واکنش به تخریب کاخ صاحبقرانیه

روزنامه اعتماد: عمارت قاجاری صاحبقرانیه این روزها احوال خوشی ندارد. سکوت و رخوتی که در محوطه این کاخ حاکم است نشانه خوبی نیست، هر چند مسوولان میراث فرهنگی می‌گویند برای بررسی دقیق و علمی این موضوع کمیته فنی تشکیل داده‌‌اند و کارشناسان در حال بررسی موضوع هستند، اما کارشناسان در عین اقداماتی که در حال حاضر انجام می‌دهند یک نگرانی بزرگ هم دارند.

نشست زمین، این همان موضوعی است که مدت‌هاست تهران را تهدید می‌کند و بیش از همه بناهای تاریخی موجود در پایتخت ٢٠٠ ساله ایران را. اخیرا روند تخریب‌های صاحبقرانیه تشدید شده و کارشناسان معتقدند دلیل این تسریع، ساخت مجتمع تجاری اطلس‌مال در جنوب این مجموعه فرهنگی - تاریخی است.

محمدحسن طالبیان در خصوص تخریب‌هایی که در صاحبقرانیه شدت گرفته‌ و به طور کلی منطقه نیاوران را تهدید می‌کند گفت: «مساله‌ای که در مورد صاحبقرانیه وجود دارد این است که در اسرع وقت باید مقاوم‌سازی زمین صورت گیرد، اما باید به این نکته هم توجه کنیم که کل زمین محدوده کاخ در خطر است. در حال حاضر شهرداری مسوول است که در رابطه با این موضوع فکر کند. هر چند اطلس‌مال به تنهایی در آسیب‌های کاخ نیاوران نقش نداشته، و عوامل دیگری هم در این آسیب‌ها دخیل بوده‌اند، اما اجرای پروژه اطلس‌مال، آسیب‌های کاخ نیاوران و صاحبقرانیه را تسریع کرده است، به همین دلیل باید زودتر اقدامی در این زمینه انجام شود.»

از سوی دیگر رییس سازمان میراث فرهنگی از نقطه نظر حقوقی و اقدامی که باید به عنوان ریاست این سازمان و متولی اصلی بناهای تاریخی انجام دهد می‌گوید: «ما موظفیم به لحاظ قانونی با هر کسی که به حریم بناهای تاریخی با توجه به هویتی که دارند و ثبت شده‌اند، تعرض کند، برخورد قانونی کنیم.»

مسعود سلطانی‌فر این جمله را در پاسخ پرسشی در خصوص اقدام میراث فرهنگی برای برخورد با ارگان‌هایی که با اجرای پروژه‌های بزرگ خود موجب آسیب دیدن آثار تاریخی می‌شوند بیان کرد و ادامه داد: «ما به لحاظ قانونی موظفیم حافظ میراث فرهنگی و هویت تاریخی و فرهنگی‌مان باشیم، این میراث گاهی در قالب بناها قرار می‌گیرد و به شکل میراث ملموس است و گاهی در قالب آیین و سنن قرار می‌گیرد و در واقع میراث ناملموس ما است. ما با تمام ابزارهایی که در اختیار داریم تلاش می‌کنیم حفاظت از این میراث را انجام دهیم.»

سلطانی‌فر در خصوص ارتباطات بین دستگاهی و اقداماتی که ارگان‌هایی از جمله وزارت راه انجام می‌دهند و خواسته یا ناخواسته موجب تعرض به حریم آثار تاریخی یا آسیب دیدن حریم منظری و ثبتی آثار می‌شوند، گفت: «در حال حاضر رابطه میراث فرهنگی و وزارت راه و شهرسازی در بالاترین و بهترین وضعیت تاریخی خود است. آقای آخوندی در پروژه‌هایی که انجام می‌دهند کاملا با ما هماهنگ هستند، دکتر حناچی هم همین طور، وقتی این هماهنگی در جهت انجام وظایف و توسعه فعالیت‌ها وجود دارد، نقطه تقابلی وجود ندارد.»

سلطانی‌فر در پاسخ به اینکه در بعضی موارد پیمانکاران پروژه‌های اجرایی هستند که اقدامات‌شان مساله‌ساز می‌شود، گفت: «گاهی در مراحل اجرایی مشکلاتی به وجود می‌آید. کاری نمی‌شود کرد.»

یحیی نقی‌زاده، مدیرکل حقوقی و املاک سازمان میراث ‌فرهنگی در خصوص اینکه اگر ثابت شود که اطلس‌مال در آسیب‌های وارد شده به کاخ نیاوران نقش داشته، اقدامی که سازمان میراث فرهنگی باید انجام دهد چه خواهد بود؟ گفت: «کارشناسان فنی سازمان میراث فرهنگی در حال بررسی هستند و در نهایت گزارش فنی و مستندی در این ارتباط هنوز به دست واحد حقوقی نرسیده است، اما وظیفه ما در این خصوص بر این مبنا است که اگر از نظر فنی، گزارشی دایر بر نقض مقررات یا رفتارهایی که منجر به وارد آمدن خسارتی به آثار تاریخی شده، ارایه شود، اقدامات حقوقی لازم را انجام دهیم. اقدامات انجام شده در یک پروژه دو حالت دارد، یا خارج از ضابطه‌ای بوده که به مجری پروژه ابلاغ شده است، یا ضابطه به مجریان پروژه ابلاغ شده و مجری آن را رعایت نکرده است. اگر مورد دوم اتفاق افتاده باشد ما بند مشخص قانونی داریم و پیگیری‌های لازم را انجام می‌دهیم، اما اگر ضوابطی به مجری ابلاغ نشده باشد، چنانچه اجرای پروژه حتی منجر به تخریب در آثار تاریخی شود هم نمی‌توان گفت اقدامات او خارج از ضابطه است.»

نقی‌زاده در پایان اظهار می‌کند که «موضوع صاحبقرانیه و ارتباط آن با پروژه اطلس‌مال موضوع پیچیده‌ای است که نیازمند بررسی‌های فنی و تخصصی دقیق است، اگر این کار انجام شود و مشخص شود که موارد و ضوابطی توسط مجری پروژه اطلس‌مال رعایت نشده، معاونت حقوقی سازمان با جدیت به مساله ورود پیدا خواهد کرد.»

گود‌برداری‌های عمیق مجتمع‌های بزرگ تجاری در نقاط مختلف شهر تهران، با تغییراتی که در ساختار خاک و سفره‌های زیر زمینی تهران ایجاد کرده‌اند، موجب نشست زمین در نقاط مختلف تهران شده‌ است و هر روز خبری تازه در خصوص نشست زمین منتشر می‌شود، حالا هم قرعه به نام کاخ صاحبقرانیه (جهان‌نما) در مجموعه نیاوران افتاده است.