ناگفته‌های ممنوع‌الکاری از هاشم‌پور تا تسلیمی

روزنامه هفت صبح: برنامه فریدون جیرانی در سامانه فیلم‌ نت این هفته به گفت‌وگو با عبدالله اسکندری اختصاص داشت. او که از سال ۶۲ تا ۷۲ مدیریت بخش فرهنگی فارابی را به عهده داشت در این برنامه اینترنتی صحبت‌های جالبی را درباره دلایل ممنوع‌الکاری برخی بازیگران در دهه شصت اعلام کرد.

در این گفت‌وگوی تصویری، اسکندری بر طرف کردن مشکل ممنوع‌الکاری برخی از چهره‌های سینمایی را که قبل از انقلاب مشهور بودند خارج از توان مدیریتی عنوان کرد و در ادامه از دلایل دوری سعید راد از سینما گفت: از زمان ساخت فیلم برزخی‌ها گروهی از تندرو‌ها شروع به فشار آوردن بر سینمای ایران کردند و مدعی شدند که دوباره طاغوت درحال برگشتن به سینما است. کسانی در آن زمان علیه سینما در روزنامه‌هایی همچون کیهان مطلب می‌نوشتند که امروز در خارج از کشور هستند. به گفته اسکندری هیچ هنرمندی در آن دوره به صورت رسمی ممنوع‌الکار نبوده است و بلکه فشار گروه‌های تندرو باعث شد کسی دیگر جرأت نکند با سعید راد همکاری کند.

اسفندیاری در پاسخ به سؤالی درباره ممنوع‌الکاری ایرج قادری نیز گفت: هر چند در دوره ما ایرج قادری فیلمنامه‌ای را که باید می‌آورد نیاورد اما ما هرگز وی را ممنوع‌الکار نکردیم بلکه گروهی که تمایلات روشنفکرانه داشتند و معتقد بودند تماشاچی نباید در سینما احساساتی شود با فیلم‌های وی مخالف بودند.

چرایی ممانعت از حضور جمشید هاشم‌پور با سر تراشیده در فیلم‌ها سؤال دیگر جیرانی از اسفندیاری بود که او در این باره توضیح داد: اعتقاد داشتند که تیپ‌سازی جمشید هاشم‌پور (آریا) تبدیل به کلیشه‌ای شود که سینما را به سمت ابتذال ببرد به همین دلیل از هاشم‌پور خواستیم که دیگر با سر تراشیده در فیلم‌ها بازی نکند هر چند با آمدن جناح راست وی دوباره اجازه پیدا کرد با سر تراشیده در فیلم‌ها بازی کند.

در بخش دیگری از این برنامه اسفندیاری همچنین از حضور نداشتن سوسن تسلیمی و شائبه اعمال این ممنوعیت از سوی مدیران فرهنگی توضیح داد: ما هرگز به بهرام بیضایی نگفتیم که برای ساخت فیلم مسافران از سوسن تسلیمی استفاده نکند و حضور وی در فیلم‌هایی همچون طلسم و مادیان، گواه این حرف من است. فیلم مسافران با حمایت کامل بنیاد سینمایی فارابی ساخته شد و در زمان تدوین آن بهرام بیضایی، کمردرد داشت و ما میز مویلا را که برای تدوین بود و بسیار سنگین بود برای نخستین بار به منزل یک کارگردان بردیم و بیضایی در منزل فیلم را تدوین کرد.