پنج وجهی ریسک‌ گریزی در بورس تهران

P/ E بازار سهام و هزینه فرصت سهامداران

یکی از عواملی که این روزها زمینه‌ساز افزایش ریسک‌گریزی سرمایه‌گذاران شده است، بالا بودن نسبت P/ E (نسبت قیمت به درآمد) در بورس تهران است. این نسبت که به نوعی نشانگر انتظارات سهامداران از سودآوری آینده شرکت‌ها است، در حال حاضر برای کل بازار حدود ۷ است. حتی در برخی شرکت‌های بورسی شاهد P/ Eهای بالای ۷ هستیم. بر این اساس زمانی سرمایه‌گذاری در قیمت‌های کنونی برای سهامداران به صرفه خواهد بود که یا نگاهی بلندمدت بر معاملات بازار سهام حاکم باشد یا رشد سودآوری شرکت‌ها از سرعتی برخوردار باشد که زمینه تعدیل نسبت قیمت به درآمد را فراهم کند. در این میان عدم نرخ‌های جذاب در بازارهای کم‌ریسک‌تر مزید بر علت شده است. این موضوع عاملی برای افزایش تردید سهامداران برای ورود به بازار سهام شده است. به عبارت دیگر سرمایه‌گذاران با مدنظر قراردادن هزینه فرصت دارایی خود، ریسک ورود به بورس را بالا ارزیابی می‌کنند.

سایه توقف‌های بورسی بر سر بازار

از دیگر عوامل افزایش ریسک‌گریزی فعالان بازار سهام، توقف طولانی ‌مدت نمادهای معاملاتی بنگاه‌های اقتصادی است. بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» از آخرین وضعیت نمادهای متوقف نشان می‌دهد تا تاریخ ۲۲ آذرماه، در میان ۳۲۷ شرکت حاضر در تابلوی معاملاتی بورس تهران، ۷۰ شرکت با توقف نماد معاملاتی مواجه هستند. درست است که توقف نمادهای معاملاتی در بازار سهام یکی از بدیهی‌ترین اتفاقات روزمره در تمامی بورس‌های مطرح دنیا است، اما یکی از مشکلاتی که همواره سهامداران را با بلوکه شدن نقدینگی مواجه می‌کند، توقف‌های طولانی‌مدت و عدم پیش‌بینی از موعد بازگشایی این نمادها است. خطری که همواره سرمایه سهامداران خرد بازار را با تهدید جدی مواجه می‌کند.

پایداری بازارهای جهانی در ابهام

این تحلیل می‌تواند تاییدی بر حاکمیت سفته‌بازی چینی‌ها در بازار و به تبع آن افزایش قیمت کالاهای اساسی باشد. چین همواره به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی بازارهای جهانی مورد رصد فعالان اقتصادی بوده است. این در حالی است که وضعیت این کشور نیز تا حدود زیادی نگران‌کننده به نظر می‌رسد. این کشور پس از یک رشد اقتصادی پرشتاب وارد مرحله‌ای شده است که به اعتقاد کارشناسان دیگر نمی‌تواند رشد سریع خود را ادامه دهد. در حال حاضر دولت چین با پمپاژ پول به اقتصاد قصد دارد رشد فعلی را تا حدودی به‌صورت ظاهری حفظ کند. در این میان با وجود اینکه بخشی از تقاضای این کشور حفظ شده، اما بخشی از این تقاضا به‌صورت غیر‌واقعی و به سبب افزایش سفته‌بازی در بازارهای این کشور شکل گرفته است. این موضوع که خود تا حدود زیادی نشان از عدم تناسب رشد قیمت‌ها با وضعیت واقعی این بازارها دارد، یک ریسک دیگر حاکم بر بازار سهام کشور است.

نقشه‌های ترامپ برای برجام

کمتر از یک ماه و نیم به ورود ترامپ به کاخ سفید به‌عنوان رئیس‌جمهور جدید آمریکا باقی مانده‌ است. نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا از همان ابتدا نگرانی‌هایی را درخصوص برجا ماندن توافق به وجود آورد. چندی پیش نیز نشریه آمریکایی «نشنال اینترست» با اشاره به اظهارات ضد و نقیض دونالد ترامپ درخصوص برجام که گاهی خواستار برچیده شدن این توافق و گاهی نظارت شدید بر آن شده، سرنوشت برجام در دولت جدید آمریکا را در هاله‌ای از ابهام ارزیابی کرد. این امر سبب شده تا سرمایه‌گذاران با یک تردید در دوراهی سیاست‌های ترامپ قرار گیرند.

دونالد ترامپ پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آمریکا و در جریان سخنرانی‌ها و مناظرات خود جزئیاتی درباره سیاست‌هایش در صورت ورود به کاخ سفید ارائه کرد و وعده‌هایی داد. حال به نظر می‌رسد اخذ هر گونه تصمیمی از سوی فعالان اقتصادی دنیا مشروط بر این است که رئیس‌جمهوری جمهوری‌خواه آمریکایی‌ها به چه میزان قصد و توانایی اجرایی‌کردن شعارهای انتخاباتی خود را دارد. برخی سخنان ترامپ را تنها وعده‌هایی می‌دانند که قرار نیست اجرایی شود و برخی دیگر بر این اعتقادند که وی برای انتخاب شدن در دور دوم ریاست جمهوری باید شعارهای داده شده را اجرایی کند. در این خصوص اگر ترامپ در مورد برجام پایبند نباشد، ریسک دیگری نیز از این منظر سهامداران را تهدید خواهد کرد.

فروش حقوقی‌ها

یکی دیگر از موضوعاتی که ریسک حضور سهامداران در بورس تهران را افزایش داده است، افزایش فروش از سوی معامله‌گران حقوقی است. این معامله‌گران با توجه به نیاز خود به نقدینگی طی معاملات روزهای اخیر به فروش سهام روی آورده‌اند. سهامداران حقوقی همواره زودتر از سهامداران حقیقی به اتفاقات واکنش نشان می‌دهند. از این رو فروش این سهامداران موجب شده سهامداران خرد با یک هراس و نگرانی معاملات را رصد کنند.

آمار معاملات روز دوشنبه