ارمنستان گاز می‌گیرد، ایران برق!

آزاده بابایی در شرق نوشت: حسن روحانی، به منظور دیدار و گفت‌وگو با مقام‌های جمهوری ارمنستان، به‌زودی به ایروان پایتخت این كشور سفر خواهد كرد. این جمهوری كه از جنوب با ایران هم‌مرز است، در ٢١ سپتامبر ١٩٩١ اعلام استقلال كرد و ایران نیز در همان ابتدا، استقلالش را به رسمیت شناخت.

باید بگویم تاریخچه بستن قرارداد صادرات گاز طبیعی ایران به ارمنستان، به سال ١٩٩٢ بازمی‌گردد اما در آن زمان اجرائی‌شدن این قرارداد، از عهده دو كشور خارج بود. ١٢ سال بعد یعنی در سال ٢٠٠٤ مقام‌های وقت دو كشور، پروژه تهاتر (معامله جنس در قبال دریافت جنس) گاز ایران در ازای برق ارمنستان در قالب دو قرارداد تحویل گاز و دریافت برق را برای یك دوره ٢٠ساله امضا کردند.

بر اساس قراردادهای امضاشده بین طرفین، زمان شروع صادرات گاز، ژانویه ٢٠٠٧ در نظر گرفته شد كه به دلیل تكمیل‌نشدن خط لوله گاز در ارمنستان، این قرارداد با ٢٨ ماه تأخیر در ماه می ‌٢٠٠٩ (اردیبهشت ١٣٨٨) به طور رسمی به بهره‌برداری رسید. هزینه اجرای این پروژه در ارمنستان بین ٩٠ تا صد میلیون دلار و در ایران هزینه آن ١٢٠ میلیون دلار برآورد شد. در مرحله اول، ایران سالانه ٤٠٠ میلیون مترمكعب گاز به ارمنستان صادر کرد و پس از تكمیل این خط لوله ١٤٠كیلومتری، حجم صادرات گاز ایران به ٣,٢ میلیارد مترمكعب در سال رسید. در مقابل با پایان‌یافتن خط سوم انتقال برق از ارمنستان به ایران، ظرفیت انتقال برق بین دو كشور از ٣٠٠ مگاوات به هزار مگاوات برق خواهد رسید و در نتیجه قرارداد تهاتر به صورت كامل اجرا خواهد شد.

بنا بر باور آگاهان سیاسی در داخل كشور، جمهوری ارمنستان به عنوان تنها عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا كه با كشورمان مرز خاكی دارد، می‌تواند به دروازه ورود كالای ایرانی به آن اتحادیه تبدیل شود، به علاوه اینكه احداث خط آهن ارمنستان- ایران و ایجاد و گشایش كریدور با حضور كشورهای ایران، ارمنستان، گرجستان، بلغارستان و یونان و نیز جمهوری آذربایجان مسیرهای ترانزیتی كشورمان را به سمت اروپا متنوع خواهد كرد. شایان ذكر است كه اصول سیاست خارجی ارمنستان مبتنی بر برقراری روابط سیاسی متعادل و متعارف با همه کشورهای همسایه است.

سیاست‌مداران ایروان بر این عقیده هستند كه مسائل و وضعیت اقتصادی، حل بحران‌های داخلی و خارجی کشورهایی مثل قفقاز جنوبی، فقط با همکاری و اتحاد نیروهای این کشورها امکان‌پذیر است. کشور ایران نسبت به کشورهایی مثل قفقاز جنوبی مواضع متعادل و بی‌طرفی نشان می‌دهد. تهران همواره تلاش کرده در سیاست‌گذاری‌های خود، سیاست متوازن‌سازی و خط‌مشی حل‌وفصل اختلافات کشورهای هم‌جوار را دنبال کند که موضوع قره‌باغ ازجمله آنهاست.

بر این اساس تحکیم مناسبات ایران و ارمنستان علاوه بر اینکه در چارچوب هماوردی قدرت‌های بین‌المللی و منطقه‌ای در قفقاز جنوبی قابل ارزیابی است، مسبوق به سوابق تاریخی، فرهنگی و منافع دوجانبه اقتصادی نیز هست. به همین سبب همکاری‌های ایران و ارمنستان، نه‌تنها رشته‌های تقویت دوستی بین دو ملت را مستحکم‌تر می‌کند، بلکه توسعه همکاری‌های دوجانبه به برقراری صلح و امنیت منطقه نیز یاری خواهد رساند. در سال ۲۰۰۵ میلادی ارزش تجارت ارمنستان با ایران برابر با ۱۰۵ میلیون دلار بود و در سال ۲۰۰۶ میلادی ارزش تجارت دوجانبه به ۲۰۰ میلیون دلار رسید.

بر این اساس سران دو کشور در نظر دارند با ازمیان‌برداشتن موانع تجارت دوجانبه، حجم تجارت را به یک میلیارد دلار در هر سال برسانند. مطابق با آمار ارائه‌شده، مبادلات تجاری ایران و ارمنستان در سه‌ماهه اول سال ٢٠١٤ میلادی با رشد ۹۸درصدی به ۴۵ میلیون دلار رسید و ایران هفتمین شریک تجاری این کشور شناخته شد. به باور آگاهان حال كه آمریكا و اسرائیل سعی در جذب هرچه‌بیشتر ارمنستان به سمت خود هستند، ایران می‌تواند مزیت هم‌جواری با این كشور را به فرصتی درخورتوجه بدل كند.