کاش عمو گابو زنده بود

امیلی امرایی در روزنامه شرق نوشت: «امیدوارم آن‌قدر زنده بمانم که تسلیم‌شدن این جماعت بی‌مغز آدم‌کش را به چشم ببینم، صدها‌هزار کلمبیایی در نیم‌قرن به عزا نشستند». این آرزوی قلبی گابریل گارسیا مارکز، نویسنده مشهور کلمبیایی، است؛ مردی که در بازار دست‌فروش‌های بوگاتا همه موزفروش‌ها به عموگابو می‌شناختندش و به اندازه یک ستاره فوتبال یا سیاست‌مدار مردمی محبوب مردم کلمبیا بود؛ اما عمر٨٧ساله گابریل گارسیا مارکز آن‌قدر طولانی نبود که ببیند بالاخره شورشیان فارک رضایت داده‌اند اسلحه‌هایشان را زمین بگذارند.

حالا چند روزی است مردم کلمبیا در تب‌وتاب تسلیم‌شدن این گروه شورشی با نیم‌قرن سابقه خونریزی اخبار را دنبال می‌کنند، دولت کلمبیا اول از همه با این گروه به صلح و توافق رسیده است و بعد هم همه‌پرسی برگزار کرده و حالا با نتیجه‌ای روبه‌رو شده که مسئله صلح با این شورشیان را بدل به معمایی بزرگ کرده است. ٥٠ درصد از شرکت‌کنندگان در همه‌پرسی به توافق صلح با شورشیان رأی منفی داده‌اند. روزنامه‌نگاران و فعالان حقوق ‌بشر در کلمبیا معتقدند باید چرخه خشونت را یک‌جا متوقف کرد.

لیندا دل کاستیلو، روزنامه‌نگار و دوست نزدیک گابریل گارسیا مارکز، می‌گوید: «این از آن لحظه‌هایی است که جای خالی گابو را بسیار احساس می‌کنم، اگر او بود می‌توانست با زبان خودش با مردم زخم‌خورده از فارک صحبت کند و برایشان توضیح بدهد که صلح بهتر از ادامه نفرت است». شورشیان چپ‌گرای فارک نیم‌قرن با دولت‌هایی که در کوبا بر سر کار آمده‌اند، جنگ کرده‌اند و در جریان این درگیری‌ها بیش از ٢٦٠‌هزار غیرنظامی جان‌ خود را از دست داده‌اند و ‌میلیون‌ها نفر بی‌خانمان شده‌اند و کلمبیا به‌واسطه گروگان‌گیری‌های این گروه یکی از مقصدهای خطرناک برای گردشگران شده است. مارکز در دهه ٨٠ به ‌واسطه رفاقتی که با فیدل کاسترو داشت، مذاکرات صلح دولت کلمبیا و شورشیان را به جایی رساند که برای مدتی امیدصلح‌داشتن و اسلحه‌زمین‌گذاشتن شورشیان در دل مردم کلمبیا زنده شد.

حالا مردم کلمبیا نگران‌اند؛ عزاداران و بازماندگان ٢٦٠‌هزار قربانی فارک نمی‌توانند به اجرای عدالت امیدوار باشند و شورشیان فارک خیلی آسان به زندگی عادی برگردند، بی‌آنکه تاوان کشتارها و هراس این سال‌ها را پس بدهند. مخالفان صلح با فارک در کلمبیا از دولت می‌خواهند شورشیان را روانه زندان کند و هرگز اجازه شرکت در هیچ انتخاباتی را نداشته باشند؛ بااین‌حال حامیان صلح ازجمله لیندا دل کاستیلو، استاد دانشگاه آستن که روی مواضع سیاسی نویسندگان و مسئولیت‌های اجتماعی روشنفکران در کشورهای آمریکای لاتین کار می‌کند، معتقد است هنوز هم نویسندگان و روشنفکران می‌توانند در نبود چهره‌های پیشرویی مانند گابریل گارسیا مارکز و کارلوس فوئنتس با مردم‌ خود وارد گفت‌وگو شوند.

او می‌گوید: «بله مردم کلمبیا می‌ترسند، آنها می‌دانند که هیچ دادگاهی نمی‌تواند درد ازدست‌دادن عزیزان‌شان را تسکین بدهد؛ چون نه در شیلی و نه در آرژانتین این زخم التیام پیدا نکرده است؛ اما تنها گزینه ممکن صلح است یا ادامه کشتار؛ و طبیعی است که مردم صلح را می‌خواهند و این نیازمند روشنگری است».

نویسندگان آمریکای لاتین در تمام چند دهه گذشته در روشنگری‌های سیاسی سرزمین‌شان نقشی پررنگ داشته‌اند، از گابریل گارسیا مارکز که به درخواستش کوبا می‌پذیرفت میزبان مذاکرات صلح باشد، تا ماریو بارگاس یوسا که در «مرگ در آند» حقارت ایدئولوژ‌ی‌های رادیکال را به رخ می‌کشد یا آریل دورفمان که در نمایش‌نامه مشهور «مرگ و دوشیزه جوان» از رنج و درد التیام‌نیافته شکنجه‌شدگان در دیکتاتوری پینوشه پرده برمی‌دارد؛ اما حالا حامیان صلح در کلمبیا در جست‌وجوی صدای تازه‌ای هستند که مردم را به رأی‌دادن برای صلح تشویق کنند.