روز وزن‌ كشی در مجلس

روزنامه شرق - مهدی قدیمی: تکلیف سه وزیر پیشنهادی روحانی كه برای وزارتخانه‌های آموزش‌وپرورش، ورزش و جوانان و فرهنگ و ارشاد اسلامی به مجلس معرفی شده‌اند، امروز مشخص می‌‍‌شود.

جلسه‌ای که به احتمال بسیار زیاد به جلسه بعدازظهر کشیده می‌‍‌شود و بهروز نعمتی، سخنگوی هیأت‌رئیسه، درباره ترتیب آن گفته است: «طبق آیین‌نامه هرکدام از وزرای پیشنهادی می‌توانند ٣٠ دقیقه به بیان برنامه‌های خود برای اداره وزارتخانه مربوطه، جهت دریافت رأی اعتماد نمایندگان بپردازند. از میان نمایندگان مجلس نیز به ازای هر وزیر دو موافق و دو مخالف اجازه سخنرانی، هر کدام به مدت ١٥ دقیقه دارند که می‌‍‌توانند نوبت خود را با نماینده دیگری قسمت کنند». او همچنین با بیان اینکه طبق آیین‌نامه الزامی به حضور رئیس‌جمهور در جلسه رأی اعتماد وزرا نیست، گفته: «قطعا حضور وی می‌‍‌تواند کمک شایانی به وزرای پیشنهادی جهت کسب رأی اعتماد کند».

نیمه پنهان مجلس

اما این تنها ظاهر ماجراست. آنچه وزرا امروز می‌‍‌گویند و موافقان و مخالفانشان از تریبون جلسه علنی بیان می‌‍‌کنند، نیمی از داستان رأی اعتماد است و نیم دیگر در جلسات فراکسیونی و البته در تکاپوهای امروز نمایندگان در صحن رقم خواهد خورد. تجربه رأی اعتمادهای مجلس نهم به وزرای پیشنهادی روحانی، نشان می‌‍‌دهد که تقریبا سرنوشت همه وزرای پیشنهادی در رایزنی‌های غیرعلنی مشخص شده، یا در جلسات قبل از رأی اعتماد یا در لابی‌های حین جلسه رأی اعتماد، یا با تکثیر شب‌نامه بین نمایندگان یا با پیغام‌هایی که می‌‍‌رسید.

اما حالا و در اولین آزمون مجلس دهم، اوضاع کمی متفاوت از مجلس پیشین است. اضافه‌شدن متغیری به نام فراکسیون امید به معادلات مجلس، هم روی ترکیب و وزن حامیان دولت اثر گذاشته و هم قابلیت اثرگذاری ترفندهای مخالفان تندرو را با تردید مواجه کرده است. آنها در روز سؤال از ظریف و سؤال از وزیر اطلاعات، روش‌های پیشین را در حمله به دولت و تخریب آزموده‌اند و نتیجه‌ای نگرفته‌اند و از این رو درباره تأثير به‌کارگیری مجدد این روش‌ها در جلسه امروز، مطمئن نیستند. در این سوی ماجرا هم فراکسیون امید با مسکوت‌گذاشتن انتقادات خود از معرفی سلطانی‌فر، حمایت رسمی از هر سه گزینه پیشنهادی را در دستور کار قرار داده تا تلاش تندروها برای بستن راه ورود یکی از سه وزیر پیشنهادی، بی‌اثر شود.

حالا و در شرایطی که تکلیف فراکسیون امیدی‌ها و مخالفان تندرو تا حدود بسیار زیادی مشخص شده، سایر اصولگرایان مجلس که برخی از آنها عضو فراکسیون ولایت و برخی دیگر عضو فراکسیون مستقلین هستند، می‌‍‌توانند کفه ترازو را به سمت حامیان یا موافقان دولت تغییر دهند. طیفی که اخبار دیروز، نشان‌دهنده تأثير لاریجانی بر رأی آنهاست. برای دانستن اینکه رأی مجلس در جلسه امروز، چگونه ممکن است به هر سه وزیر پیشنهادی روحانی تعلق نگیرد و یکی از آنها را از راهیابی به کابینه باز دارد، باید مروری بر وضعیت طیف‌های مختلف مجلس داشته باشیم. در کنار فراکسیون امید، این روزها نام دو فراکسیون دیگر در مجلس مطرح است که تفکیک سیاسی برخی از اعضای آنها از یکدیگر، دشوار به نظر می‌‍‌رسد.

فراکسیون اصولگرایان مجلس، با نام فراکسیون ولایت، در زمان انتخاب رئیس مجلس و حول محور ریاست از لاریجانی شکل گرفت. اولین جلسه این فراکسیون هم به ریاست علی لاریجانی برگزار شد. اما بعد از تعیین تکلیف هيأت‌رئیسه، طیفی که در مجلس نهم تحت عنوان فراکسیون رهروان ولایت فعالیت می‌‍‌کردند و نیروهای میانه‌روی مجلس بودند، از این جمع جدا شدند و فراکسیون مستقلین را بازهم مانند فراکسیون رهروان ولایت، به ریاست کاظم جلالی تشکیل دادند. فراکسیونی که این روزها در ادامه سکوت طولانی‌مدت رئیسش، جعفرزاده‌ایمن‌آبادی به عنوان نایب‌رئیس، مواضعش را اعلام می‌‍‌کند و مهرداد لاهوتی هم به عنوان سخنگو، درباره این فراکسیون اخباری می‌‍‌گوید که گاه با نظرات نایب‌رئیس تفاوت دارد.

لاهوتی اخیرا اعلام کرده بود که فراکسیون مستقلین به دو گزینه وزارتخانه‌های فرهنگ و ارشاد و ورزش و جوانان رأی مثبت خواهند داد اما با دانش‌آشتیانی مخالف هستند. پس از این سخنان او، جعفرزاده‌ایمن‌آبادی با حضور در جمع خبرنگاران اعلام کرد که موضع قطعی فراکسیون مستقلین، رأی به هر سه گزینه پیشنهادی است و تأکید کرد که خودش هم قصد دارد در جلسه رأی اعتماد برای دفاع از دانش‌آشتیانی نطق کند. به این ترتیب و تا اینجای کار وضعیت فراکسیون‌های امید و مستقلین، مشخص شده و حالا تنها سؤال این است که چه تعداد از نمایندگان به فراکسیون مستقلین پیوسته‌اند و چه تعداد هنوز خود را در جمع فراکسیون اصولگرایان یا همان فراکسیون ولایت تعریف می‌‍‌کنند؟

جلسه اصولگرایان با لاریجانی قبل از رأی اعتماد

فراکسیون ولایتی‌ها هفته گذشته اعلام کردند که حاجی‌بابایی را به ریاست برگزیده‌اند و قصد دارند هيأت‌رئیسه خود را نیز در ادامه انتخاب کنند. جداشدن یاران لاریجانی از جمع ولایتی‌ها، رئیس مجلس را در شرایط خاصی قرار داده بود. او با جمع‌کردن همه اصولگرایان، از معتدل تا تندرو، زیر یک سقف، توانسته بود فراکسیونی با نام ولایت تشکیل دهد که عقبه رأی ریاستش را تأمین و تضمین کرده بود. حالا با جداشدن میانه‌روها و مستقلین از این جمع، او چگونه می‌‍‌توانست رئیس جمعی باشد که در واقع اصولگرایان منهای میانه‌روها بودند؟ تصمیم رئیس مجلس، تشکیل شورایی از هر دو فراکسیون و ریاست بر آن بود. قرار شد دو فراکسیون با ریاست جلالی و حاجی‌بابایی فعالیت کنند و از هر فراکسیون ١٧ نفر به شورای عالی فراکسیون‌ها معرفی شوند و رئیس این شورا، علی لاریجانی باشد.

اما هنوز خبری از شکل‌گیری این شورا نیست و حالا که وضعیت فراکسیون‌های امید و مستقلین از مجاری رسمی اعلام شده، چشم‌ها به فراکسیون اصولگرایان یا همان ولایت است تا نظر خود را اعلام کنند. هسته مرکزی مخالفان دانش‌آشتیانی که از چهره‌های نزدیک به جبهه پایداری و تندروها تا برخی دیگر از اصولگرایان را دربر می‌‍‌گیرد، در فراکسیون ولایت فعال هستند. نه حاجی‌بابایی به‌عنوان رئیس و نه امیرآبادی، نماینده قم که نقش سخنگوی این فراکسیون را ایفا می‌‍‌کند، تاکنون موضع فراکسیون خود را اعلام نکرده‌اند؛ اما دیروز، امیرآبادی خبری را به خانه ملت داد که معنایی خاص داشت. او گفت: «ساعت ٦:٣٠ صبح سه‌شنبه و پیش از آغاز جلسه رأی اعتماد، فراکسیون ولایت به ریاست دکتر علی لاریجانی تشکیل جلسه داده و برنامه کاری سه وزیر پیشنهادی را بررسی می‌‍‌کند». در ادامه این خبر کوتاه تأکید شده که سه وزیر پیشنهادی هم در این جلسه حاضر خواهند بود.

اعلام خبر تشکیل جلسه فراکسیون ولایت با ریاست علی لاریجانی، با آنچه در روزهای گذشته درباره ریاست حاجی‌بابایی بر این فراکسیون گفته شده هم‌خوانی ندارد. امیرآبادی در خبری که به خبرگزاری رسمی مجلس داده هم اشاره‌ای به مجمع عالی فراکسیون‌ها نکرده و به‌همین‌دلیل نمی‌توان گفت که قرار است دو فراکسیون مستقلین و اصولگرایان جلسه‌ای مشترک با ریاست لاریجانی برگزار کنند. پس معنای جلسه صبحگاهی با ریاست علی لاریجانی چیست؟ برای دانستن معنای این جلسه هم باید به جلسات مشابه در مجلس قبلی فلاش‌بک زد. آنجا هم اگر قرار بود اجماعی فراکسیونی برای یک تصمیم اتخاذ شود، فراکسیون رهروان با ریاست کاظم جلالی تشکیل جلسه می‌‍‌داد، اما در مقاطعی خاص، اصولگرایان مجلس نهم جلساتی را با حضور علی لاریجانی برگزار می‌‍‌کردند؛ جلساتی از جنس آنچه قبل از استیضاح فرجی‌دانا، برگزار شد.

در آن جلسه لاریجانی در نقش حَکَم بین استیضاح‌کنندگان و وزیر، حاضر بود و در صحن علنی و در روز استیضاح هم چندین‌بار به قول‌وقرارهای آن جلسه اشاره شد؛ قول‌وقرارهایی از جنس اینکه فلان معاون عزل شود و فلان وعده انجام شود تا مجلس رأی اعتماد بدهد. با این پیشینه، حالا هم دور از ذهن نیست که مجموعه کسانی که در فراکسیون ولایت، قصد دارند به دانش‌آشتیانی رأی ندهند، جلسه صبحگاهی روز رأی اعتماد را تشکیل داده‌اند تا در حضور رئیس مجلس، با دانش‌آشتیانی اتمام‌حجت کنند. چراکه تقریبا غیرممکن است نتیجه این جلسه، اعلام رأی‌ندادن به سلطانی‌فر و صالحی‌امیری به‌عنوان موضع اصولگرایان باشد. پس تنها گزینه‌ای که باید درباره آن تصمیم‌گیری شود، رأی به دانش‌آشتیانی است؛ تصمیمی که با توجه به حضور لاریجانی در این جلسه، معدود مستقلینی هم که مانند لاهوتی مخالف دانش‌آشتياني هستند در آن مشارکت خواهند داشت.

تقسیم کار فراکسیون امید برای جلسه امروز

اما فارغ از اینکه اصولگرایان مجلس، همگی مانند تندروهای جناح خود برای رأی‌ندادن به دانش‌آشتیانی همسو شوند یا برخی از آنها به مستقلین بپیوندند و به هر سه گزینه رأی موافق دهند، قطعا آنچه تا همین‌جا هم خیال دولت را از رأی‌آوری وزرای پیشنهادی تا حدود زیادی آسوده کرده، موضع قطعی فراکسیون امید و بخش زيادي از مستقلین است. فراکسیون‌امیدی‌ها دیروز در آخرین جلسه خود با وزرای پیشنهادی، سخنان آنها را شنیدند و پس از خروج سه وزیر از جلسه‌ای که در محل کمیسیون تلفیق برگزار شده بود، جلسه جمع‌بندی را تشکیل دادند؛ جلسه‌ای که نتیجه آن را مي‌شد ‌پیش‌بینی كرد و ساعتی بعد اعلام شد که رأی اعضای فراکسیون امید به هر سه وزیر مثبت خواهد بود، اما این پایان کار امیدی‌ها نبود و ساعتی بعد، تیمی که قرار است امروز در صحن مجلس، به رایزنی با نمایندگان و جلب آرای موافق بپردازد، در محل دفتر فراکسیون گردهم آمدند.

در این جلسه که با حضور رئیس، نایب‌رئیس دوم و حدود ١٥ نفر از اعضای فراکسیون برگزار شد، تقسیم کار اعضا برای اولین جلسه رأی اعتماد مجلس دهم انجام شد و حالا همه‌چیز مهیاست تا در جلسه امروز، دولت روحانی، خاطرات تلخ معرفی سلطانی‌فر، صالحی‌امیری و البته دانش‌آشتیانی به مجلس نهم را فراموش کند؛ اتفاقی که اگر در جلسه صبحگاهی امروز اصولگرایان و لاریجانی، فاکتور جدیدی روی آن تأثير نگذارد، با همراهی امیدی‌ها و مستقلین، قطعی به نظر می‌‍‌رسد، اما عدد آرای موافق و مخالف و ممتنع امروز در رأی اعتماد سه وزیر پیشنهادی، می‌‍‌تواند تصویر روشن‌تری از وضعیت فراکسیون‌های مجلس و وزن طیف‌های سیاسی در مجلس دهم را به ما ارائه دهد.