سکته تورم در مهرماه

طبق آمارها، نرخ تورم ماهانه در مهرماه به ۴/ ۰ درصد رسیده و برای دومین ماه متوالی، این شاخص به محدوده اطمینان تورم تک‌رقمی -یعنی کمتر از ۸/ ۰ درصد- بازگشته است. طی چهار ماه اردیبهشت تا مرداد، تورم ماهانه بالاتر از این سطح قرار گرفته و به افزایش تورم نقطه‌به‌نقطه منجر شده بود.

روزنامه دنیای اقتصاد: طبق آمارها، نرخ تورم ماهانه در مهرماه به ۴/ ۰ درصد رسیده و برای دومین ماه متوالی، این شاخص به محدوده اطمینان تورم تک‌رقمی -یعنی کمتر از ۸/ ۰ درصد- بازگشته است. طی چهار ماه اردیبهشت تا مرداد، تورم ماهانه بالاتر از این سطح قرار گرفته و به افزایش تورم نقطه‌به‌نقطه منجر شده بود.

روند اخیر، باعث شده نرخ تورم نقطه‌ای هم پس از سه ماه افزایش در مهرماه کاهش یابد. با وجود این کاهش، کارشناسان معتقدند به‌دلیل بالا بودن نرخ‌های رشد نقدینگی و تغییر ترکیب نقدینگی، همچنان خطر بازگشت تورم به محدوده دورقمی وجود خواهد داشت.

بانک مرکزی نرخ تورم ماهانه کالاها و خدمات مصرفی در مهرماه سال جاری را 4/ 0 درصد اعلام کرد. طبق این داده‌ها، نرخ تورم ماهانه که طی ماه‌های اردیبهشت تا مرداد بالاتر از حد مرزی تهدیدکننده تورم تک‌رقمی (8/ 0 درصد) قرار داشته است، در شهریورماه به محدوده اطمینان تورم تک‌رقمی بازگشته و در مهرماه سال جاری نیز به میانه بازه اطمینان تورم تک‌رقمی رسیده است. بر این مبنا نرخ تورم نقطه به نقطه و میانگین در مهرماه سال جاری به ترتیب 3/ 9 و 7/ 8 درصد گزارش شده است.

با توجه به آغاز سال تحصیلی جدید، گروه‌های «تحصیل» و «پوشاک و کفش» بیشترین افزایش قیمت ماهانه در مهرماه سال جاری را تجربه کرده‌اند. از سوی دیگر بانک مرکزی، نرخ تورم ماهانه گروه «خوراک و نوشیدنی»‌ را برای دومین ماه متوالی منفی اعلام کرد. کارشناسان اعتقاد دارند که بازگشت تورم به مرز زیر 8/ 0 درصد طی دوماهه اخیر به معنای رفع تهدید برای تورم تک‌رقمی نیست، بلکه با توجه به روند انبساط حجم نقدینگی در نیمه نخست سال جاری، مهم‌ترین دستاورد اقتصادی دولت کماکان در معرض تهدید دورقمی شدن در ماه‌های آینده قرار دارد.

ارزان‌تر شدن خوراکی و نوشیدنی

بانک مرکزی، خلاصه نتایج شاخص بهای کالا و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران را در مهرماه سال ۱۳۹۵ منتشر کرد. بر مبنای این گزارش شاخص بهای کالا و خدمات مصرفی مناطق شهری ایران در نخستین ماه از نیمه دوم سال جاری، با افزایش ۴/ ۰ درصدی نسبت به ماه گذشته به رقم ۲۴۵ رسیده است. همچنین این متغیر در مقایسه با مهرماه سال گذشته در حدود ۳/ ۹ درصد افزایش یافته است. بر مبنای گزارش منتشرشده، نرخ تورم میانگین نیز در یک‌ساله منتهی به زمان گزارش شده در حدود ۷/ ۸ درصد است. بر اساس آمار منتشر شده، در میان گروه‌های اصلی کالا و خدمات، نرخ تورم ماهانه در سه گروه منفی، در یک گروه ثابت و در سایر گروه‌ها مثبت بوده است.

بر این اساس شاخص بهای خدمات تحصیلی در مهرماه سال جاری در مقایسه با ماه ماقبل، در حدود ۸/ ۷ درصد افزایش یافته است. بررسی روند افزایش بهای خدمات تحصیلی نشان می‌دهد که تغییرات شاخص بهای این خدمات به‌صورت تعرفه‌ای در آغاز سال تحصیلی اتفاق می‌افتد و در سایر ماه‌های سال در محدوده نزدیک به صفر نوسان می‌کند. بانک مرکزی نرخ تورم ماهانه خدمات تحصیلی در مهرماه سال گذشته را ۸/ ۱۷ درصد گزارش داده بود. بنابراین تورم ماهانه در مهرماه سال جاری در مقایسه با سال گذشته در حدود ۱۰ واحد درصد کاهش یافته است. شاخص کل خدمات تحصیلی در مهرماه سال جاری در مقایسه با ماه مشابه در سال قبل در حدود ۴/ ۱۱ درصد افزایش یافته است.

بر مبنای گزارش بانک مرکزی پس از خدمات تحصیلی، شاخص بهای گروه‌های «رستوران و هتل» و «پوشاک و مسکن» بیشترین افزایش ماهانه را در مقایسه با سایر گروه‌ها تجربه کرده‌اند. بانک مرکزی میزان تورم ماهانه این دو گروه از کالا و خدمات را به ترتیب ۱ و ۸/ ۰ درصد گزارش داده است. به نظر می‌رسد دلیل اصلی افزایش شاخص قیمتی گروه پوشاک و خدمات در مهرماه سال جاری، افزایش تقاضای ناشی از شروع سال تحصیلی باشد. بانک مرکزی همچنین میزان تورم ماهانه در سه گروه «خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها»، «دخانیات» و «تفریح و امور فرهنگی» را منفی گزارش کرده است. بر مبنای گزارش بانک مرکزی، روند کاهش ماهانه ۴/ ۰ درصدی شاخص بهای گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها برای دومین ماه متوالی تداوم یافت. به این ترتیب شاخص بهای گروه خوراکی و آشامیدنی در مهرماه سال جاری در مقایسه با مردادماه سال ۱۳۹۵ در حدود ۷/ ۸ درصد کاهش یافته است. گروه خوراکی و آشامیدنی به علت تاثیر روانی و حضور در تورم هسته از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

بر مبنای گزارش بانک مرکزی، به جز گروه خدمات شاخص بهای تمامی گروه‌های اصلی کالا و خدمات در مناطق شهری در مهرماه سال جاری در مقایسه با ماه مشابه سال قبل افزایش یافته است. بیشترین نرخ تورم نقطه به نقطه مربوط به خدمات بهداشت و درمان است. شاخص قیمتی این گروه در مهرماه سال جاری در حدود ۱۸ درصد نسبت به ماه مشابه در سال گذشته افزایش یافته‌است. بر مبنای گزارش بانک مرکزی، نرخ تورم ماهانه مهرماه ۱۳۹۵ در گروه‌های اختصاصی « کالا» و «خدمات» به ترتیب ۱/ ۰ و ۸/ ۰ درصد بوده است. میزان تغییرات شاخص بهای کالا و خدمات در مهرماه سال جاری در مقایسه با ماه مشابه در سال ۱۳۹۴ به ترتیب ۸/ ۷ درصد و ۳/ ۱۱ درصد گزارش شده است.

بازگشت تورم ماهانه به منطقه امن

بررسی آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد نرخ تورم ماهانه گزارش شده در مهرماه سال جاری در مقایسه با میانگین نرخ تورم ماهانه در ۶ ماه نخست سال جاری در حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است. سال گذشته و در پیرامون مباحث مطرح شده در زمینه تحریک تقاضا نرخ تورم ماهانه ۸/ ۰درصد از سوی برخی از کارشناسان به‌عنوان مرز تجدید نظر در سیاست‌های تحریک تقاضا مطرح شد. به عقیده کارشناسان، تداوم حضور تورم ماهانه در سطح بالاتر از ۸/ ۰ درصد مهم‌ترین دستاورد اقتصادی دولت، یعنی نرخ تورم تک رقمی را با تهدید رو‌به‌رو خواهد کرد. بر اساس آمار بانک مرکزی طی ماه‌های اردیبهشت تا مرداد، نرخ تورم ماهانه همواره بالاتر از مرز اطمینان ۸/ ۰ درصدی قرار داشته است. در مرداد ماه سال جاری تورم ماهانه با ثبت رقم ۷/ ۰ درصد، با اختلاف مرزی اندک در محدوده اطمینان تورم تک‌رقمی قرار گرفت. تورم ماهانه در مهرماه سال جاری نیز با کاهش ۵۰ درصدی نسبت به میانگین خود در ۶ ماه نخست سال جاری به میانه محدوده اطمینان تورم تک‌رقمی رسید.

دوام سایه تهدید تورم تک‌رقمی

بررسی روند نوسانات تورم نقطه به نقطه نشان می‌دهد که با خارج شدن نرخ تورم ماهانه از حد مرزی ۸/ ۰ درصد در ۶ ماهه نخست سال جاری، روند کاهش مستمر تورم نقطه به نقطه که از فروردین ماه سال گذشته آغاز شده بود، تحت تاثیر قرار گرفت. به این ترتیب نرخ تورم نقطه به نقطه که در ابتدای سال جاری به حدود ۴/ ۷ درصد رسیده بود در مردادماه به رقم ۴/ ۹ درصد رسید. به عقیده کارشناسان، نرخ تورم ماهانه با یک وقفه زمانی در نرخ توم میانگین تاثیر می‌گذارد؛ به همین دلیل با وجود عبور تورم ماهانه از مرز بحرانی ۸/ ۰ درصد، نرخ تورم میانگین به مسیر کاهشی مستمر خود ادامه داد. به عقیده کارشناسان هرچند نرخ تورم ماهانه در مهرماه سال جاری، به نصف حد مرزی تهدیدکننده نرخ تورم تک‌رقمی رسیده است، اما با توجه به انبساط حجم نقدینگی در ماه‌های اخیر، نرخ تورم کماکان در معرض تهدید دو رقمی شدن قرار دارد.