دیپلماسی روحانی در راه دشوار «پسابرجام»

علی بیگدلی؛ استاد دانشگاه در روزنامه ایران نوشت: رئیس جمهوری در حالی این روزها دور جدیدی از رایزنی‌های دیپلماتیک با سران کشورها از نقاط مختلف جهان را در دستور کار خود قرار داده است که او به عنوان چهره‌ای حامی اعتدال در عرصه بین‌المللی شناخته شده است. روحانی در مأموریت نخستش طی هفته جاری در نشست غیرمتعهدها حاضر شد و به بهانه این حضور با مقاماتی گفت‌وگو کرد که پیش از آن فرصت کمتری برای آن یافته بود.

دیدارهایی که به منظور ایجاد توازن سیاسی و ایجاد فضاهای جدید برای تأثیرگذاری در عرصه اقتصادی صورت داد. این در حالی است که آرای سیاسی کشورهای قاره امریکای لاتین در مجامع و محافل بین‌المللی صرفنظر از نقشی که می‌توانند در مراودات اقتصادی با ایران داشته باشند، حائز اهمیت است و همراهی این دسته از کشورها در بزنگاهای مهمی چون چالش هسته‌ای با قدرت‌های بزرگ به حمایت از برنامه هسته‌ای ایران انجامیده است. در این راستا تقویت رابطه با کوبا از اهمیت ویژه‌ای برای ایران برخوردار است.

این کشور در میان کشورهای امریکای لاتین از ثبات بیشتری برخوردار است و از زمانی که سیاست جهانی‌اش با احیا و ترمیم رابطه با امریکا و کشورهای غربی متحول شده است، به عنوان یک قدرت قابل اتکا در میان کشورهای حوزه امریکای لاتین تبدیل شده است. بنابراین برقراری مناسبات جدی با این کشور می‌تواند به تقویت پایگاه سیاسی و اقتصادی ایران در میان کشورهای حوزه امریکای لاتین منتهی شود.

رئیس جمهوری در حالی دیدارهای سازنده‌ای را با مقامات قاره امریکای لاتین از سرگذراند که وجه دوم دیپلماسی او در آخرین سال دوره نخست دولتش در حاشیه نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد بروز خواهد یافت. جایی که او در نخستین مأموریتش در قامت رئیس جمهوری توانست راه تازه‌ای را برای احیای مذاکرات هسته‌ای که پیش از آن شکست خورده بود، بگشاید و با ترویج گفتمان اعتدال به عنوان یک چهره حامی صلح و امنیت در میان همتایان خارجی شناخته شود. تدابیر ویژه روحانی در مبارزه با بحران فراگیری چون تروریسم که مورد تأیید قریب به اکثریت اعضای سازمان ملل متحد قرار گرفت و ارائه الگوی عملی برای حل چالش هسته‌ای و موفقیتش در دستیابی به برجام، او را به یک شخصیت بین‌المللی قابل اتکا تبدیل کرد و باعث شد تا کشورهای غربی با دلگرمی بر مواضع رئیس جمهوری ایران به عنوان یک شخصیت میانه‌رو حساب ویژه‌ای باز کنند.

اما دستیابی به برجام با شروع دشواری‌هایی همراه بود که از سوی محافل تندرو و دشمنان ایران کلید خورد. اتفاقی قابل پیش‌بینی که نشانه‌های آن در مشکلاتی که بر سر راه تعاملات اقتصادی ایران با کشورهای غربی به وقوع پیوست، دیده شد. این درحالی است که پایبندی تمام و کمال ایران به تعهداتش در چارچوب برجام که بارها به تأیید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و مسئولان اروپایی و امریکایی رسیده است، امکان مانور سیاسی بالایی در صحنه‌های بین‌المللی برای ایران فراهم کرده است.

روحانی این بار در خلال چهارمین حضورش در نیویورک با نیل به اهداف اصلی ایران در به رسمیت شناخته شدن برنامه‌های مسالمت‌آمیز هسته‌ای ایران می‌خواهد از فرصت خروج ایران از رکود و فضای بسته گذشته بهره برده و زمینه حل و فصل مشکلات اجرای برجام را از طریق رایزنی‌های دیپلماتیک فراهم کند.

در واقع مهم‌ترین برنامه او در جریان دیدارهایش با سران کشورهای غربی ارسال این پیام به اوباماست که ایران همه تلاش خود را برای حل موضوع هسته‌ای و رفع بدبینی به برنامه هسته‌ای‌اش انجام داده است اما اگر کارشکنی‌ها نگذارد که تأثیر ملموس برداشته شدن تحریم‌ها بر زندگی مردم ایران رؤیت شود، این بار مقامات امریکایی باید قصور ناشی از نقض شکنی در یک توافقی به اهمیت توافق هسته‌ای را برعهده بگیرند.