موضع جدید آل سعود درباره برجام

۱. بازداشتن قدرت هسته‌ای ایران

سعودی‌ها در دوران مذاکرات هسته‌ای ایران و ۱+۵ متحمل هزینه‌های مادی و حیثیتی برای به شکست کشاندن توافق هسته‌ای شدند، تا جایی که سعود الفیصل وزیر خارجه متوفای سابق عربستان با ماموریت ویژه اخلال در پروژه توافق هسته‌ای با پرواز اختصاصی در فرودگاه وین به گفت‌وگو با جان کری نشست تاکنون در شرایط غیرقابل پیش‌بینی که شخصیت و اظهارنظرهای ترامپ شکل داده است، به سمت حفظ این توافق حرکت کرده‌اند. ترکی بن‌فیصل در توضیح این موضوع گفت که «سال‌ها روی این توافق کار شده و برداشت عمومی نه‌فقط در آمریکا بلکه در سراسر جهان این است که این توافق به هدف خود که متوقف کردن برنامه‌های هسته‌ای ایران در راستای تولید سلاح‌های اتمی به مدت ۱۵ سال است، رسیده است.» برخی تحلیلگران متعلق به مکتب فکری «سازه‌انگاری» در روابط بین‌الملل، پیش از این پیش‌بینی کرده بودند که به دلیل آنکه برجام یک توافق بین‌المللی است و به مرور با پایبندی تهران به مفاد آن، قطعیت آن برای دولت‌های عربی به‌خصوص عربستان بیشتر خواهد شد و از حس عدم قطعیت در برخورد با ایران کاسته می‌شود، اعراب به سمت این توافق متمایل خواهند شد.

۲. فقدان سناریوی جایگزین

یکی دیگر از دلایل اصلی و تعیین‌کننده در ذهنیت مقامات عربستان به توافق هسته‌ای در شرایط انتخاب ترامپ که فضای پیش‌بینی را سخت و مبهم کرده است، فقدان آلترناتیو جایگزین است. سعودی‌ها معتقدند که سناریوی عملیاتی‌تری که مطلوب‌تر هم باشد، از آنچه امروز هست وجود ندارد. در همین ارتباط شاهزاده سعودی معتقد است: «فسخ این توافق به شیوه‌ای عجولانه پیامدهای پیچیده‌ای خواهد داشت. من نمی‌دانم که در صورت لغو این توافق به جای آن چیز دیگری برای مهار برنامه‌های هسته‌ای ایران وجود دارد یا نه؟» ترکی‌الفیصل توضیح داد که از نگاه او این توافق باید نقطه آغازی برای یک طرح دراز‌مدت و دائمی با هدف جلوگیری از توسعه و گسترش سلاح‌های هسته‌ای و تخریب جمعی در کل منطقه خاورمیانه باشد. اشاره بن‌فیصل به طرح خاورمیانه عاری از سلاح‌های هسته‌ای است که بتواند رقبای این کشور را که برخوردار از توانمندی‌های هسته‌ای و زرادخانه‌های اتمی هستند به سمت کاهش تسلیحات کشتار‌‌جمعی سوق دهد.

خبرگزاری رویترز یادآوری کرده که دونالد ترامپ در طول کارزار انتخاباتی در مورد توافق هسته‌ای با ایران اظهارنظرهای متفاوتی داشته و دقیقا معلوم نیست پس از ورود به کاخ سفید در این مورد چه سیاستی خواهد داشت؛ ولی از سخنان مشاوران او چنین برمی‌آید که رئیس‌جمهوری منتخب آمریکا نه در پی لغو برجام، بلکه به دنبال نوعی تجدید مذاکره درخصوص تضمین‌های مندرج در این توافق است. مقام‌های ارشد ایران نیز در روزهای اخیر تاکید کرده‌اند که توافق هسته‌ای ایران و قدرت‌های جهانی، توافقی چندجانبه و منطقی است که پایبندی به آن به سود همه طرف‌ها خواهد بود.

۳. بیم از بازگشت تهدید و ناامنی