سونامی ورشکستگی صندوق‌های بازنشستگی

صبح نو نوشت: بدهی ۱۰۰ هزار میلیاردتومانی دولت به تأمین اجتماعی و متعاقب آن افزایش قطره چکانی حقوق بازنشستگان زیر مجموعه این صندوق، تأخیر در پرداخت افزایش حقوق‌های سالانه و نارضایتی بازنشستگان از خدمات این سازمان روز به روز در حال افزایش است. در واقع باید گفت دولت با نپرداختن بدهی‌های خود به این صندوق و سایر صندوق‌های بزرگ بازنشستگی یا عدم حمایت‌های کافی در برنامه‌های توسعه، زمینه تضعیف خدمات رسانی این صندوق‌ها و نارضایتی جامعه را فراهم کرده است.

هرچند کمیسیون تلفیق مجلس پرداخت بدهی دولت به صندوق تأمین اجتماعی را در طول برنامه ششم و از طریق سهام پیش‌بینی کرده، اما برخی نمایندگان مجلس معتقدند در صورتی که دولت هرچه سریع‌تر در خصوص حل مشکلات مالی و اعتباری صندوق‌های بازنشستگی فکری نکند، طی سال‌های آینده این صندوق‌ها با بحران‌های مالی شدیدی مواجه خواهند شد. آقای علی ربیعی؛ وزیر تعاون،‌ کار و رفاه اجتماعی در آخرین گزارشی که پیرامون مسائل مالی صندوق‌های بازنشستگی به مجلس ارائه کرد، گفت: وزارت تعاون، کار و رفاه مسوول مستقیم ۴ صندوق بازنشستگی که عمده‌ترین در کشور هستند بوده و همینطور هدایت‌گری و تنظیم‌گری سایر صندوق‌ها را برعهده دارد که با وظایف و مسوولیت‌های متفاوت شامل سازمان تأمین اجتماعی، صندوق حمایت از کارکنان بازنشستگان فولاد و... بیش‌از ۵۰ میلیون نفر از جمعیت کشور تحت پوشش مستقیم این ۴ صندوق قرار دارند، این در حالی است که اگر میزان پوشش این صندوق‌ها را به عدد فوق اضافه کنیم، تمام جمعیت کشور به معنای واقعی تحت پوشش این ۴‌صندوق و بیمه سلامت قرار دارند.

ربیعی با اعلام کسری ۳۶ هزار میلیارد تومانی منابع مالی در صندوق‌های بازنشستگی تصریح کرد: میزان کسری تصویب شده در بودجه سازمان تأمین اجتماعی تا پایان سال ۹۴ در حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان، صندوق بازنشستگی کشوری ۳/۳ هزار میلیارد تومان و صندوق بازنشستگی کارکنان فولاد ۴/۱ هزار میلیارد تومان بوده که اگر کسری‌های مرتبط با سایر صندوق‌ها را اضافه کنیم بالغ بر ۲/۱۳ هزار میلیارد تومان و سازمان بیمه سلامت هم بالغ بر ۴/۳ هزار میلیارد تومان را به آن اضافه کنیم، جمع کسری صندوق‌های بازنشستگی و بیمه‌ای تا پایان سال ۹۴ به حدود ۳۶ هزار میلیارد تومان می‌رسد. علاوه‌بر موارد فوق، این صندوق‌ها دارای کسری بیشتری هستند که در بودجه سالانه به تصویب نرسیده است.

وزیر کار تاکید کرد: پرداخت نکردن به صندوق‌ها و ادامه دادن سیاستگذاری‌ها و تصمیمات گذشته اوضاع را پیچیده‌تر خواهد کرد. به عنوان مثال نادیده انگاشتن مبانی صندوق‌داری سبب شد کسری صندوق‌ها از سال ۸۴ تا ۹۲ از ۴۲۰۰ میلیارد تومان به ۶۰ هزار میلیارد تومان برسد؛ در عین حال بدهی دولت به صندوق‌ها هم افزایش یافته و اینک در ادامه مسیر طی شده افزایش کسری به‌صورت تصاعدی قرار داریم. آقای رسول خضری، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس در گفت‌وگو با خبرنگار صبح نو در خصوص وضعیت صندوق‌های بازنشستگی و راهکارهای برون رفت از مشکلات مالی در این بخش، از آماده‌سازی طرحی با هدف ارتقاء کیفیت، کارآمدی و مدیریت صندوق‌های بازنشستگی خبر داد و گفت: این طرح مشتمل بر ۶ ماده است و بر این تاکید دارد که باید برای حل معضلات صندوق‌ها از راهکار عملی استفاده کرد زیرا رفع مشکلات صندوق‌های بازنشستگی با شعار امکانپذیر نیست و رفع مشکلات صندوق‌های بازنشستگی و به تعادل رسیدن شرایط آنها به ۱۰ سال زمان نیاز دارد چون صندوق‌های بازنشستگی در حال حاضر با سونامی ورشکستگی روبه‌رو هستند. عضو کمیسیون اجتماعی مجلس با یادآوری اینکه مشکلات موجود در صندوق‌های بازنشستگی یکی از بحران‌ها و چالش‌های اصلی روز کشور است افزود: متاسفانه این بحران با ساختار اشتباه و غلط صندوق‌های بازنشستگی ارتباط مستقیمی دارد که به‌طور حتم باید اصلاح شود.

عدم نظارت کافی بر فعالیت صندوق‌ها

وی با اشاره به اینکه مهم‌ترین دلیل مشکلات صندوق‌های بازنشستگی ساختار اشتباه و نبود نظارت کافی بر فعالیت‌ها آنهاست تصریح کرد: مجلس و دستگاه‌های ناظر باید بر فعالیت صندوق‌های بازنشستگی نظارت کنند به نحوی که هر ۳ یا ۶ ماه صندوق‌ها باید گزارش عملکرد خود را به مجلس ارائه دهند. خضری با انتقاد از اینکه صندوق‌های بیمه‌ای فعالیت‌های مالی انجام نمی‌دهند گفت: متاسفانه صندوق‌های بیمه‌ای منابع مالی خود را به صندوق‌های سهام‌پذیر واگذار کرده و تنها نظاره‌گر هستند این در حالی است که صندوق‌های بیمه‌ای باید وارد عمل شده و اقدامات مالی انجام دهند؛ بنابراین در ۶ ماده طرح مذکور به موارد مهمی از جمله نظارت کافی و اصلاح ساختار صندوق‌ها توجه ویژه‌ای شده است.

صندوق‌های بازنشستگی باید ادغام شوند

وی با تاکید بر اینکه صندوق‌های بازنشستگی باید ادغام شوند، گفت: فعالیت چندین صندوق بازنشستگی هیچ معنایی ندارد و ساختار صندوق‌ها باید یکپارچه شوند؛ هرچند که در حال حاضر به عنوان مثال ساختار صندوق بازنشستگی کشوری با تأمین اجتماعی در میزان خدمات ارائه شده به مردم و مستمری بازنشستگان متفاوت بوده و این موضوع ناعادلانه است.

صندوق‌ها به حیاط خلوت مسوولان تبدیل شده‌اند

این نماینده مجلس دهم با اشاره به اینکه صندوق‌ها در دولت به حیاط خلوت مسوولان تبدیل شده‌اند افزود: متاسفانه دولت بدهی خود به صندوق‌های بازنشستگی را پرداخت نمی‌کند این در حالی است که برای تأمین منابع و اعتبار مورد نیاز صندوق‌ها، دولت باید بدهی خود را هرچه سریع‌تر پرداخت کند. عضو کمیسیون اجتماعی مجلس با اشاره به اینکه در تمامی کشورهای دنیا دو صندوق بازنشستگی فعالیت می‌کنند، گفت: یک صندوق طبق مزایای معین و صندوق دیگر طبق سهم معین فعالیت می‌کند، مزایای معین یعنی فرد به هر طریقی که بازنشسته شود از مزایای معین و مشخصی برخوردار است، اما سهم صندوق براساس سهم معین، یعنی به همان میزان حق بیمه پرداختی، بازنشستگی دریافت می‌شود.

به ازای هر ۲ نفر شاغل یک بازنشسته وجود دارد

خضری با بیان اینکه در حال حاضر به ازای هر ۲ نفر شاغل یک نفر بازنشسته در کشور وجود دارد، تصریح کرد: این در حالی است که در اکثر کشورهای پیشرفته به ازای هر ۶ نفر شاغل یک نفر بازنشسته وجود دارد؛ بنابراین بحث صندوق‌های بازنشستگی در اکثر کشورهای دنیا قابل اهمیت و مهم است، اما با توجه به اینکه صندوق‌های بازنشستگی در کشور متأثر از بودجه‌های دولتی هستند پیش‌بینی می‌شود که تا ۱۵ سال آینده ۵۰ درصد بودجه عمومی کشور در اختیار صندوق‌های بازنشستگی برای رفع مشکلات آنها قرار گیرد. وی با تاکید بر اینکه هم‌اکنون فشارهای سنگینی به صندوق‌های بازنشستگی تحمیل می‌شود گفت: متاسفانه در خروج و ورود صندوق‌های بازنشستگی هیچ تعادلی وجود ندارد به طوری که ورودی آنها بیشتر از خروجی‌هاست، از سوی دیگر در مجلس هم برای اقبال عمومی و رضایت مردم مصوباتی را برای افزایش تعداد بیمه‌شدگان در نظر می‌گیرند که این موضوع در ورودی و خروجی صندوق‌ها تأثیر منفی دارد.

در سال نخست اجرای برنامه ششم باید تکلیف صندوق‌ها مشخص شود

آقای عبدالرضا مصری نماینده مردم کرمانشاه در مجلس در گفت‌و‌گو با «صبح نو» با بیان اینکه باید صندوق های بازنشستگی در سال اول اجرای برنامه ششم تعیین تکلیف شوند، گفت: دولت در برنامه ششم هیچ تصمیم درباره این صندوق ها نگرفته است و مجلس باید خود در این زمینه اقدامات و تصممیات لازم را اتخاذ کند.

وزیر تعاون در دولت نهم با انتقاد از عملکرد دولت در نپرداختن بدهی خودبه صندوق‌های بازنشستگی بیان داشت: در حال حاضر با قوانین بیمه‌ای بازی می‌شود چون نه می‌توان آنها را در محاسبات آماری وارد کرد، نه حمایتی و نه حاکمیتی است که دولت بتواند به‌عنوان بیت‌المال به آن ورود کند.

یک ریال بودجه به صندوق تأمین اجتماعی اختصاص پیدا نکرد

وی بودجه امسال صندوق بازنشستگی کشوری را ۱۴ هزار میلیارد تومان اعلام و تصریح کرد: اما برای تأمین اجتماعی که دولتی نیست یک ریال در بودجه اختصاص پیدا نکرد حتی به این سازمان توسط برخی موضوعات ضربه وارد شد؛ یعنی اجرای طرح تحول سلامت بیش از ۱۲ هزار میلیارد تومان به این سازمان ضربه وارد کرد، این در حالی است که برای بیمه سلامت دولت در قالب مصوبه‌ای ۸ هزار میلیارد تومان بدهی را برای این بیمه پرداخت کرد.

۲۰ صندوق بازنشستگی در کشور در حال ورشکستگی

آقای سلمان خدادادی، رییس کمیسیون اجتماعی مجلس هم معتقد است با وجود فعالیت ۲۰ صندوق بازنشستگی در کشور، غیر از تأمین اجتماعی مابقی در حال ورشکستگی هستند. وی افزود: درصد بسیاری از صندوق‌ها در آستانه ورشکستگی قرار دارند و سونامی ورشکستگی ۱۰۰ درصدی صندوق‌ها را تهدید می‌کند. در ایران هر وزارتخانه و سازمانی برای خود یک صندوق تشکیل داده که با مدیریت نامناسب، صندوق‌ها را به مرحله ورشکستگی رسانده‌اند.