پرسش مهری که ۱۷ ساله شد

روزنامه فرهیختگان: «پرسش مهر»؛ طرحی است که از سال ۷۶ تاکنون اجرا شده و رئیس‌جمهور هر سال در نخستین روز سال تحصیلی موضوعات مختلفی را در قالب این طرح عنوان می‌کند و تمامی دانش‌آموزان و فرهنگیان می‌توانند در آن شرکت کنند. شاید در نگاه اول این طرح تنها پرسشی ساده باشد، اما دانش‌آموزان از روزهای اول سال تحصیلی با پرسش‌هایی که با موضوعات روز کشور و دنیا نزدیکی دارند، آشنا می‌شوند و از همان روز برای پاسخ دادن به این سوال‌ها به تکاپو می‌افتند.

امسال هفدهمین پرسش مهر رئیس‌جمهور با موضوع «خشونت از کجا نشات گرفته و چگونه عده‌ای خشونت را می‌آموزند» و «در برابر خشونت چگونه می‌توان ایستادگی کرد و چگونه می‌توانیم جامعه‌ای داشته باشیم دارای رحمت نبوی و چگونه می‌توانیم جوامع منطقه و جهان را از خشونت برهانیم؟» مطرح شده است. به همین دلیل گفت‌وگویی با حمید رضا کفاش، معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش و پرورش انجام داده‌ایم تا به سوال‌های ما در مورد تاریخچه پرسش مهر و میزان مشارکت دانش‌آموزان پاسخ دهد.

رئیس جمهوری امسال طبق سنت چند ساله اخیر از دانش آموزان سوالی جدید پرسید. هدف اصلی از طرح پرسش مهر چیست؟

پرسش مهر براساس مصوبه شورای عالی آموزش و پرورش، توسط عالی‌ترین مقام اجرایی کشور برای دانش‌آموزان و معلمان سراسر کشور اجرا می‌شود که در آن رئیس‌جمهور وقت متناسب با مطالعات و پژوهش‌های دفتر ریاست‌جمهوری یکی از مهم‌ترین مسائل کشور یا تعلیم و تربیت را به عنوان پرسش مهر مطرح می‌کند. پرسش مهر از 17 سال پیش در کشور انجام می‌شد. در این راستا بهترین پاسخ‌ها از سوی دانش‌آموزان مورد تقدیر قرار می‌گیرد.

پرسش مهر یک کار سیاسی - جناحی نیست. در واقع یک تربیت سیاسی- اجتماعی است. این فعالیت‌ها به هیچ وجه در مدارس مصداق ورود به دسته‌های سیاسی نیست؛ بلکه به معنای تربیت سیاسی- اجتماعی و دفاع از دستاوردهای دولت است.

تمامی طرح‌ها و پروژه‌های آموزش و پرورش با هدف آشنایی دانش‌آموزان با مسائل جامعه و مشارکت آنها انجام می‌شود. هدف اصلی پرسش مهر تقویت روحیه مسئولیت‌پذیری بین دانش‌آموزان، مشارکت دانش‌آموزان و فرهنگیان، تقویت اعتماد به نفس نسل جوان و نوجوان و تقویت هویت دینی و ملی در نسل نوجوان است.

میزان مشارکت دانش‌آموزان در سال‌های اول به چه صورت بود؟

سال 76 برای اولین‌بار پرسش مهر مطرح شد. در آن زمان رئیس دولت اصلاحات با حضور در یکی از مدارس زلزله‌زده استان اردبیل خطاب به دانش‌آموزان، جوانان و نوجوانان کشورهای اسلامی و دعوت آنان برای مشارکت فعال و گسترده و ارائه راه‌حل‌های عملی برای حل مشکلات جامعه، سنت حسنه‌ای را در عرصه فرهنگی پایه‌گذاری کرد.

او با ترغیب دانش‌آموزان به تفکر و تامل بیشتر در موضوعات مهم و اساسی کشور و انقلاب، از آنان خواست راه‌حل‌های اساسی خود را به مسئولان ارائه دهند. پرسش‌های مطرح شده پیرامون قانونمندی و احترام به قانون و راهکارهای استقرار امنیت و راه‌حل‌های عملی برای بیرون راندن بیگانگان از منطقه با هدف پرورش و روحیه مسئولیت‌پذیری، مشارکت‌جویی و تحقیق و پرسش‌گری و ایجاد اعتماد به نفس و خودباوری در جوانان و نوجوانان و حضور پر‌نشاط و جدی در عرصه فعالیت‌های فرهنگی، سیاسی و اجتماعی بیان شد. در اولین پرسش مهر حدود پنج میلیون و 53 هزار و 767 دانش‌آموز شرکت کرده و دانش‌آموزان برگزیده جوایز خود را از رئیس‌جمهور دریافت کردند.

از زمان آغاز به کار دولت یازدهم چه پرسش‌هایی مطرح شده است؟

اولین پرسش مهری که توسط رئیس‌جمهور مطرح شد در سال تحصیلی 93-92 بود. روحانی در آن سال، این سوال را مطرح کرد که اگر پدر شما رئیس‌جمهور باشد انجام چه اقداماتی را به او توصیه می‌کنید تا بتواند اعتدال و میانه‌روی را در همه ابعاد زندگی گسترش دهد؟ روحانی چهاردهمین پرسش مهر را مطرح کرد که در مجموع هشت میلیون و 500 هزار دانش‌آموز آثار خود را به کنگره ارسال کردند. این دانش‌آموزان شامل سه میلیون در دوره ابتدایی، یک میلیون و 700 هزار در دوره متوسطه اول و سه میلیون و 800 هزار نفر در دوره متوسطه دوم بوده‌اند.

سال 94-93 چون هشدارهایی کم‌آبی و بحران آب زیاد بود رئیس دولت تدبیر و امید هم پانزدهمین پرسش مهر را به موضوع «آب» اختصاص داد. پرسشی که توجه جامعه را نیز به مشکل کم‌آبی جلب کرد. در آن سال روحانی با مطرح کردن این موضوع که عزیزانم ایران ما با مشکل جدی کمبود آب روبه‌رو است و هر کدام از ما چگونه از آب‌های ایران می‌توانیم بهتر نگهداری و استفاده کنیم؟ زنگ پرسش مهر را به صدا در‌آورد.

در پانزدهمین پرسش مهر حدود سه میلیون و 189 هزار دانش‌آموز و افراد فرهنگی شرکت کردند. با بررسی‌های انجام شده در نهایت دو هزار و 581 فیلم کوتاه، دو هزار و 451 سرود، 12 هزار و 211 شعر، 318 هزار و 639 نقاشی، 47 هزار و 854 کاریکاتور، هزار و 451 نمایشنامه، 42 هزار و 272 عکس، چهار هزار و 95 مقاله پژوهشی، 9 هزار و 949 پوستر، 14 هزار و 773 داستان و 11 هزار و 952 وبلاگ به دبیرخانه ارسال شد.

اما در شانزدهمین سال ارائه پرسش مهر از سوی رئیس‌جمهوری و همزمان با آغاز سال تحصیلی‌95 -‌94، روحانی این سوال را مطرح کرد که به نظر شما دانش‌آموزان عزیزی که سرمایه اصلی کشور ما هستید پس از پایان تحریم چه فرصت‌های جدیدی برای کشورمان از لحاظ علمی، فناوری، دانش، اقتصادی و روابط ما با همسایگان و همچنین با دنیا به وجود آمده است؟ پس از پایان تحریم‌ها و در ماه‌های آینده فرصت‌های پیش روی ما چیست و چگونه باید به بهترین وجه از این فرصت استفاده کنیم. بیش از سه میلیون و ۲۱۹ هزار و ۴۹۴ دانش‌آموز، معلم، دانشجو معلم و اولیای دانش‌آموزان در پرسش مهر شانزدهم رئیس‌جمهور
شرکت کرده‌اند.

نظرتان در مورد هفدهمین پرسش مهر رئیس‌جمهور چیست و چرا موضوع خشونت مطرح شده است؟

متاسفانه خشونت، بلای بزرگی است که در تمام دنیا وجود دارد. رئیس‌جمهور با مطرح کردن این پرسش می‌خواهد مهربانی‌ای که در دین و آیین ما هست را یادآور کند. مطرح کردن این پرسش به این معنا نیست که خشونت وجود دارد؛ بلکه در اصل برای پیشگیری از خشونت است. امیدواریم دانش‌آموزان امسال هم مانند سال‌های گذشته به بهترین شکل درباره این موضوع مشارکت کنند.

آیا پرسش مهر تاکنون دستاوردی را برای کشور به همراه داشته است؟

«پرسش مهر» دستاوردهای ملموس و ناملموسی داشته است. اینکه بتوانیم روحیه پرسشگری و پاسخ به سوال را در دانش‌آموزان تقویت کنیم ازجمله دستاوردهای ناملموس پرسش مهر است. همچنین اینکه توانسته‌ایم با مطرح کردن این پروژه به صورت خودجوش‌ انگیزه‌های سوال و جست‌وجو را بین دانش‌آموزان تقویت کنیم.

به‌عنوان مثال سال گذشته بیش از سه میلیون و ۲۱۹هزار و ۴۹۴ اثر به دست ما رسید؛ آثاری که هم بعد فرهنگی داشتند و هم بعد هنری که این موضوع نشان می‌دهد ما توانسته‌ایم توجه دانش‌آموزان را به سمت دیگری جلب کنیم. البته ازجمله دستاوردهای ملموس «پرسش مهر» می‌توان به چاپ کتابچه‌های پاسخ دانش‌آموزان و همچنین چاپ نقاشی‌ها و پوستر‌های دانش‌آموزان اشاره کرد. تمامی آثاری که به صورت کتابچه و پوستر هستند را در نمایشگاهی در کنگره ملی به نمایش گذاشته‌ایم.