عملیات موصل؛ بلوغ سیاسی در عراق

حسن کاظمی قمی؛ سفیر سابق ایران در عراق در روزنامه ایران نوشت: عزم و اراده دولت عراق برای شروع جدی عملیات نظامی موصل نشان از عزمی در ابعاد بزرگ‌تر برای مقابله عمومی‌تر با پدیده تروریسم در خاک این کشور دارد.

نشانه این عزم را می‌توان در همراهی تمامی نیروهای سیاسی، نظامی و مردمی و همین‌طور همگرایی نهادهای حاکمیتی این کشور با حمایت مراجع دینی و مذهبی یافت. از این حیث عملیات موصل نقطه عطفی در روند تحولات سیاسی، امنیتی و راهبردی عراق به شمار می‌آید که تأثیر و پیامد آن در تحولات منطقه به‌جای خواهد ماند. اگر عملیات موصل در چارچوب توانمندی‌های طراحی شده با موفقیت انجام شود، آثار قابل توجهی در پی خواهد داشت که می‌توان در چند محور به آن اشاره کرد.

مهم‌تر از همه و در وهله اول این است که مشارکت نیروهای مردمی و نظامی و همین‌طور گروه‌های مختلف عراقی در این عملیات، این پیام را مخابره می‌کند که امروز همبستگی و وفاق ملی در موضوع برقراری امنیت و مبارزه با تروریسم و حفظ تمامیت ارضی عراق در این کشور شکل گرفته است. چرا که از زمان اشغال عراق توسط امریکا تقریباً هیچ بزنگاهی نبوده که نیروهای مختلف این کشور این‌گونه در یک همگرایی با یکدیگر ظاهر شوند. این در واقع نشانگر یک بلوغ سیاسی در کشور عراق است.

اما مسأله دوم نگاه به موقعیت امریکا در چند ماه اخیر است. این کشور در ماه‌های گذشته از این عملیات به دنبال چند دستاورد برای خود بود. از جمله گرفتن فرماندهی عملیات توسط نظامیان این کشور با هدف نمایش فرماندهی امریکا در مبارزه با تروریسم. از این حیث امریکایی‌ها می‌خواستند به جای دولت عراق، خودشان نقش محوری عملیات را داشته باشند. موضوع دیگر هم این بود که امریکایی‌ها می‌خواستند در عملیات موصل نیروهای مردمی عراق حضوری نداشته باشند و وارد عمل نشوند.

مهم این است که هیچ‌کدام از این دو مطالبه و هدف اساسی امریکایی‌ها امکان تحقق پیدا نکرد و این یک شکست سیاسی برای این کشور و یک امتیاز مثبت برای مبارزه کشورهای مستقل با تروریسم در منطقه است.

سومین نکته مهم این عملیات این است که دولت و نیروهای عراقی نشان دادند با کمک و مشورت قدرت‌های منطقه‌ای نظیر ایران می‌توانند به طور مستقل امنیت ملی و تمامیت ارضی خود را تضمین کنند. این پیامی مهم برای طرفداران حضور نظامی غرب در منطقه و این کشور خواهد بود و بسیاری از بهانه‌های حضور نظامی امریکا و هم‌پیمانانش در عراق را از بین می‌برد.

نکته چهارم نیز این است که در پی این عملیات جبهه حامی تروریسم که به دروغ ادعای مبارزه با آن را داشت و در طول دو سال و نیم گذشته همواره در عمل با حمایت از تروریسم آن را به منشأ خطر بزرگی تبدیل کرد، مقابل جبهه دیگر که توان خود را در ابعاد سیاسی و نظامی مصروف عقب‌راندن و سرکوب تروریست‌ها کرده بود شکست خواهد خورد. به عبارتی اراده‌های سیاسی برای مبارزه واقعی با تروریسم در روند عملیات موصل و پیامدهای بعد از آن امکان مانور بسیار بالایی پیدا خواهد کرد و توازن اراده‌ها در این دو جبهه تغییر خواهند کرد. نکته پنجم این که اجماع داخلی برای عملیات موصل و موفقیت آن می‌تواند اجماع درونی و روند سیاسی و امنیتی درون عراق را تسهیل کند و به عبارتی تبدیل به تجربه‌ای برای تکرار در صحنه‌های دیگر شود که کاهش مشکلات در این کشور را در پی خواهد داشت.

در نهایت باید تأکید کرد عملیات موصل ضربه بزرگی به توان نیروهای تروریستی در منطقه خواهد زد و امیدها برای سرکوب آن را افزایش می‌دهد. هر چند بیم آن می‌رود که کشورهای حامی تروریسم و از جمله امریکا بعد از این صحنه دیگری را ترتیب دهند، مثلاً با فرستادن برخی سران تروریسم به کشورهایی نظیر افغانستان، لیبی و یمن تهدید آن را در منطقه حفظ و به استمرار بی‌ثباتی، خصوصاً در عراق و سوریه کمک کنند.