بررسی احتمال زلزله ۸ ريشتری در تهران
در تهران ۳ گسل اصلي شناخته‌شده وجوددارد؛ يكي، گسل شمال پايتخت كه امتداد آن شرقي – غربي است و در كوهپايه‌هاي البرز وجوددارد.
روزنامه تهران امروز: در تهران ۳ گسل اصلي شناخته‌شده وجوددارد؛ يكي، گسل شمال پايتخت كه امتداد آن شرقي - غربي است و در كوهپايه‌هاي البرز وجوددارد.
گسل ديگر از امتداد شمال شرق گسل شمال تهران به سمت دره مشا موجود است كه به اين گسل اصطلاحا گسل مشا مي‌گويند. گسل سوم نيز گسل‌هاي شمال و جنوب شهر ري است.
نكته‌اي كه در اين ميان حائز اهميت است بيشترين بزرگاي قابل توليد توسط گسل‌هاي فوق‌الذكر است. براساس علم روز مهندسي زلزله و دانش زلزله‌شناسي مي‌توان با توجه به‌طول هر گسل بزرگاي زلزله‌هاي محتمل را پيش‌بيني كرد.
در مورد گسل‌هاي تهران براساس طول اين گسل‌ها به‌نظر مي‌رسد احتمال به‌وجود آمدن زلزله ۸ ريشتري در پايتخت تقريبا غير‌محتمل بوده و به عبارت ديگر گسل‌هاي واقع در تهران توان توليد زلزله‌هايي مانند آنچه در ژاپن شاهد بوديم را ندارد.
با‌اين حال بحث مقاوم‌سازي ساختمان‌ها و ابنيه شهري يك بحث مهم و قابل توجه‌است كه در چند سال اخير فعاليت‌هاي جدي در اين زمينه آغاز شده‌است.
بحث مقاوم‌سازي يك بحث گسترده است و براي ورود به آن بايد ابتدا يك تقسيم‌بندي روي سازه‌هاي موجود در شهر داشته‌باشيم. اين قبيل سازه‌ها عموما به ۲ دسته تقسيم مي‌شوند؛ يكسري سازه‌هايي كه كاربري‌هاي حياتي براي شهر دارند و در تعريف رفتار لرزه‌اي آنها در برابر زلزله، يك حد خاص ايمني و مقاومتي بالاتر از حد ساختمان‌هاي معمولي از آنها انتظار مي‌رود.
در واقع زماني كه حادثه‌اي به‌وقوع مي‌پيوندد اين دسته از ساختمان‌ها بايد به كمك شهر و شهروندان بيايند و كمك كنند تا بتوان سطح آثار حادثه را كاهش‌داد؛ بيمارستان‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها و مراكز تامين انرژي شهرها جزو اين دسته از سازه‌ها هستند.
درمورد ساختمان‌هاي معمولي سطح ديگري از رفتار لرزه‌اي در برابر زلزله انتظار مي‌رود كه اين رفتار به دوره بازگشت هر زلزله بستگي داشته و توقع مي‌رود سازه‌هاي اينچنيني حداقل آسيب‌هاي جاني و تلفات را دربرداشته‌باشد.
از نقطه‌نظر عمومي در كشور ما نقطه عطف طراحي مقاوم‌سازي ساختمان‌ها در برابر زلزله به آيين‌نامه ۲۸۰۰ بازمي‌گردد. يك‌سال قبل از زلزله سال ۱۳۶۹ منجيل، اولين ويرايش آيين‌نامه ۲۸۰۰ صورت‌گرفت كه شايد اين آيين‌نامه تا آن زمان خيلي جدي گرفته نمي‌شد اما زلزله رودبار و منجيل كمك‌كرد تا به‌بحث طراحي مقاوم‌سازي ساختمان‌ها در برابر زلزله به‌صورت ويژه و جدي نگاه‌شود. تا به امروز ۲ ويرايش ديگر از اين آيين‌نامه عرضه‌شده و شايد در آينده‌اي نزديك ويرايش چهارم به دست متخصصان و مهندسان برسد.
براين اساس ساختمان‌هايي كه تا قبل از تدوين آيين‌نامه ۲۸۰۰ ساخته شده‌اند، عموما ساختمان‌هايي هستند كه ازنظر لرزه‌اي شايد وضعيت مناسبي نداشته‌باشند اما ساختمان‌هايي كه بعد از تدوين اين آيين‌نامه احداث‌شده و اصول اوليه مهندسي در آنها رعايت شده‌است، ازنظر رفتار لرزه‌اي ويژگي‌هاي بهتري دارند.
تجربه زلزله‌هايي مانند زلزله بم، زلزله منجيل يا امثالهم و حتي زلزله اخير ژاپن كه يكي از ۳زلزله بزرگ قرن اخير بود، نشان‌مي‌دهد اگر حداقل ضوابط مهندسي در اجراي ساختمان‌ها رعايت‌شود، رفتار اين قبيل سازه‌ها حتي مقابل زلزله‌هاي بزرگ، رفتار مناسبي خواهدبود.
دراين ميان بافت‌فرسوده پاشنه آشيل آسيب‌پذيري شهرها در برابر زلزله محسوب مي‌شود؛ ما در كشوري زندگي مي‌كنيم كه در يك پهنه لرزه‌خيز جهاني قرارگرفته و به تعبيري هيچ شهري در كشور ما نيست كه در معرض خطر زلزله نباشد؛ بنابراين اين امكان وجوددارد كه ميزان آسيب‌پذيري شهرهايمان در مواجهه با زلزله كم يا زياد باشد اما تمام شهرها و بخصوص كلانشهرهاي ايران در معرض اين خطر هستند.
در تهران هم اين قضيه صادق است و متاسفانه سطح وسيعي از ساختمان‌هاي پايتخت فرسوده تلقي مي‌شوند؛ البته فرسوده ازنظر مهندسي سازه و زلزله معناي خاص خود را دارد و مثلا امكان‌دارد حتي ساختماني نوساز باشد اما اصول ايمني در آن رعايت نشده‌باشد كه اصطلاحا به آن ساختمان فرسوده لرزه‌اي اطلاق مي‌شود. درواقع اين قبيل ساختمان‌ها دربرابر زلزله‌اي كه براي آن پيش‌بيني شده، مقاومت لازم را ندارد.
در مورد بحث بافت فرسوده، تلاش‌هاي گسترده‌اي طي ساليان اخير در شهرداري تهران صورت گرفته‌است. آنچه مشخص‌است اينكه خوشبختانه آمار ۶ ماهه اول سال‌جاري نشان‌مي‌دهد ميزان رشد ساخت و ساز در بافت‌هاي فرسوده پايتخت ۲ برابر سال قبل بوده‌است.
براساس مصوبه شوراي اسلامي شهر تهران و با تدبير شهردار محترم تهران، از ساختمان‌هايي كه در بافت‌هاي فرسوده ساخته‌مي‌شوند نه‌تنها هيچ عوارضي گرفته‌نمي‌شود بلكه ساختمان‌هايي كه گاهي اوقات متراژ آنها خيلي كمتر از ۱۰۰ متر است، اگر تجميع شده و چند پلاك با هم به‌صورت مشترك ساخت و ساز كنند، امتيازات ويژه و خاصي هنگام گرفتن جواز به آنها داده مي‌شود.
مجموع اين امتيازات كمك‌كرده تا در رابطه با ساخت و ساز در بافت‌هاي فرسوده، يك رشد و شتاب محسوس را بخصوص در شهرتهران شاهد باشيم. از اين حيث درحال‌حاضر تهران در بحث نوسازي بافت‌هاي فرسوده ركورددار بوده و خوشبختانه شتاب و تمايل بسيار خوبي دربين شهروندان مستقر در اين بافت‌ها، براي نوسازي وجوددارد.
گسل ديگر از امتداد شمال شرق گسل شمال تهران به سمت دره مشا موجود است كه به اين گسل اصطلاحا گسل مشا مي‌گويند. گسل سوم نيز گسل‌هاي شمال و جنوب شهر ري است.
نكته‌اي كه در اين ميان حائز اهميت است بيشترين بزرگاي قابل توليد توسط گسل‌هاي فوق‌الذكر است. براساس علم روز مهندسي زلزله و دانش زلزله‌شناسي مي‌توان با توجه به‌طول هر گسل بزرگاي زلزله‌هاي محتمل را پيش‌بيني كرد.
در مورد گسل‌هاي تهران براساس طول اين گسل‌ها به‌نظر مي‌رسد احتمال به‌وجود آمدن زلزله ۸ ريشتري در پايتخت تقريبا غير‌محتمل بوده و به عبارت ديگر گسل‌هاي واقع در تهران توان توليد زلزله‌هايي مانند آنچه در ژاپن شاهد بوديم را ندارد.
با‌اين حال بحث مقاوم‌سازي ساختمان‌ها و ابنيه شهري يك بحث مهم و قابل توجه‌است كه در چند سال اخير فعاليت‌هاي جدي در اين زمينه آغاز شده‌است.
بحث مقاوم‌سازي يك بحث گسترده است و براي ورود به آن بايد ابتدا يك تقسيم‌بندي روي سازه‌هاي موجود در شهر داشته‌باشيم. اين قبيل سازه‌ها عموما به ۲ دسته تقسيم مي‌شوند؛ يكسري سازه‌هايي كه كاربري‌هاي حياتي براي شهر دارند و در تعريف رفتار لرزه‌اي آنها در برابر زلزله، يك حد خاص ايمني و مقاومتي بالاتر از حد ساختمان‌هاي معمولي از آنها انتظار مي‌رود.
در واقع زماني كه حادثه‌اي به‌وقوع مي‌پيوندد اين دسته از ساختمان‌ها بايد به كمك شهر و شهروندان بيايند و كمك كنند تا بتوان سطح آثار حادثه را كاهش‌داد؛ بيمارستان‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها و مراكز تامين انرژي شهرها جزو اين دسته از سازه‌ها هستند.
درمورد ساختمان‌هاي معمولي سطح ديگري از رفتار لرزه‌اي در برابر زلزله انتظار مي‌رود كه اين رفتار به دوره بازگشت هر زلزله بستگي داشته و توقع مي‌رود سازه‌هاي اينچنيني حداقل آسيب‌هاي جاني و تلفات را دربرداشته‌باشد.
از نقطه‌نظر عمومي در كشور ما نقطه عطف طراحي مقاوم‌سازي ساختمان‌ها در برابر زلزله به آيين‌نامه ۲۸۰۰ بازمي‌گردد. يك‌سال قبل از زلزله سال ۱۳۶۹ منجيل، اولين ويرايش آيين‌نامه ۲۸۰۰ صورت‌گرفت كه شايد اين آيين‌نامه تا آن زمان خيلي جدي گرفته نمي‌شد اما زلزله رودبار و منجيل كمك‌كرد تا به‌بحث طراحي مقاوم‌سازي ساختمان‌ها در برابر زلزله به‌صورت ويژه و جدي نگاه‌شود. تا به امروز ۲ ويرايش ديگر از اين آيين‌نامه عرضه‌شده و شايد در آينده‌اي نزديك ويرايش چهارم به دست متخصصان و مهندسان برسد.
براين اساس ساختمان‌هايي كه تا قبل از تدوين آيين‌نامه ۲۸۰۰ ساخته شده‌اند، عموما ساختمان‌هايي هستند كه ازنظر لرزه‌اي شايد وضعيت مناسبي نداشته‌باشند اما ساختمان‌هايي كه بعد از تدوين اين آيين‌نامه احداث‌شده و اصول اوليه مهندسي در آنها رعايت شده‌است، ازنظر رفتار لرزه‌اي ويژگي‌هاي بهتري دارند.
تجربه زلزله‌هايي مانند زلزله بم، زلزله منجيل يا امثالهم و حتي زلزله اخير ژاپن كه يكي از ۳زلزله بزرگ قرن اخير بود، نشان‌مي‌دهد اگر حداقل ضوابط مهندسي در اجراي ساختمان‌ها رعايت‌شود، رفتار اين قبيل سازه‌ها حتي مقابل زلزله‌هاي بزرگ، رفتار مناسبي خواهدبود.
دراين ميان بافت‌فرسوده پاشنه آشيل آسيب‌پذيري شهرها در برابر زلزله محسوب مي‌شود؛ ما در كشوري زندگي مي‌كنيم كه در يك پهنه لرزه‌خيز جهاني قرارگرفته و به تعبيري هيچ شهري در كشور ما نيست كه در معرض خطر زلزله نباشد؛ بنابراين اين امكان وجوددارد كه ميزان آسيب‌پذيري شهرهايمان در مواجهه با زلزله كم يا زياد باشد اما تمام شهرها و بخصوص كلانشهرهاي ايران در معرض اين خطر هستند.
در تهران هم اين قضيه صادق است و متاسفانه سطح وسيعي از ساختمان‌هاي پايتخت فرسوده تلقي مي‌شوند؛ البته فرسوده ازنظر مهندسي سازه و زلزله معناي خاص خود را دارد و مثلا امكان‌دارد حتي ساختماني نوساز باشد اما اصول ايمني در آن رعايت نشده‌باشد كه اصطلاحا به آن ساختمان فرسوده لرزه‌اي اطلاق مي‌شود. درواقع اين قبيل ساختمان‌ها دربرابر زلزله‌اي كه براي آن پيش‌بيني شده، مقاومت لازم را ندارد.
در مورد بحث بافت فرسوده، تلاش‌هاي گسترده‌اي طي ساليان اخير در شهرداري تهران صورت گرفته‌است. آنچه مشخص‌است اينكه خوشبختانه آمار ۶ ماهه اول سال‌جاري نشان‌مي‌دهد ميزان رشد ساخت و ساز در بافت‌هاي فرسوده پايتخت ۲ برابر سال قبل بوده‌است.
براساس مصوبه شوراي اسلامي شهر تهران و با تدبير شهردار محترم تهران، از ساختمان‌هايي كه در بافت‌هاي فرسوده ساخته‌مي‌شوند نه‌تنها هيچ عوارضي گرفته‌نمي‌شود بلكه ساختمان‌هايي كه گاهي اوقات متراژ آنها خيلي كمتر از ۱۰۰ متر است، اگر تجميع شده و چند پلاك با هم به‌صورت مشترك ساخت و ساز كنند، امتيازات ويژه و خاصي هنگام گرفتن جواز به آنها داده مي‌شود.
مجموع اين امتيازات كمك‌كرده تا در رابطه با ساخت و ساز در بافت‌هاي فرسوده، يك رشد و شتاب محسوس را بخصوص در شهرتهران شاهد باشيم. از اين حيث درحال‌حاضر تهران در بحث نوسازي بافت‌هاي فرسوده ركورددار بوده و خوشبختانه شتاب و تمايل بسيار خوبي دربين شهروندان مستقر در اين بافت‌ها، براي نوسازي وجوددارد.
نظر کاربران
اگه مثل شایعه مایاها باشه عیبی نداره بیاد ما اجازه دادیم بیاد.
vaghti oomad mofahmid
پاسخ ها
ای وای!!!خدا نکنه . انشاالله وقتی بیاد(اگه میخواد)که هیچ کسی کوچکترین آسیب چه جانی و چه مالی نبینه