کنایه جوان به دولت: گلابي‌هاي «هوايي» نمي‌رسند!

جوان نوشت: حالا همه چيز در كما فرو رفته است؛ پرواز پرنده‌هاي امريكايي در آسمان ايران كه منتفي شد و اتوبوس‌هاي هوايي فرانسوي هم يك گام به عقب نشسته‌اند. «گلابي» برجام نرسيد و همه چيز مبهم مانده است تا شايد دوباره فروشي برجام سود بيشتري براي شركت‌هاي غربي فراهم كند!

ترامپ به رياست‌جمهوري امریکا رسيده است و مشاوران و حلقه نخست اطراف وي با حملات مكرر به ايران از تنگ‌تر شدن دايره تحريم‌ها چه با برجام و چه بي‌برجام مي‌گويند. زماني كه رئیس‌جمهور تعدادي از وزراي خود را به پاريس برد وزير راه و شهرسازي را سر ميزي نشاند كه قرار بود نتيجه امضاها به ورود ۱۱۸ ايرباس بينجامد. پس از اين قرارداد كه از اساس اولويت‌دار‌بودنش در اقتصاد محل بحث شد و اما و اگرهايي كه عاقبت كار را در هاله‌اي از ابهام قرار داد، بوئينگي‌ها نيز وارد گود شدند و حاضري زدند. بوئينگ امريكا با مقامات و سناتورهاي اين كشور نشست و برخاست كرد تا مجوز فروش هواپيماهاي خود را به ايران دريافت كند.

رقابت ايرباس و بوئينگ براي حضور در ايران موجب بي‌محلي دولت به ساير شركت‌هاي سازنده هواپيماها شد و از قضا اراده بوئينگ براي حضور در كشور را خروجي ديپلماسي هوايي خود دانستند. تعدادي از دولتمردان گفتند كه با باز شدن بند تحريم ها هواپيماسازها براي حضور در ايران با هم رقابت مي‌كنند و ما خوشبخت اين رقابت هستيم. اما ترامپ كه آمد وضعيت به هم ريخت و در نخستين اقدام پس از مشخص شدن رئيس‌جمهور آينده امريكا كنگره اين كشور ممنوعيت فروش هواپيما به ايران را تصويب كرد.

بوئينگي‌ها كه در چند ماه اخير نسبت به اين موضوع اعتراض مي‌كردند امروز تغيير موضعي اساسي داده‌اند: «هر چه ترامپ بخواهد». مقامات شركت بوئينگ گفتند، اگر دولت ترامپ فروش هواپيما به ايران را ممنوع سازد، اين شركت به اين تصميم احترام خواهد گذاشت. تيم نيل، سخنگوي سياستگذاري عمومي هواپيماهاي تجاري بوئينگ در اين باره گفت: «(اين قرارداد) وقتي اتفاق بيفتد، اتفاق خواهد افتاد.» اما در فرانسه شركت هواپيماسازي ايرباس با اشاره به رأي مجلس نمايندگان امريكا در خصوص توقف فروش هواپيما به ايران و پيروزي ترامپ اعلام كرد اين شرايط يك «وضعيت بلاتكليفي» را براي ايرباس در زمينه فروش هواپيما به ايران پديد آورده است.

بلومبرگ در اين باره گزارش داده است: شركت هواپيماسازي ايرباس اعلام كرد در حال ارزيابي تبعات رأي كنگره امريكا به ممنوعيت فروش هواپيماهاي ايرباس و بوئينگ به ايران است، اما فرآيند تكميل قرارداد ۲۷ ميليارد دلاري فروش هواپيما به تهران را نيز متوقف نكرده است.
كلاود براندس، معاون رئيس شركت ايرباس در امور تأمين مالي مشتريان در خاورميانه گفت: ايرباس منتظر خواهد ماند تا ببيند سنا و رئيس‌جمهور باراك اوباما چه واكنشي به تصميم اخير مجلس نمايندگان نشان مي‌دهند. وي افزود: حتي اگر توقف فروش هواپيما به ايران رأي نياورد، رأي اوليه مجلس نمايندگان در شرايطي كه ايرباس در حال مذاكره در مورد شرايط نهايي قرارداد است، يك «وضعيت بلاتكليفي» به وجود آورده است.

براندس افزود: «تصميم نهايي هر چه كه باشد، از نظر زماني براي اين قرارداد خوب نيست. ما بايد واكنش ايران را ببينيم.» چه اوباما مصوبه مجلس نمايندگان را وتو كند و چه نكند، روي كار آمدن دونالد ترامپ «حكايت از وضعيت خوبي ندارد.»
براندس گفت: اگر ايران پول را نقداً پرداخت كند، ايرباس ممكن است بتواند تا قبل از پايان سال كار تحويل يك هواپيماي باريك پيكر‌اي ۳۲۱ به ايران را پيش ببرد، هرچند اين يك فروند «به عنوان بخشي از يك بسته مورد مذاكره قرار گرفته» و هنوز بايد قرارداد نهايي امضا شود. وي گفت: شركت ايرباس همچنين در خصوص فروش چهار فروند هواپيماي پهن پيكر ‌اي ۳۳۰ با ايران رايزني كرده است.

اين مدير شركت ايرباس گفت: حتي اگر قرارداد ايرباس از مخالفت جمهوريخواهان جان سالم به در ببرد، بعيد است به يك قرارداد قطعي براي فروش همه ۱۱۸ فروند هواپيماي اعلام شده تبديل شود، زيرا ايران پنج ماه بعد از توافق با ايرباس، براي خريد ۱۰۹ فروند هواپيما از بوئينگ توافق كرده است. تعداد نهايي فروش هواپيما توسط اين دو شركت به ايران هنوز مشخص نيست.

براندس در ادامه گفت: تعداد نهايي هواپيماها احتمالاً پس از موفقيت ايران در تأمين مالي قراردادها مشخص خواهد شد كه با توجه به حساسيت‌هاي سياسي نسبت به قرارداد به امري پيچيده تبديل شده است. هرچند خزانه داري امريكا در ماه سپتامبر مجوزي را براي فروش ۱۷ فروند هواپيماي ايرباس به ايران صادر كرد، اما ايران به دنبال تأمين مالي اين قرارداد از شركت دوبي ايروسپيس انترپرايز است كه مستلزم صدور مجوز ديگری است.

ايران قصد دارد هواپيماهايي از جمله مدرن‌ترين محصول شركت ايرباس يعني‌اي ۳۵۰ و سوپر جامبوي‌ اي ۳۸۰ را خريداري كند و خريد هواپيماهاي ۷۴۷ جامبو، ۷۷۷ و ۷۷۷ ايكس از بوئينگ را نيز در برنامه دارد. شركت امريكايي بوئينگ به دنبال فروش ۸۰ فرود هواپيما به ارزش ۱۷/۶ ميليارد دلار به ايران به صورت مستقيم و ۲۹ جت مسافربري از طريق شركت‌هاي ليزينگ به ايران است كه آن هم به محاق رفته است.

سفر به چين

همزمان با اين اتفاقات عباس آخوندي از خريد هواپيماهاي چيني گفته است؛ وزير راه و شهرسازي كه در حال تدارك معرفي خود به عنوان يك قهرمان «هوايي» بود خود را در موقعيت شكست خورده مي‌بيند. او به شانگهاي سفر كرده است و در يكي از برنامه‌هاي خود ازشركت هواپيماسازي كومك (Comac) چين بازديد و با مديران ارشد اين شركت هواپيماسازي گفت‌وگو كرد.

در اين ديدار مديرعامل كارخانه كومك تمايل خود را نسبت به ورود به بازار ايران اعلام كرد و وزير راه و شهرسازي كشورمان نيز عنوان كرد: بازار هواپيماهاي مسافربري بازاري رقابتي است و ورود شركت چيني به بازار و صنعت هوانوردي ايران مستلزم ارائه الزامات و استانداردهاي ايمني، فني و كيفي به مراجع، سازمان و ايرلاين‌هاي ايراني و ارائه خدمات پشتيباني فني- مالي از توليدات آن شركت است. هرچند آخوندي براي چيني‌ها شرط گذاشته است اما مشخص نيست با توجه به وضعيت ايرباس و بوئينگ اين شرط‌ها به كجا خواهد رسيد. دولت به هواپيماهاي روسي هم «نه» گفته است و در چنين وضعيتي دولت در بن‌بست بزرگي قرار گرفته تا «گلابي‌هاي هوايي» كه يكسالي است همه در انتظار چيدن آن هستند باز هم از دسترس خارج شود.