تنش میان ترکیه و عراق بر سر موصل بالا گرفت

روزنامه شرق: «نبرد موصل ما را در زمان به عقب برمی‌گرداند»؛ این بخشی از صحبت‌های «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهوری ترکیه، است که به‌تازگي گفته این کشور نمی‌تواند وارد جنگ عراق نشود.

استدلال او این است که ترکیه در پیمان سال ١٩٢٣ «لوزان» (یکی از توافق‌نامه‌های بین‌المللی برای حل‌وفصل مناقشه بین اروپا و خاورمیانه پس از جنگ جهانی اول) مجبور شده بخش درخور توجهی از قلمرواش را از دست دهد. امپراتوری عثمانی یکی از بازندگان بزرگ جنگ بود و پیمان لوزان، مرزهای ترکیه امروزی را تعیین کرد.

دراین‌میان موصل که بخشی از امپراتوری عثمانی بود، بخشی از خاک عراق شد. اما اردوغان حاضر نیست ازدست‌دادن موصل از امپراتوری عثمانی را بپذیرد؛ حتی یک قرن بعد از توافق لوزان. او گفته «اصرار بر مرزهای بعد از ١٩٢٣ بزرگ‌ترین بی‌عدالتی در حق یک ملت و دولت است»؛ اظهاراتی که دولت عراق را خشمگین و مضطرب کرده است. از زمان آغاز عملیات موصل، ترکیه اصرار داشته می‌خواهد بخشی از این عملیات باشد و دولت عراق هم هر بار این پیشنهاد را رد کرده است؛ گاه با تشکری دوستانه و گاهی هم با لحنی تند و خصمانه. در جدیدترین تنش لفظی میان آنکارا و بغداد، «حیدر العبادی»، نخست‌وزیر عراق، نسبت به تحریک رویارویی به ترکیه هشدار داده اما هم‌زمان گفته خواستار جنگ نیست.

این اظهارات حیدر عبادی پس از آن مطرح شد که ترکیه تانک‌ها و توپخانه‌های خود را در نزدیکی مرز عراق مستقر کرد؛ مداخله‌ای که به گفته نخست‌وزیر عراق، نقض حاکمیت ملی این کشور است. ترکیه می‌خواهد با عضویت در ائتلاف ضد داعش، در نبرد آزادسازی موصل نقشی ایفا کند. بااین‌حال، عبادی بارها از ترکیه خواسته نیروهایی را که در نزدیکی شهر شمالی عراق مستقر کرده، خارج کند.

نخست‌وزیر عراق روز سه‌شنبه در یک کنفرانس خبری در بغداد گفت: «اگرچه در گذشته شاهد اقدامات تحریک‌آمیز مقامات ترکیه بودیم، نمی‌خواهیم با ترکیه مقابله کنیم، اما اگر بخواهند وضعیت ناخوشایندی را بر ما تحمیل کنند، بهای سنگینی بابت این کار خود خواهند پرداخت».به گفته عبادی، عراق خواهان جنگ با ترکیه نیست اما اگر مقام‌های ترکیه به‌دنبال جنگ باشند، این کشور هم آماده است. او با بیان اینکه دولت عراق نسبت به شهر «تل‌عفر» از توابع نینوا حساس است و به این منطقه توجه دارد، درباره ادامه خطر دخالت ترکیه در عراق هشدار داد و گفت: ما بیش از دیگران به تل‌عفر حساسیت و توجه داریم.

عبادی همچنین یادآور شد اقتدار عراق ناشی از موضع یکپارچه ملی است و میان نیروهای امنیتی و شهروندان همکاری خوبی وجود دارد و عناصر داعشی تلاش می‌کنند در میان مردم مخفی شوند و تابه‌حال تعداد آوارگان کمتر از اندازه‌ای بود که انتظار می‌رود. منابع نظامی ترکیه روز سه‌شنبه اعلام کردند تانک‌ها و توپخانه ترکیه به مناطق مرزی این کشور با عراق ارسال شده‌اند. «فکری ایشیک»، وزیر دفاع ترکیه، با اشاره به جنگجویان کُرد در داخل ترکیه و حوادث عراق گفت، استقرار این تجهیزات نظامی بخشی از آماده‌سازی ترکیه برای تحولات مهم در منطقه است.

ورود به موصل از محور شمال

دو هفته پس از آغاز عملیات موصل، ارتش عراق از منطقه «الشلالات» وارد شمال موصل شد. براساس گزارش رسانه‌های عراقی، نیروهای این کشور که روز دوشنبه از محور شرقی وارد این شهر شده بودند، اکنون توانسته‌اند از محور شمالی هم وارد موصل شوند. لشكر ١٦ ارتش عراق که در جبهه شمالی این شهر در حال عملیات است، پس از پیشروی گسترده در اطراف موصل از منطقه الشلالات وارد شمال این شهر شد.

درهمین‌راستا «طالب شغاتی»، رئیس اداره مبارزه با تروریسم عراق، اعلام کرد اکنون آزادی موصل عملا آغاز شده و نیروهای عراقی وارد این شهر شده‌اند و در پی آن جنگ خانه‌به‌خانه آغاز شده است. نیروهای عراقی روز سه‌شنبه محله «السماح» در سمت شرقی موصل را نیز آزاد کردند. حمله برای بازپس‌گیری موصل از داعش ۱۷ اکتبر آغاز شد.

در این حمله ‌هزاران سرباز عراقی و پیشمرگه‌های کرد در شمال، شرق و غرب موصل شرکت دارند و از سوی جنگنده‌های ائتلاف جهانی به ‌رهبری آمریکا پشتیبانی هوایی می‌شوند. در غرب موصل هم نیروهای شیعه تلاش می‌کنند تا راه ارتباطی داعش به سوریه را قطع کنند.