مالیات‌ گیری از خانه‌های خالی

روزنامه شهروند: خانه‌های خالی از‌ سال آینده مشمول مالیات می‌شوند. این خبری است که حامد مظاهریان، معاون وزیر راه‌و‌شهرسازی دیروز اعلام کرده و گفته است با رونمایی از سامانه شناسایی خانه‌های خالی در ‌سال ٩٦ بالاخره ماجرای دریافت مالیات از خانه‌های خالی به سرانجام رسیده و اجرایی می‌شود.

این موضوع در شرایطی رخ می‌دهد که کارشناسان مسکن معتقدند شمار خانه‌های خالی قابل توجه نیست و دریافت مالیات از این واحدها نمی‌تواند تأثیر قابل توجهی در بازار مسکن ایجاد کند. در عوض موضوعی که سالیان ‌سال است سیاست‌گذاران مسکن ایران از آن غافل مانده‌اند، سهم غیرقابل انکار هزینه زمین در گرانی مسکن است. براساس گزارش مرکز آمار ایران قیمت زمین در تهران از‌ سال ٧٢ تا ٩٥ حدود ٦٠ برابر شده است.

موضوعی که عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی بارها به آن اشاره کرده و از دلالی پرسود زمین به‌عنوان عامل حبابی‌شدن قیمت مسکن یاد کرده است. بر همین اساس کشورهای پیشرفته سالیان ‌سال است یک مدل مالیاتی با عنوان «مالیات بر ارزش زمین» را اجرا می‌کنند. آنها معتقدند زمین یک کالای حیاتی و متعلق به تمام افراد است و از آنجا که این کالا قابل تولید نیست، بنابراین دریافت مالیات از ارزش زمین عادلانه‌ترین نوع مالیات است که مانع از تورم قیمت آن شده و قدرت خرید برای طبقات مختلف را حفظ می‌کند.

با این حال مالیات بر ارزش زمین، سالیان‌ سال است كه در ایران نادیده گرفته شده است و دلالی در بازار زمین و مسکن را به یکی از پول‌سازترین کسب‌و‌کارها در ایران تبدیل کرده است. این مسأله حتی در بازنگری طرح جامع مسکن کشور نیز دوباره نادیده گرفته شد؛ این در شرایطی است که شخص عباس آخوندی، وزیر راه‌و‌شهرسازی یکی از بزرگترین منتقدان سهم گزاف زمین در قیمت تمام شده مسکن است. فردین یزدانی، مدیرگروه بازنگری طرح جامع مسکن در این‌باره به «شهروند» توضیح می‌دهد: در طرح جامع مسکن هیچ برنامه‌ای برای دریافت مالیات از ارزش زمین پیش‌بینی نشده است؛ زیرا در این طرح اصولا به بحث‌های مالیاتی نپرداخته‌ایم.

شمار خانه‌های خالی تهران زیر ٥٠٠‌هزار واحد

برای تعداد خانه‌های خالی در ایران اعداد مختلفی ذکر کرده‌اند که بیشترین آن به حدود ١,٥‌میلیون واحد مسکونی می‌رسد. این در حالی است که بر اساس آخرین آمارگیری از خانه‌های خالی، از روی میزان مصرف ماهانه برق، شمار خانه‌های خالی در تهران کمتر از ٤٠٠‌هزار واحد مسکونی بوده است که به گفته کارشناسان این تعداد در حکم «حجم ذخیره انبار» است و نباید مشمول مالیات شود. بر اساس این آمارها در فاصله سال‌های ٩٠ تا ٩٣ که بازار مسکن سیکل‌های تجاری مختلف را تجربه کرده، خانه‌های خالی نیز با نوسان روبه‌رو شده است؛ به‌طوری‌که تعداد این آپارتمان‌ها از ٣٢٧‌هزار واحد در ‌سال ٩٠ در نیمه ٩٢ تعداد خانه خالی در تهران نزدیک ١٣٠‌هزار واحد نزول کرد؛ اما از نیمه ٩٢ که معاملات مسکن وارد رکود عمیق شد، حجم بازار ذخیره، هر دو ماه به‌طور متوسط ١٣‌درصد افزایش یافت و در شهریور ٩٣ تعداد خانه‌های خالی به ٢٣٥‌هزار واحد رسید.

علت رها‌شده معلول را چسبیده‌ایم

ایرج رهبر، رئیس کانون انبوه‌سازان مسکن در این‌باره به «شهروند» می‌گوید خیلی وقت است که طرح اخذ مالیات از خانه‌های خالی در دستورکار قرار دارد. او تأکید می‌کند از همان ابتدا که زمزمه‌های این طرح شد، اعلام کردیم که نباید انتظار موفقیت چشمگیری از این طرح داشته باشید. حتی کارشناسان وزرات امور اقتصاد و دارایی هم چندان به این طرح متمایل نبودند. به گفته رهبر دو سالی می‌شود که این طرح بلاتکلیف مانده و حالا به نظر می‌رسد با فشار وزارت راه‌و‌شهرسازی رو به عملیاتی‌شدن می‌رود. رهبر ادامه می‌دهد مشکل یک‌میلیون و ٣٠٠‌هزار واحد مسکن مورد نیاز کشور باید ریشه‌ای حل شود؛ نباید به معلول پرداخت و علت را فراموش کرد.

فراموش نکنیم که خیلی از این خانه‌های خالی مربوط به مردمی است که در شهر یا کشور دیگری زندگی می‌کنند. از نظر او بعید است معضل احتکار را طرح مالیات خانه‌های خالی با این شرایط حل کند مگر این‌که دولت برنامه‌ای اساسی برای این طرح تدوین کرده و در نظر داشته باشد بازار تولید و فروش باید رونق پیدا کند و سازنده تحت فشار تحویل به موقع قرار گیرد. او ادامه می‌دهد: در تمام دنیا وقتی یک بخش اقتصادی با رکود مواجه می‌شود، دولت‌ها با ارایه مشوق عوارض و ارایه تسهیلات ارزانقیمت آن بخش را از رکود درمی‌آورند؛ اما در حالی‌که بخش مسکن از ‌سال ٩١ تاکنون با سنگین‌ترین رکود سه دهه اخیر مواجه شده، دولت قصد دارد خانه‌های خالی که فروش نرفته و با خواب سرمایه مواجه شده‌اند، مشمول مالیات کند.

مالیات از خانه‌های خالی محل مناقشه شده است

حامد مظاهریان، معاون وزیر راه‌و‌شهرسازی دیروز به ایسنا خبر داد: با رونمایی از «سامانه شناسایی خانه‌های خالی» در ‌سال ۹۶ این خانه‌ها مشمول مالیات می‌شوند. او تأکید کرد: روند ایجاد سامانه شناسایی خانه‌های خالی به خوبی در حال بررسی است و هفته قبل در نهاد ریاست‌جمهوری مطرح شده است و با توجه به این‌که بخش‌های مختلف دولت درگیر این سامانه هستند، هم‌اکنون تمرکز روی این موضوع است که از‌ سال ۹۶ خانه‌های خالی مشمول مالیات شوند. او همچنین گفت: بحث تخصصی مناقشه‌آمیزی در مورد مالیات بر خانه‌های خالی و میزانی که قانون تعیین کرده جریان دارد؛ اما به ‌هر حال این موضوع مصوبه مجلس است و باید اجرا شود.

معاون وزیر راه‌و‌شهرسازی ادامه داد: ما از یک سو چشم به اجرای قانون مالیات بر خانه‌های خالی داریم که بتوانیم خواسته مجلس را انجام دهیم و از سوی دیگر در حال مباحثه با متخصصان و مجلس هستیم تا اگر امکان‌پذیر باشد اصلاحاتی در این قانون صورت گیرد. قرار بود از ابتدای ‌سال ۹۵ براساس «اصلاحیه طرح مالیات‌های مستقیم» خانه‌های خالی مشمول مالیات شوند که البته هنوز سامانه آن راه‌اندازی نشده است.

این تأخیر البته چندان بی‌فایده نیست؛ زیرا تولیدکنندگان مسکن با توجه به رکود معاملات حال و روز خوبی ندارند و هم‌اکنون تولید مسکن سالیانه بیش از ۴۰۰‌هزار واحد نیست؛ در حالی‌که کشور به سالیانه یک‌میلیون مسکن نیاز دارد. از سوی دیگر مالیات بخش مسکن آن‌قدر نیست که دولت بتواند به‌عنوان درآمدی هنگفت روی آن حساب باز کند.