، صیفی و حبوبات مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، چندی پیش به ایانا (خبرگزاری کشاورزی ایران) گفته بود: «۹۹ درصد بذور هیبرید سبزی و صیفی مورد نیاز وارداتی است و تولید داخلی بسیار اندک است.» او هم دلیل وارداتی‌بودن این بذرها را پرهزینه‌بودن تحقیقات و فعالیت در‌این‌زمینه اعلام کرده بود.

هرسینی با گلایه از نبود متولی مشخص برای بذر سبزی و صیفی، یادآوری کرده بود: «بخشی از مسئولیت‌ها را معاونت باغبانی و بخشی را نیز معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی مدیریت می‌کند که با توجه به گستره این محصولات و اهمیت تولید آنها، این امر یک چالش بزرگ محسوب می‌شود.»

او با اشاره به اینکه استانداردهای ۲۴ نوع محصول سبزی و صیفی برای تولید و گواهی بذر تدوین شده و قابل اجراست، گفت: «متأسفانه در آمارنامه‌های وزارت جهاد کشاورزی به تفکیک آمار تولید، میانگین مصرف، صادرات و واردات کلیه انواع محصولات سبزی و صیفی وجود ندارد، این درحالی است که زیربنای هر تصمیم‌گیری، داشتن اطلاعات صحیح است و ما فقط برای تعداد انگشت‌شماری از محصولات شامل: پیاز، خیار، گوجه‌فرنگی، خربزه و هندوانه آمار مشخصی را داریم.»

به‌این‌ترتیب در میان نارضایتی کارشناسان کشاورزی، از بی‌توجهی به تحقیقات در این عرصه که کشاورزی کشور را وابسته به واردات کرده، میزان ورود تخم سبزیجات برای کشت به ۷۰۲ هزار و ۹۱۱ کیلو رسیده است که به نظر می‌رسد تا پایان سال، می‌تواند رقمی قابل توجه را در واردات ثبت کند؛ رقمی که به گفته کارشناسان کشاورزی چاره‌ای جز پرداخت آن نیست، زیرا در کشور هیچ توجهی به تحقیقات در بخش کشاورزی نمی‌شود.