فروشنده یا دختر، کدام اسکاری می شوند؟

فرانک آرتا در شرق نوشت: امسال به نظر می‌رسد، روند معرفی تنها فیلم ایرانی به فرهنگستان علوم و هنرهای سینمایی آمریکا (اسکار) با حساسیت بیشتری ازسوی بنیاد سینمایی فارابی پیگیری می‌شود.

هرچند برخلاف سال‌های پیش تعداد فیلم‌های خوب در فهرست اولیه بیشتر شده، ولی به نظر می‌رسد دست‌کم فیلم‌ها با مصلحت کمتر و براساس نقاط قوت و ضعف‌ها ارزیابی می‌شوند. بااین‌حال باید منتظر ماند تا نتیجه نهایی اعلام شود. در فهرست اولیه هشت فیلم «ابد و یک روز» (سعید روستایی)، «اژدها وارد می‌شود» (مانی حقیقی)، «ایستاده در غبار» (محمدحسین مهدویان)، «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» (وحید جلیلوند)، «دختر» (سیدرضا میرکریمی)، «فروشنده» (اصغر فرهادی)، «لانتوری» (رضا درمیشیان) و «ناهید» (آیدا پناهنده) معرفی شدند. اعضای هیأت انتخاب هم افرادی همچون پوران درخشنده (کارگردان)، محمد بزرگ‌نیا (کارگردان)، محمد حیدری (دبیر جشنواره فیلم فجر)، سعید عقیقی (فیلم‌نامه‌نویس و منتقد سینمایی)، امیرحسین علم‌الهدی (دبیر شورای سیاست‌گذاری سینمای هنر و تجربه)، شهرام مکری (کارگردان)، تورج منصوری (مدیر فیلم‌برداری)، اکبر نبوی (تهیه‌کننده و منتقد سینمایی) و امیر اسفندیاری (معاون بین‌الملل بنیاد سینمایی فارابی) هستند. در آخرین جلسه بنابر تصمیم گرفته‌شده، فیلم‌های «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت»، «اژدها وارد می‌شود» و «ابد و یک روز» حذف شدند.

شاید این سؤال مطرح شود که چرا فیلمی همچون «ابد و یک روز» که جوایز متعددی در جشنواره فیلم فجر و جشن خانه سینما گرفته، ‌حذف شده است. واقعیت این است که تصمیم‌گیرنده درباره این موضوع یک نفر نیست و همه اعضا درباره فیلم‌ها نظر می‌دهند و مشخص است این سه فیلم رأی کمتری آورده‌اند، اما اینکه دلایل آنچه بوده، باید اعضای هیأت انتخاب توضیح بدهند که ظاهرا تا نهایی‌شدن رأی نمی‌توانند گفت‌وگویی با رسانه‌ها داشته باشند. حال قرار است میان پنج فیلم «ایستاده در غبار» (محمدحسین مهدویان)، «دختر» (سیدرضا میرکریمی)، «فروشنده» (اصغر فرهادی)، «لانتوری» (رضا درمیشیان) و «ناهید» (آیدا پناهنده)، تنها یک فیلم نماینده رسمی ایران برای شرکت در بخش اسکار غیرانگلیسی‌زبان برگزیده شود.

در فهرست پیش‌رو، هر یک از فیلم‌ها واجد ارزش‌های هنری هستند که انتخاب هرکدام نافی ارزش‌های دیگر فیلم‌ها نیست، اما باید در نظر گرفت که از میان این پنج فیلم که هرکدام در بُعد بین‌المللی هم جوایزی به دست آورده‌اند، فیلم «فروشنده» به معیارهای اسکار نزدیک‌تر است. ضمن اینکه در نظرسنجی هفته گذشته از منتقدان، ‌اکثریت آرا، فیلم «فروشنده» را برگزیدند. بااین‌حال از هر فیلمی که به‌عنوان انتخاب نهایی انتخاب شود، حمایت می‌کند. اما دراین‌میان یک معترض وجود داشت که چرا فیلمش در میان فهرست هشت‌نفره قرار نگرفت. محسن امیریوسفی، کارگردان فیلم «خواب تلخ»، در نوشتاری از حضورنداشتن این فیلم در فهرست هشت‌تایی معرفی فیلم ایرانی به اسکار گلایه کرده است. این کارگردان در بخش‌هایی از این نوشتار که با عنوان «خواب تلخ اعتراض نمی‌کند، می‌خندد!» برای ایسنا ارسال کرد، آورده است: «همین اول اعلام کنم که اینجانب محسن امیریوسفی به‌عنوان نویسنده، کارگردان و مالک فیلم سینمایی «خواب تلخ» هیچ اعتراضی به نتیجه انتخاب هشت فیلم اولیه برای معرفی به اسکار فیلم خارجی ندارم چون در این ١٣سالی که از دنیای فیلم کوتاه وارد سینمای بلند شده‌ام یاد گرفتم که اعتراض برای من هیچ نتیجه‌ای ندارد و خانه سینمای من از پای‌بست ویران است!

در مورد انتخاب فیلم مناسب برای اسکار هم قطعا فیلم «فروشنده» بعد از درخشش در جشنواره فیلم کن و دریافت دو نشان نخل طلا یکی برای فیلم‌نامه اصغر فرهادی هوشمند و یکی برای بازی ستودنی شهاب حسینی عزیز، بهترین انتخاب برای اسکار است و اصلا نیازی به تشکیل این گروه و صرف هزینه و رفت‌وآمد و جلسه و اعلام تعامل خانه سینما با ارشاد! و دلهره! و... نبود، مگر اینکه بخواهیم رقابتی دلخوش‌کننده به وجود بیاوریم. ولی خنده من از این بابت است که فیلم «خواب تلخ» حتی در این رقابت دلخوش‌کننده هم در جمع هشت فیلم نهایی نیست، ضمن احترام و تبریک صمیمانه به سازندگان هر هشت فیلم، لازم است یادآوری کنم انتخاب‌نشدن «خواب تلخ» در حالی است که تعداد حضورهای بین‌المللی و جوایز جهانی آن تقریبا از مجموع حضورهای بین‌المللی و جوایز جهانی هشت فیلم انتخاب‌شده بالاتر است!

امیر اسفندیاری که براساس رای اعضای کمیته در مقام سخنگو برگزیده شده‌، نیز گفت: «این فهرست، تمام عناوینی که در فاصله زمانی موردنظر اکران شده‌اند و حتی فیلم‌هایی که در نوبت اکران قرار دارند را شامل می‌شود. اعضای هیأت با ابراز رضایت از کثرت عناوینی که قابلیت مباحثه جدی دارند و در مجامع ملی و بین‌المللی، ظرفیت‌هایی غیرقابل انکار را بروز داده‌اند، در این مرحله، بررسی‌های تکمیلی برای معرفی نماینده‌ای شایسته را با تعیین هشت فیلم در فهرست کوتاه اولیه در دستور کار قرار دادند».