باطن رتبه ایران در آلودگی هوا

روزنامه دنیای اقتصاد: بر اساس آخرین رده‌بندی آلودگی هوا میان آلوده‌ترین کشورهای جهان، ایران در رده سی و سوم قرار گرفته و نسبت به ۳۲ کشور آسیایی و آفریقایی دیگر کیفیت هوای بهتری دارد.

بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۱۶، هیچ یک از کشورهای اروپایی و آمریکایی در زمره ۴۰ کشور که حائز رتبه آلوده‌ترین هوا هستند، وجود ندارند و سهم کشورهای آسیایی و آفریقایی نیز در این رتبه‌بندی تنها یک واحد اختلاف دارد.

کشور عربستان در این رتبه‌بندی که بر اساس غلظت مهم‌ترین آلاینده هوای شهرها یعنی ذرات معلق با قطر کمتر از ۵/ ۲‌میکرون (PM ۲.۵) صورت گرفته است،‌ در صدر کشورهای آلوده قرار دارد و پس از آن کشورهای قطر، مصر، بنگلادش، موریتانی، اوگاندا، کویت، نپال، پاکستان و هندوستان به ترتیب آلوده‌ترین کشورها به شمار می‌روند. کشورهای بوتان، اردن، نیجریه، ازبکستان،‌ بورکینافاسو،‌اریتره و اتیوپی نیز هفت کشوری هستند که کیفیت هوای آنها از تهران بهتر ارزیابی شده و در رده‌های ۳۴ تا ۴۰ قرار دارند.

اما اگر این رده‌بندی قدری دقیق‌تر مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد، خواهیم دید که ظاهر این مقایسه با باطن آن قدری متفاوت است. هر چند در ظاهر کشور ایران از نظر ذرات معلق کوچک‌تر از ۵/ ۲ میکرون در رتبه بهتری نسبت به ۳۲ کشور آلوده جهان قرار گرفته است،‌ اما میزان توسعه‌یافتگی و پیشرفت صنعت در این ۴۰ کشور با یکدیگر متفاوت است. به‌عنوان مثال آلوده‌ترین کشورهای این رده‌بندی در مناطق بیابانی قرار گرفته‌اند و به عارضه طبیعی ریزگردها دچار هستند.

از سوی دیگر تمام کشورهایی که آلودگی کمتری نسبت به ایران دارند، در زمره کمتر توسعه یافته‌ترین کشورهای جهان محسوب می‌شوند که بعضا حتی نام آنها هم شناخته شده نیست اما صرفا از این جهت که در مناطق طبیعی پاک‌تری قرار گرفته‌اند، کیفیت هوای بهتری از نظر میزان غلظت ذرات PM ۲.۵ دارند.

در این رده‌بندی چین تنها کشور توسعه‌یافته است که ضمن فعالیت‌های صنعتی وسیع، شانزدهمین کشور آلوده شناخته شده است. هرچند کشورهای در حال توسعه دیگری نظیر امارات،‌ ایران و هندوستان نیز در این رده‌بندی حضور دارند اما اغلب این کشورها از جمله ۲۱ کشور آفریقایی در این فهرست، مراحل اولیه توسعه را طی می‌کنند.