مشکلات ما با آمریکا با یک توافق حل نمی‎شود

گفت و گوی هفته نامه پنجره با حسن لاسجردی کارشناس مسائل سیاسی را می خوانید:

به‎ نظر شما تناقض‌گویی‎‎های مسئولان دولتی در مورد برجام نشأت گرفته از چیست؟

لاسجردی: به هر صورت در توافق‎‎های بین‎المللی به ‎ویژه توافق‎‎هایی که با قدرت‎ها بسته می‎شود معمولا نوساناتی وجود دارد.

منظور از نوسانات چیست؟

لاسجردی: منظور از نوسانات این است که بعضی از قوانین عطف به ما سبق می‎شود و در برخی از مواقع هم رفتار‎های سیاسی یا گروکشی‎‎های سیاسی وجود دارد و به همین جهت در بحث برجام هم همین ‎طور است و به ‎نظر می‎رسد که فشار‎هایی که در ایالات متحده توسط کنگره علیه دولت وجود دارد در همین راستا باشد.

همچنین نگاه دولت در برخی مواقع که نشأت گرفته از اقدامات ایران در منطقه است، سبب شده تا آمریکایی‎ها در برخی از جا‎ها برخلاف روح برجام و توافق اقداماتی را صورت دهند که این اقدامات براساس آن چیزی که در توافق آمده با روح توافق هم‌خوانی ندارد، ولی در عین حال به جهت این‌که در توافق‌نامه و اقدام مشترک ما شاهد روند صفر و صدی هستیم به ‎نظر می‎رسد که دو طرف یکدیگر را در طول اجرا و اقدام و انجام به نوعی برآورد می‎کنند و مورد آزمایش قرار می‎دهند یا به نوعی طرف مقابل را می‎آزمایند تا بییند که چه قدر به اصول و فرایند اقدامی که انجام شده به ‎نظر می‎رسد آن چیزی که خیلی برای برجام مهم است این است که اولا آیا اصل توافق مورد توجه هر دو طرف است و نکته بعدی این است که آیا همه بازیگرانی که در برجام نقش آفرینی کرده‎اند برخلاف روح برجام اقدام می‎کنند و نکته سوم این است که آیا در فرایند زمان برجام قابل بازگشت یا قابل اصلاح است یا این‌که این اتفاق رخ نخواهد داد؛ به‎ نظر می‎رسد که این مسائل همان مواردی است که مورد سوال شما هم قرار دارد.

به‎نظر شما پاسخ این سوالات چیست؟

لاسجردی: در رابطه با بحث کنگره مسلم است که کنگره رقیب جمهوری‌خواهان و دموکرات‎هاست و لذا علاقه‌مند نیست که هزینه یا سربار امتیازات برجام به‎ نفع دموکرات‎ها تمام شود چرا که آن‎ها هم در آستانه انتخابات قرار دارند.

نکته دوم که خیلی مهمتر هم هست این است که باید بپذیریم در ایالات متحده با وجود همه گفت‎وگو‎ها و رایزنی‎ها و انعطاف و لبخند‎ها باز هم جمهوری اسلامی ایران دشمنان بسیاری سرسختی دارد و ما نباید این ذهنیت را داشته باشیم که با یک توافق مشکلات ما با آمریکا حل می‎شود یا این‌که حل خواهد شد.

نکته سوم که خیلی مهم‎تر است این است که برخلاف نگاه بسیاری از افراد که می‎گویند با تغییر دولت در آمریکا امکان دارد برجام هم اجرا نشود به‎ نظر می‎رسد که باز هم در رژیم حقوقی قرارداد‎ها و توافق‌نامه‎ها این ‎طور نیست که وقتی یک دولت تعهدی را ایجاد می‎کند، دولت بعدی آن را رد کند، لذا به ‎نظر می‎رسد که در حال حاضر دنیا یک تجریه‎ای را در پرونده‎ای بسیار مهم برای حل تخاصم به خودش دیده است و من فکر می‎کنم یک اتفاق بسیار مهمی در این رابطه رخ داده است.

به‎نظر شما بد عهدی‎‎های آمریکا در روند اجرای برجام چه تجربیاتی را پیش روی ما قرار می‎دهد؟ با توجه به این‌که مسئولان ایرانی هم اعلام کردند که آمریکایی‎ها در موارد مختلف درخواست مذاکره داشته‎اند.

لاسجردی: در این رابطه من دو نگاه دارم یک نگاهم ایرانی است و یک نگاهم معطوف به بیرون است؛ در رابطه به نگاه بیرونی مسلم است که ما با آمریکا چالش داریم؛ موضوع اجرای برجام با توجه به این‌که از نگاه آن‎ها یک موفقیت برای ایران بوده آن‎ها علاقه‌مند نیستند که این موفقیت در کلیت نظام مطرح شود و ایران یک جهش مهم اقتصادی را شاهد باشد لذا به اعتقاد من دشمنی‎‎های آن‎ها به ‎ویژه از جنبه جمهوری‌خواهان ادامه پیدا می‎کند و ما همچنان این چالش را خواهیم داشت اگر چه برای رفع این چالش آقای روحانی و تیمش مذاکراتی را با برخی قدرت‎‎های دیگر هم داشتد و گفت‎وگو‎هایی را برای فشار به آمریکا در دستور کار گذاشتند لذا باید گفت که قطعا طرح موضوع هم‌کاری ما با آمریکا در فضای فعلی و تجربه برجام می‎تواند به ما کمک کند که در این عرصه با تجربه بیشتری وارد شویم.

اما در رابطه با موضوع داخلی به‎نظر می‎رسد این تجربه را رهبری به‎درستی در اختیار ما قرار داده‎اند و راه و مسیر را به خوبی برای دولت و دستگاه دیپلماسی ترسیم کرده‎اند.

ایشان فرمودند که ما با آمریکایی‎ها مذاکره کرده‎ایم و تجربه مذاکره هم داریم اما بنده به این مذاکرات خوشبین نیستم لذا به‎ نظر می‎رسد با توجه به این‌که جایگاه رهبر انقلاب به جهت دیده‌بانی و تعیین مسیر بسیار مهم است لذا ایشان هم به ‎درستی این مسیر را طراحی کرده‎اند و من فکر می‎کنم با این بیان و خواسته‎ای که ایشان از دستگاه دیپلماسی برای فشار به آمریکا و نهیب‌زدن به آن‎ها داشته‎اند نوعی هموار کردن مسیر برای حل مشکلات است و به نوعی برخلاف بعضی از نگاه‎‎ها ایشان بیش از آن‌که نگاه بیرونی داشته باشند نگاه درونی دارند و به نیرو‎های داخلی اتکا دارند و به همین جهت است که ایشان اقتصاد مقاومتی را مطرح می‎کنند تا بگویند اگر چه ما با خارجی‎ها مذاکره می‎کنیم اما باید موضوع درون‌نگری و قوی کردن نیرو‎های داخلی را در دستور کار داشته باشیم تا بتوانیم از بال دوم که در عرصه بین‎المللی وجود دارد استفاده کنیم.

به هر صورت به‎نظر می‎رسد افقی که برای برجام داریم باید گسترده‎تر باشد و اگر چه این یک تجربه بین‎المللی است ولی با توجه به اندازه‎ای که برای برجام نیرو و انرژی می‎گذاریم باید به بحث‎‎های داخلی هم معطوف باشیم و اگر بتوانیم این دو بال را به حرکت درآوریم حتما می‎توانیم نواقص برجام را هم حل کنیم.

به‎نظر شما چه‌قدر در ماجرای برجام اهداف انتخاباتی وجود داشت؟ و دولت چه‌قدر توانست این اهداف را محقق کند؟

لاسجردی: اگر بحث‎‎های مربوط به برجام به پایان دولت مربوط می‎شد حتما می‎توانستیم بگوییم که در آن بحث‎‎های انتخاباتی وجود دارد ولی به‎ نظر می‎رسد چون براساس اطلاع من بحث مذاکرات از دولت قبل شروع شده و آقای جلیلی هم در این فضا ورود داشته‎اند و با آمریکایی‎ها هم مذاکره می‎کردند به ‎نظر من دولت با نیت انتخاباتی وارد برجام نشده ولی می‎تواند در صورت به جلو بردن آن و رساندن برجام به فرجام از آن استفاده انتخاباتی هم داشته باشد. ولی در مجموع چون این موضوع از قبل وجود داشت باید گفت که نیت انتخاباتی در این مسأله وجود ندارد