افزايش نرخ ارز ناشی از تورم ۳ ساله

هادي حق‌شناس؛ اقتصاددان در روزنامه آرمان نوشت: نوسانات نرخ ارز و تك نرخي شدن آن دو مقوله امروز اقتصاد ايران است.

يكسان‌سازي نرخ ارز منجر به واقعي شدن قيمت‌ها خواهد شد. واقعي شدن قيمت‌ها به دو مقوله صادرات و واردات كمك مي‌كند و در اين صورت، رانت واردات كالا به افراد خاص داده نخواهد شد. از سوي ديگر نوسانات قيمت ارز، رانت‌هايي را متوجه افرادي خواهد كرد كه در بازار ارز به دلالي مشغول هستند.

بازار ارز در ايران در دولت‌هاي مختلف با نوساناتي همراه بوده و متاثر از بازار پول است هر چند ساير بازارها بر بازار ارز تاثير مي‌گذارند اما مهم‌ترين متغيري كه بر بازار ارز تاثيرگذار است را بايد نرخ تورم دانست. اگر پول ملي با تورم تضعيف شود نبايد انتظار داشت ارز خارجي در مقابل ريال تقويت نشود.

ساده‌ترين فرمولي كه براي به‌دست آوردن نرخ ارز معرفي مي‌شود مابه‌التفاوت تورم داخلي به تورم خارجي است و بر اين اساس نرخ ارز بايد تعديل شود. در ۳ سال گذشته، نرخ ارز چندان تغييري نداشته در حالي كه در سال۹۲ تورم بالاي ۳۵ درصد، در سال ۹۳ تورم حدود ۳۰ دصد و در سال ۹۴ تورم حدود ۱۵ درصد و امسال هم در خوشبينانه‌ترين حالت تورم حدود ۱۰ درصد خواهد بود.

اگر تورم‌ها در ۳سال گذشته را به صورت تجمعي جمع كرده و ميزان به دست آمده از تورم كشورهاي هدف واردات كم شود طبيعي است كه نرخ ارز بايد تغيير كند. البته در يك حالت مي‌توان مانع تغيير نرخ ارز شد مانند آن زمان كه دولت‌هاي نهم و دهم در راس كار بودند و درآمدهاي افسانه‌اي نفت را به بازار تزريق مي‌كرد و با تزريق دلارهاي نفتي، نرخ ارزا در بازار تثبيت مي‌شد اما در اين دولت، از درآمدهاي افسانه‌اي نفت خبري نيست و درسال جاري حداكثر درآمدهاي نفتي بيست ميليارد دلار بود و اگر ساير منابع صادرات غير نفتي را به اين موارد اضافه شود كه حدود ۳۷ ميليارد دلار است و اين عدد با سنوات گذشته مقايسه شود نتيجه چنين خواهد شد كه درآمدهاي ارزي ايران قابل قياس با گذشته نيست تا دولت با تزريق ارز به بازار قيمت ارز را تثبيت كند.

دولت البته با كاهش تورم در ۳ سال گذشته به اندازه كافي به عدم جهش قيمت ارز كمك كرد اما تعديل قيمت ارز به دليل كاهش درآمدهاي ارزي و وجود تورم در اقتصاد ايران اجتناب‌ناپذير است. زماني مي‌توان انتظار داشت كه نرخ ارز تعديل شود كه تورم پايين‌تر از ۵ درصد وجود داشته باشد، درآمدهاي ارزي وارد اقتصاد ايران شود و اقتصاد ايران به يك اقتصاد باز برای ورود و خروج ارز باشد.

در اين حالت مي‌توان انتظار داشت كه نرخ ارز تثبيت شده و رو به كاهش بگذارد. از سوي ديگر اقتصاد ايران نياز به يكسان‌سازي نرخ ارز دارد تا با ثبات و پايدار باشد و مشكلي براي نقل و انتقال ارزي نباشد و درآمد ارزي مطمئن وجود داشته و نرخ تورم يك رقمي باشد. در اين حالت مي‌توان شاهد رشد سالم اقتصادي در ايران بود.