پنج مانع رونق بازار بدهی

روز گذشته پذیره‌نویسی اوراق مرابحه شرکت سایپا به‌عنوان بزرگ‌ترین صکوک بخش خصوصی در بورس تهران انجام شد. این پذیره نویسی ۵۰۰ میلیارد تومانی، یکی از مهم‌ترین عرضه اوراق بخش خصوصی از طریق بازار سرمایه بود. این اوراق با هدف تامین مالی خرید قطعات از دو شرکت زیرمجموعه شرکت سایپا و با نرخ ۱۸ درصدی منتشر شدند. هر چند این پذیره‌نویسی پس از حدود ۸ماه انجام شد اما کل اوراق مزبور در چند ثانیه به فروش رفت. این موضوع از یکسو تمایل زیاد شرکت‌ها برای تامین مالی از طریق بازار سرمایه و از سوی دیگر اشتیاق فعالان بازار به خرید و سرمایه‌گذاری در این اوراق را نشان می‌دهد. با این وجود همچنان پروسه زمان‌بر بودن از بزرگ‌ترین معضلات و مشکلات این نوع تامین مالی است.

فرصت مناسب برای استفاده از ظرفیت‌های بازار سرمایه

مهدی جمالی، مدیرعامل شرکت سایپا، با اشاره به اینکه برای اولین بار ۵۰۰ میلیارد تومان اوراق مرابحه توسط یک شرکت سرمایه‌گذاری منتشر شد، گفت: انتشار اوراق در بازار سرمایه فرصت خوبی برای صنعت کشور است، این امر فرصتی است تا به جای وابستگی به نظام پولی، از فرصت‌هایی که در بازار سرمایه کشور وجود دارد استفاده کنیم. وی در ادامه افزود: فرصت ایجاد شده در بازار سرمایه، فشار تامین مالی را از نظام بانکی کم می‌کند و باعث رشد و توسعه صنعتی و اقتصادی کشور می‌شود. در این میان بخش خصوصی نیز می‌تواند بهترین استفاده را از این اوراق داشته باشد.

جمالی ادامه داد: علاوه بر این، بهترین کاری که هر اقتصادی می‌تواند انجام دهد، فعال کردن نقدینگی‌های کوچک در صنایع است که این امر نیز با انتشار این اوراق محقق می‌شود. به این ترتیب، نقدینگی‌های خرد به‌طور مستقیم به بخش تولید و صنعت تزریق شده و این آغازی برای ورود مستقیم سرمایه‌های کوچک مردم در رشد و توسعه اقتصادی کشور است. مدیرعامل «خساپا» در ادامه افزود: تامین‌مالی حاصل از انتشار ۵ هزار میلیارد ريالی اوراق مرابحه سایپا بیشتر صرف تامین مالی زنجیره تولید شرکت و تامین‌کنندگان قطعات (دو شرکت مگا موتور و سازه گستر) می‌شود. به عبارت دیگر، این اوراق می‌تواند پشتیبان تامین‌کنندگان قطعات سایپا باشد.

مشارکت دو تامین سرمایه در پذیره‌نویسی سایپا

همان‌طور که اشاره شد روز گذشته ۵ هزار میلیارد ریال اوراق مرابحه سایپا در بورس تهران پذیره‌نویسی شد. حدود سه هزار میلیارد ریال از آن توسط تامین سرمایه امید و دو هزار میلیارد ريال دیگر توسط تامین سرمایه لوتوس پارسیان به‌عنوان متعهد پذیره‌نویسی خریداری شد. اوراق مرابحه تامین مالی شیوه‌ای برای تامین نقدینگی بنگاه‌های اقتصادی بر پایه عقد اسلامی مرابحه است؛ در این شیوه، شرکت مورد نظر برای تامین مالی خود، اقدام به انتخاب یا تاسیس موسسه مالی به منظور خاص با عنوان واسط می‌کند؛ واسط با انتشار اوراق مرابحه از طریق شرکت تامین سرمایه، وجوه سرمایه‌گذاران مالی (مردم) را جمع‌آوری کرده و به وکالت از طرف آنان کالای مورد نیاز بانی را از تولیدکننده (فروشنده) به‌صورت نقد خریداری و به‌صورت بیع مرابحه نسیه به قیمت بالاتر به بانی می‌فروشد. بانی متعهد می‌شود که در سررسید مشخص، قیمت نسیه کالا را از طریق شرکت تامین سرمایه به دارندگان اوراق برساند. دارندگان اوراق می‌توانند تا سررسید منتظر بمانند و از سود مرابحه استفاده کنند یا قبل از سررسید، اوراق خود را در بازار ثانوی به فروش برسانند.

تضمین و انتخاب ضامن به‌عنوان بزرگترین معضل

اوراق دیگر در دست انتشار است

حدادی در ادامه اظهاراتش به دیگر اوراق در دست انتشار اشاره کرد و گفت: قرار است بخش دیگری از تامین مالی شرکت سایپا با انتشار اوراق مرابحه، اجاره و سلف موازی صورت گیرد که مقدمات این امر انجام شده و در حال حاضر کنسرسیومی از تامین سرمایه‌ها برای نهایی کردن این موضوع تشکیل شده که به احتمال زیاد تا پایان سال جاری مبلغ یک هزار میلیارد تومان تامین مالی دیگر نیز از این راه برای «سایپا» محقق خواهد شد.

تسهیل شرایط و تنوع در اوراق