چرایی بستن درهای موصل به روی آنکارا

پاسخ قاطعانه حیدر عبادی، نخست وزیر عراق، آب سردی بود که بر سر فرستاده کاخ سفید ریخته شد. العبادی می گوید: «نبرد موصل یک نبرد عراقی است. خود عراقی ها بهای آن را داده اند و خودشان برایش برنامه ریزی کرده اند. می دانم که ترک ها هم می خواهند مشارکت کنند، اما ما به آن ها گفتیم خیلی ممنون، خود عراقی ها از پس آن بر می آیند.» اما ترکیه در موصل به دنبال چیست؟

چرا آمریکایی ها تلاش می کنند تا برای مداخله جویی های ترکیه میانجی گری کنند؟ در آخر این که چرا عراق مخالف حضور ترکیه در عملیات آزاد سازی موصل است؟

ترکیه در موصل به دنبال چیست؟

خط قرمز طایفه ای که رجب طیب اردوغان، در برابر حیدر العبادی، ترسیم کرد و به او هشدار داد که گروه های داوطلب مردمی (حشد الشعبی) نباید به موصل نزدیک شوند، در واقع در راستای عمل به نظریه تاریخی ترکیه یا به عبارت دیگر تورانی است

که در هیچ روزی از تاریخ نباید موصل جزئی از عراق باشد و این شهر جزئی از ترکیه است که این کشور مجبور شد بعد از شکست امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی اول و ترسیم نقشه های جدید کشور ها بر اساس معاهده سایکس - پیکو از آن چشم پوشی کند، واقعیت این است که بخش بزرگی از ترک ها همچنان موصل را جزئی از ترکیه می دانند.

این فقط تاریخ نیست که اردوغان را تحریک می کند، اردوغان همچنین از ابزار سیاسی برای رسیدن به اهدافش استفاده می کند. اردوغان می خواهد با سهیم کردن خود در فتح موصل هم به جاه طلبی های داخلی خود برسد و هم بلندپروازی های منطقه ای اش را پوشش دهد. در سطح داخلی موصل برای اردوغان آن هم در آستانه تغییر ساختار سیاسی ترکیه از یک نظام پارلمانی به یک نظام ریاستی از اهمیتی دو چندان بر خوردار است.

اردوغان بعد از مواجهه و رویارویی با جنبش گولن در ترکیه تلاش کرده است تا خلاء نبود هواداران گولن را با جریانات ملی گرای افراطی در ترکیه پر کند. سمیح ایدیز روزنامه نگار ترکی در این رابطه می نویسد: «دلیل این که ناسیونالیست های ترکیه این قدر روی موضوع موصل حساس هستند، باوری ملی گرایانه تحت عنوان« میثاق ملی ترکیه» است. این میثاق توسط کسانی که در سال های ۱۹۲۲-۱۹۲۱ جنگ های آزادسازی را پیش می بردند تنظیم شده و بر اساس آن موصل در درون مرز های ترکیه قرارداده شده است.

ناسیونالیست  ها معتقدند در آن زمان بریتانیا به ترکیه خیانت کرد و امروز، ایالات متحده نقش بریتانیا را بازی می کند.» اشغال موصل و یا حضور نظامی ترکیه در این کشور می تواند حمایت ناسیونالیست های ترکیه را برای اردوغان به همراه داشته باشد.از سوی دیگر و در سطح منطقه ای اردوغان که تا پیش از این خود را رهبر جهان اسلام می دید، حالا تلاش می کند تا در یک سطح پایین تر خود را رهبر جهان تسنن معرفی کند. او خود را حامی اهل تسنن عراق و سوریه جا زده است.

این در حالی است که این القاب خود خوانده محصول توهمات ذهنی اردوغان بوده و در واقع کسی او را در چنین مقامی به رسمیت نمی شناسد. اردوغان سالهاست که دل در گروی امپراتوری عثمانی و بازگشت به شکوه گذشته دارد و ظاهرا شکست ها و هزینه هایی که این سیاست برای منطقه و مردم ترکیه ایجاد کرده نتوانسته او را بر سر عقل آورد.

چرا آمریکا از ترکیه حمایت می کند؟

از سوی دیگر واشنگتن به خوبی می داند که فتح موصل و حلب می تواند جایگاه ایران در منطقه را به شدت ارتقا دهد، لذا آمریکایی ها تلاش می کنند تا این بار ترکیه را به عنوان یک کشور بزرگ اهل تسنن در برابر ایران قرار دهند، به ویژه بعد از آن که مصر جایگاه خود را در منطقه از دست داده است و این نقش را به کشور های عربی حوزه خلیج فارس داده که آن ها نیز به تنهایی نمی توانند در برابر تهران موازنه ای اعمال کنند، با وجود این که در یمن می جنگند و از گروه های مخالف مسلح در سوریه حمایت می کنند. وقتی که جنگ موصل آغاز شد، آمریکا احساس کرد که نقش ایران از طریق مشارکت نیرو های داوطلب مردمی بسیار پررنگ است، همان طور که در عملیات بیرون راندن داعش از دیگر مناطقی که این گروهک تروریستی طی دو سال گذشته در آن فعال بود، پررنگ بوده است اما در مورد موصل، با توجه به جایگاه و ترکیب گروه هایی که علیه تروریست ها در عراق می جنگند، نگاه متفاوتی وجود دارد. هر گونه نقش آفرینی ایران در موصل از نگاه آمریکایی ها به این معناست که در جنگ حلب و رقه نیز این ایران است که سرنوشت جنگ را تعیین می کند.

دلیل مخالفت عراقی ها چیست؟

این  ها واقعیاتی است که عراقی ها به خوبی از آن آگاهند. نجات مردم موصل از زیر یوغ داعش و تروریسم و بازگرداندن صلح و آرامش به ساکنان سنی موصل به قیمت خون جوانان شیعی حشد الشعبی درخت نحیف وحدت را در عراق آبیاری خواهد کرد به گونه ای که فتح موصل را می توان آغازی بر پایان نزاع طائفه ای در عراق دانست.

این دستاوردی است که با مداخله نظامی ترکیه و تلاش های فرقه ای آنکارا کمرنگ می شود. عراقی ها نمی خواهند بعد از بیرون راندن داعشی ها با نظامیان ترکیه درگیر شوند، پس چه بهتر که از همان آغاز مانع مداخلات این کشور شوند.