«فروشنده» ، اعتبار سینمای ایران در اسکار

روزنامه ایران: با اینکه موفق نشدم تمام هشت فیلم فهرست اولیه هیأت معرفی فیلم ایرانی به اسکار را ببینم اما معتقدم انتخاب فیلم «فروشنده» با توجه به ویژگی‌های فیلم و اعتبار و جایگاه اصغر فرهادی بهترین انتخاب است. معرفی فیلم «فروشنده» به عنوان نماینده ایران در مراسم اسکار سال ۲۰۱۷ انتخابی شایسته و درست بود.

به اعتقاد من فیلم تازه اصغر فرهادی اثری شسته و رفته و نماینده درست و حسابی برای سینمای ایران است و لایق این انتخاب. اگرچه معتقدم «فروشنده» به لحاظ شخصیت‌پردازی جای کار بیشتری دارد اما در مجموع فیلم خوبی است و نماینده‌ای شایسته از سینمای ایران در آکادمی اسکار است.

نقطه طلایی تلاقی سینمای ایران و اسکار با «جدایی نادر از سیمین» و به همراه آن، موفقیت‌های بین‌المللی و دنباله‌دار فیلم «فروشنده»، پخش‌کننده قدرتمند بین‌المللی این فیلم، اعتبار نام اصغر فرهادی و استقبال آکادمی اسکار از حضور این فیلمساز ایرانی و البته تأیید اهالی سینما و منتقدان و حتی استقبال عمومی مخاطبان از این فیلم، اگر چه همگی گزاره‌هایی بودند که معادله انتخاب نماینده ایران در رقابت سینمایی اسکار را ساده می‌کرد و خیلی‌ها گمان می‌کردند انتخاب نماینده ایران احتیاجی به هیأت انتخاب به صورت رسمی ندارد اما بنیاد سینمایی فارابی تصمیم گرفت با فراغ بال و نگاه حرفه‌ای به انتخاب درست برسد.

صبح شنبه ۲۷ شهریورماه سرانجام جلسه انتخاب نماینده سینمای ایران در اسکار به پایان رسید و هیأت انتخاب فیلم «فروشنده» ساخته اصغر فرهادی را در مقام نماینده سینمای ایران در رقابت بهترین فیلم خارجی زبان در هشتادونهمین دوره جوایز سینمایی اسکار (سال ۲۰۱۷) معرفی کرد.

پوران درخشنده (کارگردان)، محمد بزرگ نیا (کارگردان)، محمد حیدری (دبیر جشنواره فیلم فجر)، سعید عقیقی (فیلمنامه نویس و منتقد سینمایی)، امیرحسین علم الهدی (دبیر شورای سیاستگذاری سینمای هنر و تجربه)، شهرام مکری (کارگردان)، تورج منصوری (مدیر فیلمبرداری)، اکبر نبوی (تهیه‌کننده و منتقد سینمایی) و امیر اسفندیاری (معاون بین‌الملل بنیاد سینمایی فارابی) اعضای هیأت انتخاب نماینده ایران در اسکار، ۲۴ شهریورماه با معرفی ۸ فیلم در فهرست اولیه از همان ابتدا همه اهالی سینما را امیدوار کردند که قرار است در جلسات این شورا بدون در نظر گرفتن مصلحت‌ها فیلم‌ها فقط بر اساس نقاط قوت و ضعف هنری ارزیابی شوند.

تعداد بالای فیلم‌های خوب در فهرست اولیه و حضور فیلم‌های «ابد و یک روز» (سعید روستایی)، «اژدها وارد می‌شود» (مانی حقیقی)، «ایستاده در غبار» (محمدحسین مهدویان)، «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» (وحید جلیلوند)، «دختر» (سیدرضا میرکریمی)، «فروشنده» (اصغر فرهادی)، «لانتوری» (رضا درمیشیان) و «ناهید» (آیدا پناهنده) شرایطی را فراهم کرد که بر خلاف سال گذشته کمیته انتخاب با دست بازتری فیلم برتر را انتخاب کنند.

هر چند که از همان زمان به غیر از «فروشنده» گمانه‌زنی‌ها در خصوص یکی دو گزینه به شکل جدی‌تر مطرح بود اما بسیاری از کارشناسان این حوزه همچنان اعتقادشان بر این بود که برای تضمین نتیجه‌بخش بودن این انتخاب تنها خوب بودن فیلم ملاک نیست و تمام فاکتورها و قواعد معرفی به آکادمی اسکار باید لحاظ شود.

در نهایت روز جمعه ۲۶ شهریور ماه هیأت انتخاب به فهرست کوتاه‌تری رسید و پنج فیلم به منظور بررسی و ارزیابی نهایی مورد توجه قرار گرفت. خبری که درباره پنج گزینه نهایی منتشر شد با تفسیرهای اولیه‎ که از احتمال و شانس معرفی «ابد و یک روز» حکایت داشت فاصله زیادی داشت. طبق آخرین جلسه بنابر تصمیم گرفته شده، سه فیلم «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت»، «اژدها وارد می‌شود» و «ابد و یک روز» ار فهرست اولیه حذف شدند.

با حذف «ابد و یک روز» این سؤال مطرح شد که چرا فیلمی که جوایز متعددی در جشنواره فیلم فجر و جشن خانه سینما گرفته است مورد توجه هیأت معرفی فیلم ایرانی به اسکار قرار نگرفته است.

اما جدا از جریان حذف فیلم «ابد و یک روز» نکته قابل توجه بعد از اعلام فهرست نهایی شورای انتخاب نماینده ایران در اسکار، همچنان گمانه‌زنی‌هایی بود که از رقابت اصلی میان دو فیلم «ایستاده در غبار» و «فروشنده» حکایت داشت. همچنین اخبار غیر رسمی از نظر مثبت برخی از اعضای هیأت داوران نسبت به فیلم «دختر» رضا میرکریمی بواسطه درخشش در جشنواره مسکو روایت داشت.

در این میان البته با وجود اینکه طبق وعده از سوی سخنگوی این هیأت قرار بود نماینده ایران تا ابتدای هفته رسماً از سوی فارابی اعلام شود برخی رسانه‌های خبری همچون برنامه سینمایی «هفت» به جای استقبال از این انتخاب به جنگش رفتند.

با وجود این در نهایت فیلم «فروشنده» اصغر فرهادی به عنوان نشانی از سینمای ایران برای معرفی به فرهنگستان علوم و هنرهای سینمایی اسکار انتخاب شد. طبق اعلام امیر اسفندیاری «سخنگوی هیأت معرفی فیلم ایرانی»، این هیأت با اکثریت قوی آرا، به این انتخاب رسیده است.

افخمی: «فروشنده» فرهادی فیلم بسیار بدی است

در رویدادی جداگانه بهروز افخمی در برنامه این هفته «هفت»، با اشاره به میز نقد دو فیلم «فروشنده» و «لانتوری» در برنامه هفته گذشته بیان داشت: هفته گذشته درباره فیلم‌های سینمای انتقاد اجتماعی صحبت کردیم و با حضور مسعود فراستی و سعید قطبی‌زاده بحث به دو فیلم روز یعنی «فروشنده» و «لانتوری» رسید و منتقدین حاضر، نظرات خود را درباره این دو فیلم گفتند. وی افزود: اما عکس‌العملی که در برخی روزنامه‌ها و فضای مجازی به وجود آمد ما را سر ذوق آورد که این بحث را ادامه دهیم. چون برخی گمان کردند سینما هم جای سیاست است و می‌توانند با فشار و ارعاب مانع از ورود ما به برخی مباحث شوند.

افخمی ادامه داد: مخصوصاً درباره فیلم «فروشنده» به نظر الان فشارهای زیادی است که این فیلم به عنوان نماینده ایران در اسکار معرفی شود. فضای تهدید آمیزی است و برخی گمان می‌کنند با تهدید، ارعاب و فحاشی می‌توانند ما را وادار به عقب‌نشینی کنند. ما اگر قرار به ترسیدن بود اصلاً شروع نمی‌کردیم. مجری «هفت» درباره این فیلم گفت: حقیقت این است که فیلم «فروشنده» فرهادی فیلم بسیار بدی است و در میان ۵ فیلم اخیر ایشان بدترین و ضعیف‌ترین فیلم به حساب می‌آید و در فضای بین‌الملل و منتقدین جهانی نیز همین تصویر ایجاد شده است. این فیلم اشتباهات فیلمنامه‌نویسی فاحش و بزرگی دارد و در موعد مقرر به طور مفصل بدان خواهیم پرداخت.

در ادامه بهروز افخمی با ارائه آماری از سایت سینمایی «متاکریتیک» به عنوان معتبرترین سایت نقد حرفه‌ای در جهان به این نکته اشاره کرد که منتقدین این سایت که خود از طرفداران آثار فرهادی هستند، فروشنده را ضعیف‌ترین فیلم این کارگردان دانسته‌اند و در رتبه‌بندی برترین آثار سینمایی جهان رتبه‌ای بهتر از ۱۴۳۰ کسب نکرده است.

«هفت» در ادامه میزبان حبیب احمدزاده، نویسنده و فیلمنامه نویس بود. احمدزاده با اشاره به اظهارات بهروز افخمی در ابتدای برنامه درباره فیلم «فروشنده» و جشن اسکار گفت: من در دوره‌ای جزو کمیته انتخاب فیلم برای ارسال به اسکار بودم. سایتی که شما گفتید الزاماً بازتاب‌دهنده نظر داوران اسکار نیست و صرفاً نظر برخی منتقدان سینمایی است.