تاملی بر همكاری ايران و روسيه

فريدون مجلسي در روزنامه آرمان نوشت: كشورهاي مختلف در بعد ديپلماتيك و نظامي با يكديگر همكاري‌هاي مختلفي دارند. ايران نيز از اين همكاري‌ها مستثني نيست. گاهي لازم است ايران با روسيه و در مواردي نيز با غرب قرارداد‌هاي نظامي ببندد. يك كشور مستقل بايد استقلال عمل خود را در هر دو حال حفظ كند.

در اين ميان مساله مصلحت ملي و منافع كشور به عنوان يك امر تاثيرگذار در تصميمات يك نظام مستقل مي‌تواند نقش مهمي ايفا كند. محروم شدن يك كشور از تعامل ولو اينكه اين محروميت از درون ريشه گرفته باشد در حقيقت استقلال آن كشور را تضعيف مي‌كند. به هر روي كالاهاي نظامي روسيه پس از كالاهاي نظامي پيشرفته غربي قابل توجه و مهم هستند و براي اقدامات دفاعي قابل استفاده هستند كه نمونه آن را در جنگ ايران و عراق مشاهده كرديم.

عراق با تجهيزات روسي حمله و تجاوز را به ايران آغاز كرد. درباره همكاري نظامي ايران و روسيه تشخيص نهايي اين مساله بستگي به نظر كارشناسي نظامي‌ها دارد و نگاهي به اين مساله كه رفتار روس‌ها در گذشته نسبت به معاملات چگونه بوده مهم است. آيا آنها قطعات مورد نياز و خريداري شده توسط ايران را به موقع به تهران تحويل دادند؟

به هر حال اين مسائل در محافل ذي‌ربط قابل بررسي است. تلاش روس‌ها براي برخورداري از يك پايگاه در ايران كاملا مغاير با سياست‌هاي اعلام شده نظام جمهوري اسلامي است. اما اگر چنانچه قرار بر اين باشد به صورت مقطعي از پايگاه‌هايي استفاده كنند باز هم‌چنين خواسته‌اي بستگي به موقعيت كشور دارد. در شرايطي كه تركيه به خود اين اجازه را مي‌دهد كه آزادانه وارد فضاهاي كشورهاي همسايه‌اش شود، بايد بررسي كرد كه استفاده مجدد روس‌ها از پايگاه نوژه از چه اهميتي برخوردار است. البته دولت ايران مي‌تواند در صورت بررسي و تاييد اين اقدام به صورت تك نوبني و موقتي اجازه استفاده موردي را به اين كشور دهد. علاوه بر مساله پايگاه نوژه و درخواست مجدد روس‌ها براي استفاده از اين پايگاه همان‌طوركه پيش‌تر اشاره شد ايران بايد بنا بر ضرورت‌ها و مصالح ملي خود با كشورهاي پيرامونش متحد شود.

از سويي آمريكايي‌ها عملا مخالفت خود را با بسياري از تحريم‌ها اعلام كردند اما هماهنگي و همكاري از سوي آنها صورت نمي‌گيرد، در اين حالت تكليف چيست؟ در اين ميان بايد كشوري با توجه به امكانات خود به ساير كشورهاي جهان در عمل نشان دهد كه برجام به راستي قابل دفاع است.

ايران به ويژه پس از برجام دليل باقي نگذاشته است تا كشورهاي اروپايي يا سايرين نخواهند با اين كشور وارد معامله شوند. اگر آمريكا در دوران ترامپ از معامله با ايران جلوگيري كند يا همچنان ميان گفتار و رفتار غرب تغييري در جهت همكاري صورت نگيرد در اين صورت امضاي اين قراردادها از جمله قرارداد اخير ايران و چين در زمينه نظامي ضمن اينكه بخشي از نيازهاي كشور را برآورده مي‌كند نوعي هشدار به جهان غرب است.

اگر غرب نخواهد از اين موقعيت بهره‌مند شود تنها بازار را خواهد باخت. همان‌طور كه طي دو روز اخير برخي از مسئولان تهران اعلام كردند كه ما براي اتومبيل به كشورهاي آسيايي نزديك خواهيم شد. اين مساله نشان از آن است كه فرانسوي‌ها كارشكني‌هايي كردند يا شرايطي را قائل شدند، چنين رويكرد و سخناني هشدار به غرب است.

تفاهم‌هايي كه با روسيه شده و همچنين قراردادهايي كه با چين در حال انجام است از منظر تاكتيكي در منطقه قابل توجه است و از سويي براي روز مبادا مي‌تواند مفيد باشد. اگرچه بايد در نظر داشت كه روسيه كارنامه مطلوبي در وفاداري به تعهدات خود نسبت به كشورها ندارد، اما به هر روي ايران بايد بنا بر ضرورت‌ها و مصلحت‌ها رفتار كند.