سد برجامی مانع صعود بورس است؟

ترکیب اخیر عوامل رشد بازار

در هفته گذشته مولفه‌های مختلفی بر رشد هفتگی شاخص اثر داشت که مهم‌ترین‌ آنها بحث افزایش نرخ ارز آزاد و قیمت جهانی کالاهای اساسی بود. چهارراه استانبول که از روزهای گذشته توجهات بسیاری را به خود جلب کرده است طی یک هفته توانست از دو کانال قیمتی عبور کند تاجایی‌که سطح ۳۸۰۰ تومان نیز در روزهای پایانی هفته شکسته شد. به این ترتیب این ارز مهم جهانی در بازار آزاد تهران توانست رکوردهای جدید را به ثبت برساند که در دولت یازدهم بی‌سابقه بود. در این میان با توجه به صادرات و واردات محور بودن بسیاری از شرکت‌های بورسی این موضوع توانست شرایط این شرکت‌ها را تحت تاثیر قرار دهد. موضوعی که در صنایع صادرات محور مانند پتروشیمی و فلزات اساسی اثرات مثبتی به جای می‌گذارد و در مقابل در صنایع واردات محور مانند دارویی‌ها منجر به افزایش هزینه‌های شرکت‌ها می‌شود.

مولفه بعدی، نوسان در قیمت‌های جهانی کالاهای اساسی بود. موضوعی که در روزهای پایانی هفته به اصلاح قیمتی در بسیاری از کالا‌ها از جمله سرب، روی و آلومینیوم منجر شد. روند صعودی قیمت‌های جهانی محصولات فلزی و معدنی از ماه‌ها پیش آغاز شد و با انتخاب ترامپ به‌عنوان رئیس‌جمهوری آمریکا شدت بیشتری به خود گرفت. بورس تهران نیز به پیروی از روند بازارهای جهانی توانست صعود دلچسبی را در صنایع وابسته رقم بزند. بر همین اساس، رشد قیمت‌ها در عمده محصولات کالایی به ویژه سرب و روی موجب شد تا نمادهای وابسته این محصولات مورد توجه فعالان بازار قرار گیرند.

تقابل دو نگاه و اثرات بورسی آن

سمت و سوی بورس با برجام

با این حال با توجه به نگرانی‌های به وجود آمده از برجام، شرایط فعلی و آینده بورس را می‌توان در دوسناریو توضیح داد. در سناریوی اول، عده‌ای از کارشناسان بر این باورند که رشد حدود ۳۰ درصدی شاخص کل از دی ماه سال گذشته تنها به دلیل توافق هسته‌ای و اجرایی شدن برجام صورت گرفته و دلیل دیگری نداشته است. این کارشناسان معتقدند با توجه به اینکه شاخص طی این بازه زمانی از کانال ۶۰ هزار واحد به ۸۰ هزار واحد رسیده است؛ هرگونه نقض برجام می‌تواند بار دیگر روند این بازار را تحت تاثیر قرار دهد و منجر به افت شاخص شود. اما سناریوی دوم اثر نگرانی‌ها درخصوص برجام را مقطعی دانسته و اثر قابل توجهی را بر بورس محتمل نمی‌دانند. این سناریو این‌طور بیان می‌شود که مولفه‌های اثرگذار دیگری در بازار وجود دارد که از اثر بلند‌مدت نگرانی‌های برجام می‌کاهد.

مولفه‌های سنگین‌تر از برجام برای بورس

در این خصوص «دنیای اقتصاد» در گفت‌وگویی با ولید هلالات، کارشناس بازار سهام سناریوهای مزبور را مورد بررسی قرار می‌دهد. وی در این زمینه می‌گوید: بورس تهران بعد از چند روز تعطیلی با یک افت شایع در کلیه نمادها به استقبال خبرهای برجامی رفته است. فضای روانی کنونی، شرایط را برای افت قیمت‌ها فراهم کرده و به نظر می‌رسد واکنش بازار در روز گذشته تا حدی منطقی بوده است. وی در ادامه می‌گوید: نمی‌توان توقع داشت که در کنار افزایش ریسک‌های سیستماتیک، بازار همچنان قیمت‌های قبل را تجربه کند. با وجود این، این رویداد نمی‌تواند اثرات زیادی داشته باشد و به نظر می‌رسد موضع تدافعی و واکنش تند مقامات کشورمان به این موضوع، سیگنالی برای ترامپ باشد تا بداند ایران در مقابل زیاده‌خواهی کوتاه نمی‌آید.

هلالات عوامل اصلی اثرگذار بر بازار را اینچنین بیان می‌کند: ابتدا قیمت نفت و کالاهای اساسی در سطح جهانی است که بخش بسیار مهمی از ارزش بورس را ایجاد کرده‌اند. گروه پالایشی، پتروشیمی، فلزات اساسی و معدنی‌ها ارزش بازار بسیار بزرگی دارند و تحت تاثیر تغییرات نرخ ارز و بازار جهانی در مدار صعودی هستند و هرچند اصلاح قیمتی داشته باشند اما روند کلی آنها رو به بالا خواهد ماند. دوم آنکه تلاطمات بازار ارز بسیار تاثیر‌گذار است. بودجه دولت امروز به مجلس می‌رود. میزان بودجه عمرانی، شرایطی که برای فروش نفت و قیمت ارز در نظر گرفته شده است می‌تواند تاثیر با اهمیتی بر آینده بازار سهام و گروه‌ها داشته باشد.

نتیجه نهایی اینکه تحولات بازارهای جهانی، نفت، صعود قیمت دلار و افزایش بودجه عمرانی وزن بیشتری نسبت به تمدید تحریم‌ها دارند. هرچند روند منفی ممکن است در زمان بسیار کوتاهی بر فضای بازار حاکم باشد اما در نقطه مقابل شرایط بازار جهانی و ارز به گونه‌ای است که اجازه ریزش قیمت سهام را نخواهد داد. وی در پایان گفت: قطعا در ریزش‌های دسته جمعی، گزینه‌های بسیار جذاب و ارزنده‌ای یافت می‌شوند که در حالت عادی امکان خرید در آن قیمت‌ها فراهم نبوده و سرمایه‌گذاران باید این فرصت‌ها را شناسایی کنند. در صورتی که اتفاق سیاسی جدیدی نداشته باشیم، باید بگوییم ریسک‌ها همچون گذشته خواهد بود و هیچ توجیهی برای تداوم افت بازار نخواهیم داشت.

در بازار چه گذشت؟