منتقدان سلامت حق انتقاد ندارند

ابوذر علوی تبار در صبح نو نوشت: مدتی است که موضوع تجمیع بیمه‌های سلامت و سپردن مدیریت آن به وزارت بهداشت به یکی از اخبار دست اول حوزه بهداشت و درمان کشور تبدیل شده است. این موضوع که در جریان بررسی برنامه ششم توسعه در کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی مطرح شده، مورد انتقاد برخی از کارشناسان قرار گرفته است. این کارشناسان معتقدند که در صورت انتقال بیمه‌ها به وزارت بهداشت، ارائه دهنده خدمت با خریدار خدمت در نظام سلامت یکی می‌شود. این درحالی است که سیاست‌گذار و ناظر هم خود وزارت بهداشت است و این می‌تواند زمینه‌ساز فساد و ناکارآمدی بیشتر نظام سلامت کشور شود.

اما وزارت بهداشت به جای برخورد منطقی و مستدل با این کارشناسان، منتقدان را به سیاست‌بازی متهم کرد؛ به نحوی که در روزهای گذشته، شخص وزیر بهداشت با انتشار مطلبی در یکی از شبکه‌های اجتماعی با عنوان «برای سلامت مردم، تصمیم سیاسی نگیریم»، از انتقادات کارشناسان با تعبیر «عملیات روانی سنگین علیه وزارت بهداشت» یاد کرد و مدعی شد: «آن‌چه باید تأکید کنم این که در این میدان، وزارت بهداشت نه عقبه سیاسی دارد، نه تشکیلات رسانه‌ای آماده به خدمت برای فضاسازی و نه پولی برای هزینه کردن در این حوزه‌ها، که اگر داشت هم چنین نمی‌کرد».

این اظهارات وزیر بهداشت در حالی صورت می‌گیرد که کارنامه این وزارتخانه، چیز دیگری را اثبات می‌کند. وزارت بهداشت دولت یازدهم جزء وزارتخانه‌هایی است که کمترین تعامل را با رسانه‌های منتقد داشته و انتقادات را با شیوه‌های گوناگونی سرکوب کرده است. به عنوان نمونه، می‌توان به برخورد مسوولان این وزارتخانه با سازندگان مستند انتقادی «آرزو» -کاری از سفیرفیلم- اشاره کرد. به‌رغم تلاش عوامل این مستند برای اکران عمومی آن، پیگیری‌های مسوولان وزارت بهداشت اکران این مستند در فضای عمومی جامعه را ۶ ماه به تعویق انداخت. علاوه بر این، به گفته کارگردان این مستند، مسوولان وزارت بهداشت قصد رضایت عوامل برای صرف نظر از اکران این مستند را داشته‌اند.

همچنین برخورد وزارت بهداشت با خبرگزاری‌ها و رسانه ملی نیز درخور توجه است؛ در حال حاضر، کمتر رسانه‌ای حاضر به انتقاد از عملکرد وزارت بهداشت در اجرای طرح تحول سلامت است. به‌ویژه رسانه ملی که تاکنون چندین بار، برنامه‌های انتقادی این رسانه در رابطه با طرح تحول و طرح تجمیع بیمه‌ها لغو یا محدود شده‌اند. به عنوان نمونه، می‌توان به عدم حضور مسوولان وزارت بهداشت در برنامه تلویزیونی ثریا با موضوع بررسی نظام سلامت کشور و حذف بخش‌هایی از آن در سال ۹۳ اشاره کرد. همچنین طی دو سال گذشته، این برنامه در چندین نوبت قصد بررسی مسائل نظام سلامت را داشته که فشار مسوولان وزارت بهداشت مانع از پخش آن شده است. آقای محسن مقصودی، تهیه‌کننده برنامه ثریا در مردادماه سال جاری در مصاحبه‌ای اعلام کرد: «دو سال و نیم پیش که به طرح تحول سلامت انتقاد کردیم، اگر دولت به جای واکنش عصبی به ثریا، این انتقادات را می‌پذیرفت، این همه هزینه به دولت تحمیل نمی‌شد و این طرح که باعث منفعت‌طلبی بخش خصوصی در حوزه سلامت شده، می‌توانست بهتر اجرا شود و بیشتر به نفع مردم و دولت باشد! اما انتقادات را با عصبانیت جواب دادند و نتیجه‌اش این شد که هزینه سلامت، دو، سه برابر نسبت به آن چیزی که باید باشد، بیشتر شده است».

همچنین پیگیری وزارت بهداشت باعث شد که سریال طنز «در حاشیه» که به نقد نظام سلامت اختصاص داشت، با محدودیت‌هایی مواجه شود و پس از حذف بخش‌های زیادی، از ۹۰ قسمت به ۳۰ قسمت تقلیل پیدا کند. برخورد نامناسب رسانه‌ای با منتقدان نظام سلامت، کار را به جایی رسانید که یکی از نخبگان پزشکی در دیدار با مقام معظم رهبری ، نسبت به عدم انعکاس برنامه‌های انتقادی از طرح تحول سلامت در رسانه ملی زبان به نقد گشوده و عنوان داشت: «سازمان صدا و سیما در عملکردی شبه تبلیغاتی، تریبون‌ها را از منتقدان این طرح دریغ نموده و از پخش برنامه‌هایی که بخواهند به نقد جدی طرح تحول بپردازند، جلوگیری کرده است». برخورد مسوولان وزارت بهداشت با خبرنگاران حوزه بهداشت و درمان نیز چندان مناسب نبوده است؛ به نحوی که یوسف سلامی، یکی از خبرنگاران مطرح این حوزه از ممانعت ورود خبرنگاران به بیمارستان‌های دولتی و عدم پاسخگویی اغلب مسوولان وزارتخانه خبر داده است. آخرین چالش وزارت بهداشت با رسانه‌ها به لغو پخش برنامه تلویزیونی «مناظره» در روز جمعه ۵ آذرماه با موضوع «الحاق بیمه‌های درمانی به وزارت بهداشت» انجامید. آیا بهتر نیست مسوولان وزارت بهداشت به جای فشار رسانه‌ها، در نشست‌ها تخصصی بررسی تحولات حوزه بهداشت و درمان کشور حاضر شده و ضمن پذیرش نقاط ضعف، در جهت اثبات نقاط قوت عملکرد خود بکوشند؟